भविष्यपुराण
Household Ratios and Husbandry1.12.46-51
127 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.12.46-51
देवनागरी

यूथे मृषा दशैतासां चत्वारः पञ्च वा गवाम् । अश्वोष्ट्रमहिषाणां च यथा स्युः सुखसेविताः
विद्यात्कृषीवलादीना योगं कृषिककर्मसु । भक्तवेतनलाभं च कर्मकालानुरूपतः
क्षेत्रकेदारवाटेषु भृत्यानां कर्म कुर्वताम् । खलेषु च विजानीयात्क्रियायोगं प्रतिक्षणम्
योग्यतातिशयं मत्वा कर्मयोगेषु कस्यचित् । ग्रासाच्छदशिरोभ्यङ्गैर्विशेषं तस्य कारयेत्
पद्मशाकादिवापानां कन्दबीजादिजन्मनाम् । सङ्ग्रहः सर्वबीजानां काले वापः सुभूमिषु
जातानां रक्षणं सम्यग्रक्षितानां च संग्रहः । तेषां च संगृहीतानां यथावन्निवपक्रिया

लिप्यंतरण (IAST)

yūthe mṛṣā daśaitāsāṃ catvāraḥ pañca vā gavām | aśvoṣṭramahiṣāṇāṃ ca yathā syuḥ sukhasevitāḥ
vidyātkṛṣīvalādīnā yogaṃ kṛṣikakarmasu | bhaktavetanalābhaṃ ca karmakālānurūpataḥ
kṣetrakedāravāṭeṣu bhṛtyānāṃ karma kurvatām | khaleṣu ca vijānīyātkriyāyogaṃ pratikṣaṇam
yogyatātiśayaṃ matvā karmayogeṣu kasyacit | grāsācchadaśirobhyaṅgairviśeṣaṃ tasya kārayet
padmaśākādivāpānāṃ kandabījādijanmanām | saṅgrahaḥ sarvabījānāṃ kāle vāpaḥ subhūmiṣu
jātānāṃ rakṣaṇaṃ samyagrakṣitānāṃ ca saṃgrahaḥ | teṣāṃ ca saṃgṛhītānāṃ yathāvannivapakriyā

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विद्यात्कृषीवलादीना योगं कृषिककर्मसुvidyātkṛṣīvalādīnā yogaṃ kṛṣikakarmasu«„да знает сопряжение пахарей и прочих в земледельческих делах,; пустьзнает пахарейпрочих сопряжение земледельческихделах
भक्तवेतनलाभं च कर्मकालानुरूपतःbhaktavetanalābhaṃ ca karmakālānurūpataḥи прибыток кормом и жалованьем — сообразно делу и времени; кормжалованьеприбыток же делувременисообразно
क्षेत्रकेदारवाटेषु भृत्यानां कर्म कुर्वताम्kṣetrakedāravāṭeṣu bhṛtyānāṃ karma kurvatām«„на полях, грядах и в огородах у работников, творящих дело,; поляхгрядахогородах работников дело творящих
खलेषु च विजानीयात्क्रियायोगं प्रतिक्षणम्khaleṣu ca vijānīyātkriyāyogaṃ pratikṣaṇamи на токах да разумеет ход работы поминутно; натоках же пустьразумеет работыход поминутно
योग्यतातिशयं मत्वा कर्मयोगेषु कस्यचित्yogyatātiśayaṃ matvā karmayogeṣu kasyacit«„заметив у кого-нибудь особенную годность в работах,; годностипревосходство заметив вработах когонибудь
ग्रासाच्छदशिरोभ्यङ्गैर्विशेषं तस्य कारयेत्grāsācchadaśirobhyaṅgairviśeṣaṃ tasya kārayetпищею, одеждой и умащением головы да делает ему отличие; пищаодеждаголовыумащениями отличие ему пустьделает
सङ्ग्रहः सर्वबीजानां काले वापः सुभूमिषुsaṅgrahaḥ sarvabījānāṃ kāle vāpaḥ subhūmiṣu«„запас всяких семян, сев в срок на доброй земле,; запас всехсемян всрок сев надобрыхземлях
जातानां रक्षणं सम्यग्रक्षितानां च संग्रहःjātānāṃ rakṣaṇaṃ samyagrakṣitānāṃ ca saṃgrahaḥохрана взошедшего как должно и сбор охранённого“; взошедшего охрана правильно охранённого же сбор
अनुवाद

«„Да знает сопряжение пахарей и прочих в земледельческих делах, и прибыток кормом и жалованьем — сообразно делу и времени. На полях, грядах и в огородах у работников, творящих дело, и на токах да разумеет ход работы поминутно. Заметив у кого-нибудь особенную годность в работах, пищею, одеждой и умащением головы да делает ему отличие. Посевов лотоса, овощей и прочего, рождающихся от клубней, семян и прочего, — запас всяких семян, сев в срок на доброй земле, охрана взошедшего как должно и сбор охранённого, и как должно — раздача собранного“».

संस्करण

b2c394573bfb · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से