भविष्यपुराण
The Splendour of the Sun1.153.1-10
782 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.153.1-10
देवनागरी

सूर्यतेजोवर्णनम् सुमन्तुरुवाच सुमतिश्च रवेर्भक्तः पाण्डवेय महामते । अतस्ते निखिलं वच्मि शृणुष्वैकमना नृप
कल्पादौ सृजतो वीर ब्रह्मणो विविधाः प्रजाः । अहंकारो महानासीन्नास्ति लोके मदुत्तमः
तथा पालयतो वीर केशवस्य धरापते । तथा संहरतो जज्ञेऽहङ्कारस्त्र्यम्बकस्य च
चिंतयन्तोथ ते देवाः केशवश्च नराधिप । मिथस्ते स्पर्धया युक्ताः परस्परविरोधिनः
विवादस्तु महानासीत्कञ्जाम्बुनगौकसाम् । परस्परं महाबाहो मनसाश्रित्य केवलम्
अहं कर्ता विकर्ताऽहं पालकोऽहं जगत्प्रभुः । इत्याह भगवान्ब्रह्मा कृष्णभीमौ समर्चितौ
तथैत्य शंकरः क्रुद्धः कः शक्तो मदृते भुवि । संहर्तुं जगदेतद्धि स्रष्टुं पालयितुं तथा
नारायणोऽप्येवमेव मनाक् क्रोधसमन्वितः । न वा शक्तो जगत्स्रष्टुं संहर्तुं रक्षितुं तथा
एवं तेषां प्रवदतां क्रुद्धानां च परस्परम् । समाविशत्तदाऽज्ञानं तमो मोहात्मकं विभो
तेन क्रान्तधियः सर्वे न पश्यन्ति परस्परम् । अत्यर्थं मोहमापन्ना न जानन्तीह किञ्चन

लिप्यंतरण (IAST)

sūryatejovarṇanam sumanturuvāca sumatiśca raverbhaktaḥ pāṇḍaveya mahāmate | ataste nikhilaṃ vacmi śṛṇuṣvaikamanā nṛpa
kalpādau sṛjato vīra brahmaṇo vividhāḥ prajāḥ | ahaṃkāro mahānāsīnnāsti loke maduttamaḥ
tathā pālayato vīra keśavasya dharāpate | tathā saṃharato jajñe'haṅkārastryambakasya ca
ciṃtayantotha te devāḥ keśavaśca narādhipa | mithaste spardhayā yuktāḥ parasparavirodhinaḥ
vivādastu mahānāsītkañjāmbunagaukasām | parasparaṃ mahābāho manasāśritya kevalam
ahaṃ kartā vikartā'haṃ pālako'haṃ jagatprabhuḥ | ityāha bhagavānbrahmā kṛṣṇabhīmau samarcitau
tathaitya śaṃkaraḥ kruddhaḥ kaḥ śakto madṛte bhuvi | saṃhartuṃ jagadetaddhi sraṣṭuṃ pālayituṃ tathā
nārāyaṇo'pyevameva manāk krodhasamanvitaḥ | na vā śakto jagatsraṣṭuṃ saṃhartuṃ rakṣituṃ tathā
evaṃ teṣāṃ pravadatāṃ kruddhānāṃ ca parasparam | samāviśattadā'jñānaṃ tamo mohātmakaṃ vibho
tena krāntadhiyaḥ sarve na paśyanti parasparam | atyarthaṃ mohamāpannā na jānantīha kiñcana

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अहंकारो महानासीन्नास्ति लोके मदुत्तमःahaṃkāro mahānāsīnnāsti loke maduttamaḥ«**велико было самомнение: «нет в мире выше меня»**; самомнение великое было не есть вмире менявыше
अहं कर्ता विकर्ताऽहं पालकोऽहं जगत्प्रभुःahaṃ kartā vikartā'haṃ pālako'haṃ jagatprabhuḥ«**я творец, я и разрушитель, я хранитель, я владыка мира**; я творец разрушитель я хранитель я мираводыка
तथैत्य शंकरः क्रुद्धः कः शक्तो मदृते भुविtathaitya śaṃkaraḥ kruddhaḥ kaḥ śakto madṛte bhuvi«**кто силён, кроме меня, на земле?**» — так, придя, [молвил] гневный Шанкара; также придя Шанкара гневный кто силён кромеменя наземле
नारायणोऽप्येवमेव मनाक् क्रोधसमन्वितःnārāyaṇo'pyevameva manāk krodhasamanvitaḥ«и Нараяна так же, немного гневом объятый; Нараяна также так немного гневомобъятый
समाविशत्तदाऽज्ञानं तमो मोहात्मकं विभोsamāviśattadā'jñānaṃ tamo mohātmakaṃ vibho«**тогда вошло невежество — тьма, чья самость ослепление**; вошло тогда невежество тьма ослеплениясамостная владыко
तेन क्रान्तधियः सर्वे न पश्यन्ति परस्परम्tena krāntadhiyaḥ sarve na paśyanti parasparam«**и, ею одолённые разумом, все не видят друг друга**; ею одолённыеразумом все не видят другдруга
अनुवाद

«Суманту сказал: „И Сумати был предан Рави, о Пандавов [потомок] великоразумный; потому и скажу тебе всё; слушай единым умом, о царь. В начале кальпы, когда Брахма творил разные твари, о герой, велико было самомнение: «нет в мире выше меня». Так же и у Кешавы, охраняющего, о владыка земли; и так же родилось самомнение у Трёхокого, вбирающего [мир]. И, размышляя, те боги и Кешава, о владыка людей, взаимно исполнились соперничества, друг другу противясь. И был великий спор у Лотосорождённого, Водного и Горного, — друг с другом, о долгорукий, лишь умом. «Я творец, я и разрушитель, я хранитель, я владыка мира», — так молвил владыка Брахма, чтимый Кришною и Бхимою. «Кто силён, кроме меня, на земле, чтобы вобрать этот мир, и сотворить, и охранить?» — так, придя, [молвил] гневный Шанкара. И Нараяна так же, немного гневом объятый: «Не силён [иной] ни сотворить мир, ни вобрать, ни охранить». И вот, когда они так говорили, разгневанные друг на друга, тогда вошло невежество — тьма, чья самость ослепление, о владыко. И, ею одолённые разумом, все не видят друг друга; впав в чрезмерное ослепление, не знают они здесь ничего“».

संस्करण

87447adf509a · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से