4637 / 5136
Linuxपन्ने पलटें
श्रीमद्भागवतम् · 10.33.1-8

śrī-śuka uvāca

देवनागरी

इत्थं भगवतो गोप्यः श्रुत्वा वाचः सु-पेशलाः
जहुर् विरह-जं तापं तद्-अङ्गोपचिताशिषः
तत्रारभत गोविन्दो रास-क्रीडाम् अनुव्रतैः
स्त्री-रत्नैर् अन्वितः प्रीतैर् अन्योन्याबद्ध-बाहुभिः
रासोत्सवः सम्प्रवृत्तो गोपी-मण्डल-मण्डितः
योगेश्वरेण कृष्णेन तासां मध्ये द्वयोर् द्वयोः
प्रविष्टेन गृहीतानां कण्ठे स्व-निकटं स्त्रियः
यं मन्येरन् नभस् तावद् विमान-शत-सङ्कुलम्
दिवौकसां स-दाराणाम् औत्सुक्यापहृतात्मनाम्
ततो दुन्दुभयो नेदुर् निपेतुः पुष्प-वृष्टयः
जगुर् गन्धर्व-पतयः स-स्त्रीकास् तद्-यशो ऽमलम्
वलयानां नूपुराणां किङ्किणीनां च योषिताम्
स-प्रियाणाम् अभूच् छब्दस् तुमुलो रास-मण्डले
तत्रातिशुशुभे ताभिर् भगवान् देवकी-सुतः
मध्ये मणीनां हैमानां महा-मरकतो यथा
पाद-न्यासैर् भुज-विधुतिभिः स-स्मितैर् भ्रू-विलासैर्
भज्यन् मध्यैश् चल-कुच-पटैः कुण्डलैर् गण्ड-लोलैः
स्विद्यन्-मुख्यः कवर-रसनाग्रन्थयः कृष्ण-वध्वो
गायन्त्यस् तं तडित इव ता मेघ-चक्रे विरेजुः
उच्चैर् जगुर् नृत्यमाना रक्त-कण्ठ्यो रति-प्रियाः
कृष्णाभिमर्श-मुदिता यद्-गीतेनेदम् आवृतम्

लिप्यंतरण (IAST)

itthaṃ bhagavato gopyaḥ śrutvā vācaḥ su-peśalāḥ
jahur viraha-jaṃ tāpaṃ tad-aṅgopacitāśiṣaḥ
tatrārabhata govindo rāsa-krīḍām anuvrataiḥ
strī-ratnair anvitaḥ prītair anyonyābaddha-bāhubhiḥ
rāsotsavaḥ sampravṛtto gopī-maṇḍala-maṇḍitaḥ
yogeśvareṇa kṛṣṇena tāsāṃ madhye dvayor dvayoḥ
praviṣṭena gṛhītānāṃ kaṇṭhe sva-nikaṭaṃ striyaḥ
yaṃ manyeran nabhas tāvad vimāna-śata-saṅkulam
divaukasāṃ sa-dārāṇām autsukyāpahṛtātmanām
tato dundubhayo nedur nipetuḥ puṣpa-vṛṣṭayaḥ
jagur gandharva-patayaḥ sa-strīkās tad-yaśo 'malam
valayānāṃ nūpurāṇāṃ kiṅkiṇīnāṃ ca yoṣitām
sa-priyāṇām abhūc chabdas tumulo rāsa-maṇḍale
tatrātiśuśubhe tābhir bhagavān devakī-sutaḥ
madhye maṇīnāṃ haimānāṃ mahā-marakato yathā
pāda-nyāsair bhuja-vidhutibhiḥ sa-smitair bhrū-vilāsair
bhajyan madhyaiś cala-kuca-paṭaiḥ kuṇḍalair gaṇḍa-lolaiḥ
svidyan-mukhyaḥ kavara-rasanāgranthayaḥ kṛṣṇa-vadhvo
gāyantyas taṃ taḍita iva tā megha-cakre virejuḥ
uccair jagur nṛtyamānā rakta-kaṇṭhyo rati-priyāḥ
kṛṣṇābhimarśa-muditā yad-gītenedam āvṛtam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इत्थम् भगवतः गोप्यः श्रुत्वा वाचः सु-पेशलाःittham bhagavataḥ gopyaḥ śrutvā vācaḥ su-peśalāḥуслышав такие речи Владыки, пастушки, весьма нежные; так Владыки пастушки услышав речи весьманежные
जहुः विरह-जम् तापम् तत्-अङ्ग-उपचित-आशिषःjahuḥ viraha-jam tāpam tat-aṅga-upacita-āśiṣaḥоставили жар, рождённый разлукою, обретя желаемое от [касания] его тела; оставили разлукойрождённый жар, его телом умноженноблагожеланные
तत्र आरभत गोविन्दः रास-क्रीडाम् अनुव्रतैःtatra ārabhata govindaḥ rāsa-krīḍām anuvrataiḥтам Говинда начал игру раса с преданными [ему]; там начал Говинда раса-игру с преданными
स्त्री-रत्नैः अन्वितः प्रीतैः अन्योन्य-आबद्ध-बाहुभिःstrī-ratnaiḥ anvitaḥ prītaiḥ anyonya-ābaddha-bāhubhiḥокружённый жемчужинами среди женщин, довольными, взявшимися за руки; жёнжемчужинами сопровождаемый довольными взаимносвязанорукими
रास-उत्सवः सम्प्रवृत्तः गोपी-मण्डल-मण्डितःrāsa-utsavaḥ sampravṛttaḥ gopī-maṇḍala-maṇḍitaḥначался праздник раса, украшенный кругом пастушек; раса-праздник начавшийся пастушьимкругомукрашенный
योग-ईश्वरेण कृष्णेन तासाम् मध्ये द्वयोः द्वयोःyoga-īśvareṇa kṛṣṇena tāsām madhye dvayoḥ dvayoḥвладыкою йоги Кришною, вошедшим посреди них между каждыми двумя; йоги владыкою Кришною их посреди двух двух
प्रविष्टेन गृहीतानाम् कण्ठे स्व-निकटम् स्त्रियःpraviṣṭena gṛhītānām kaṇṭhe sva-nikaṭam striyaḥи взявшим [их] за шею, женщины [ощущали его] подле себя; вошедшим взятых за шею подле себя женщины
यम् मन्येरन् नभः तावत् विमान-शत-सङ्कुलम्yam manyeran nabhaḥ tāvat vimāna-śata-saṅkulamи настолько небо, как можно было счесть, было полно сотнями летучих колесниц; который бы сочли, небо настолько колесниц сотнями полное
दिवौकसाम् स-दाराणाम् औत्सुक्य-अपहृत-आत्मनाम्divaukasām sa-dārāṇām autsukya-apahṛta-ātmanāmнебожителей с их жёнами, у которых самости похищены жаждою; небожителей сжёнными жаждойпохищенносамостных
ततः दुन्दुभयः नेदुः निपेतुः पुष्प-वृष्टयःtataḥ dundubhayaḥ neduḥ nipetuḥ puṣpa-vṛṣṭayaḥзатем загремели литавры, пали дожди цветов; затем литавры загремели, пали цветов дожди
जगुः गन्धर्व-पतयः स-स्त्रीकाः तत्-यशः अ-मलम्jaguḥ gandharva-patayaḥ sa-strīkāḥ tat-yaśaḥ a-malamвладыки гандхарвов с жёнами воспели незапятнанную славу его; пели гандхарвов владыки сжёнными его славу незапятнанную
वलयानाम् नूपुराणाम् किङ्किणीनाम् च योषिताम्valayānām nūpurāṇām kiṅkiṇīnām ca yoṣitāmбраслетов, ножных колец и бубенцов женщин; браслетов, ножных колец, бубенцов же женщин
स-प्रियाणाम् अभूत् शब्दः तुमुलः रास-मण्डलेsa-priyāṇām abhūt śabdaḥ tumulaḥ rāsa-maṇḍaleвместе с милым — поднялся шумный звук в круге раса; смилыми был звук шумный в раса-круге
तत्र अति-शुशुभे ताभिः भगवान् देवकी-सुतःtatra ati-śuśubhe tābhiḥ bhagavān devakī-sutaḥтам дивно сиял с ними Владыка, сын Деваки; там весьма сиял ими Владыка Деваки сын
मध्ये मणीनाम् हैमानाम् महा-मरकतः यथाmadhye maṇīnām haimānām mahā-marakataḥ yathāкак великий изумруд посреди золотых самоцветов; посреди самоцветов золотых великий изумруд как
पाद-न्यासैः भुज-विधुतिभिः स-स्मितैः भ्रू-विलासैःpāda-nyāsaiḥ bhuja-vidhutibhiḥ sa-smitaiḥ bhrū-vilāsaiḥпостановкою стоп, взмахами рук, улыбками, игрою бровей; стоппостановками рукмахами сулыбками бровьиграми
भज्यत्-मध्यैः चल-कुच-पटैः कुण्डलैः गण्ड-लोलैःbhajyat-madhyaiḥ cala-kuca-paṭaiḥ kuṇḍalaiḥ gaṇḍa-lolaiḥизгибающимися станами, колеблющимися покровами на груди, серьгами, качающимися у щёк; изгибающимистанами колеблющимигрудипокровами серьгами щекокачающимися
स्विद्यत्-मुख्यः कवर-रसना-ग्रन्थयः कृष्ण-वध्वःsvidyat-mukhyaḥ kavara-rasanā-granthayaḥ kṛṣṇa-vadhvaḥс испариной на лицах, с [ослабевшими] узлами кос и поясов, жёны Кришны; потеющеликие косыпояса узловые Кришны жёны
गायन्त्यः तम् तडितः इव ताः मेघ-चक्रे विरेजुःgāyantyaḥ tam taḍitaḥ iva tāḥ megha-cakre virejuḥвоспевая его, они сияли, как молнии в круге туч; поющие его молнии словно они в туч круге сияли
उच्चैः जगुः नृत्यमानाः रक्त-कण्ठ्यः रति-प्रियाःuccaiḥ jaguḥ nṛtyamānāḥ rakta-kaṇṭhyaḥ rati-priyāḥгромко пели, пляшущие, со звонкими горлами, любящие ласку; громко пели пляшущие красногорлые ласкулюбящие
कृष्ण-अभिमर्श-मुदिताः यत्-गीतेन इदम् आवृतम्kṛṣṇa-abhimarśa-muditāḥ yat-gītena idam āvṛtamобрадованные прикосновением Кришны, — пением которого объято вот это [всё]; Кришныприкосновениемобрадованные, чьим пением это объято
अनुवाद

«Услышав такие речи Владыки, пастушки, весьма нежные, оставили жар, рождённый разлукою, обретя желаемое от [касания] его тела. Там Говинда начал игру раса с преданными [ему], окружённый жемчужинами среди женщин, довольными, взявшимися за руки. Начался праздник раса, украшенный кругом пастушек, — владыкою йоги Кришною, вошедшим посреди них между каждыми двумя и взявшим [их] за шею; женщины [ощущали его] подле себя. И настолько небо, как можно было счесть, было полно сотнями летучих колесниц небожителей с их жёнами, у которых самости похищены жаждою. Затем загремели литавры, пали дожди цветов, владыки гандхарвов с жёнами воспели незапятнанную славу его. Браслетов, ножных колец и бубенцов женщин вместе с милым — поднялся шумный звук в круге раса. Там дивно сиял с ними Владыка, сын Деваки, как великий изумруд посреди золотых самоцветов. Постановкою стоп, взмахами рук, улыбками, игрою бровей, изгибающимися станами, колеблющимися покровами на груди, серьгами, качающимися у щёк, с испариной на лицах, с [ослабевшими] узлами кос и поясов, жёны Кришны, воспевая его, они сияли, как молнии в круге туч. Громко пели, пляшущие, со звонкими горлами, любящие ласку, обрадованные прикосновением Кришны, — пением которого объято вот это [всё]».

संस्करण

30e04413fc0e · प्रकाशित 15 अग॰ 2026, 7:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से