भविष्यपुराण
The Splendour of the Sun1.153.11-20
783 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.153.11-20
देवनागरी

अपश्यन्तो मिथस्ते तु निषण्णाः क्ष्मातले विभो । आरमन्ति हि ये चान्ये ते दिवाकरमास्थिताः
तमसा मोहिताः सर्वे निद्रावत्क्रान्तचेतसः । मनाग्ज्ञानेन चाक्रान्ताः किं कुर्यामेति मोहिताः
अथ भूताधिपो देवो गोश्रुताभरणोज्ज्वलः । चन्द्रार्धकृतशोभस्तु शीतलांशुविशोधितः
आर्तिमेत्य परां वीर मोहितस्तमसा विभो । अपश्यन्नब्रवीद्देवं माधवं भूधरं हरिम्
महादेव उवाच कृष्ण कृष्ण महाबाहो क्व गतस्त्वं महामते । ब्रह्मा च क्व गतो वीर नाहं पश्यामि वां क्वचित्
मोहेन महताहं वै तमसा च विमोहितः । किं करोमि क्व गच्छामि क्व चाहमधुना स्थितः
क्ष्माधरं पृथिवीं वृक्षान् देवगन्धर्वदानवान् । विपुलं सागरं सिन्धून्नहि पश्यामि किञ्चन
केनोपायेन पश्येयं जगत्स्थावरजङ्गमम् । ब्रूहि मे देवशार्दूल व्रीडा मेऽतीव जायते
शङ्करस्य वचः श्रुत्वा हरिर्वचनमब्रवीत् । शोकगद्गदया वाचा तमसा मोहितो नृप
विष्णुरुवाच भीम भीम न जानेऽहं क्व भवान्वर्ततेऽधुना । ममापि मोहितं चेतस्तमसातीव शङ्कर

लिप्यंतरण (IAST)

apaśyanto mithaste tu niṣaṇṇāḥ kṣmātale vibho | āramanti hi ye cānye te divākaramāsthitāḥ
tamasā mohitāḥ sarve nidrāvatkrāntacetasaḥ | manāgjñānena cākrāntāḥ kiṃ kuryāmeti mohitāḥ
atha bhūtādhipo devo gośrutābharaṇojjvalaḥ | candrārdhakṛtaśobhastu śītalāṃśuviśodhitaḥ
ārtimetya parāṃ vīra mohitastamasā vibho | apaśyannabravīddevaṃ mādhavaṃ bhūdharaṃ harim
mahādeva uvāca kṛṣṇa kṛṣṇa mahābāho kva gatastvaṃ mahāmate | brahmā ca kva gato vīra nāhaṃ paśyāmi vāṃ kvacit
mohena mahatāhaṃ vai tamasā ca vimohitaḥ | kiṃ karomi kva gacchāmi kva cāhamadhunā sthitaḥ
kṣmādharaṃ pṛthivīṃ vṛkṣān devagandharvadānavān | vipulaṃ sāgaraṃ sindhūnnahi paśyāmi kiñcana
kenopāyena paśyeyaṃ jagatsthāvarajaṅgamam | brūhi me devaśārdūla vrīḍā me'tīva jāyate
śaṅkarasya vacaḥ śrutvā harirvacanamabravīt | śokagadgadayā vācā tamasā mohito nṛpa
viṣṇuruvāca bhīma bhīma na jāne'haṃ kva bhavānvartate'dhunā | mamāpi mohitaṃ cetastamasātīva śaṅkara

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तमसा मोहिताः सर्वे निद्रावत्क्रान्तचेतसःtamasā mohitāḥ sarve nidrāvatkrāntacetasaḥ«**все омрачены тьмою, умом одолённые словно сном**; тьмою омрачённые все сномподобно одолённыеумом
क्व गतस्त्वं महामतेkva gatastvaṃ mahāmate«**куда ты ушёл, о великоразумный?**; куда ушедший ты великоразумный
किं करोमि क्व गच्छामि क्व चाहमधुना स्थितःkiṃ karomi kva gacchāmi kva cāhamadhunā sthitaḥ«**что делаю я, куда иду и где я ныне стою?**; что делаю куда иду где я ныне стоящий
विपुलं सागरं सिन्धून्नहि पश्यामि किञ्चनvipulaṃ sāgaraṃ sindhūnnahi paśyāmi kiñcana«обширного моря, рек — **не вижу я ничего**; обширное море реки не вижу что-либо
व्रीडा मेऽतीव जायतेvrīḍā me'tīva jāyate«**стыд во мне рождается чрезмерный**; стыд мой чрезмерно рождается
शोकगद्गदया वाचा तमसा मोहितो नृपśokagadgadayā vācā tamasā mohito nṛpa«**голосом, от скорби прерывающимся**, тьмою омрачённый, о царь; скорбьюпрерывающимся голосом тьмою омрачённый царь
अनुवाद

«„Не видя друг друга, они сели на поверхность земли, о владыко; а те иные, что отдыхают, — те к Творящему день прибегли. Все омрачены тьмою, умом одолённые словно сном; и малым знанием одолённые, [думают] в ослеплении: «что нам делать?» И вот владыка существ, бог, блистающий украшениями из коровьего слуха, чья краса сотворена половиною месяца, очищенный прохладным лучом, — придя к высшей муке, о герой, омрачённый тьмою, о владыко, не видя, молвил богу Мадхаве, Держателю земли, Хари“. Махадева сказал: „Кришна, Кришна, долгорукий, куда ты ушёл, о великоразумный? И куда ушёл Брахма, о герой? Не вижу я вас нигде. Великим ослеплением и тьмою я омрачён. Что делаю я, куда иду и где я ныне стою? Гор, земли, деревьев, богов, гандхарвов и данавов, обширного моря, рек — не вижу я ничего. Каким способом увижу я мир, движущийся и недвижный? Скажи мне, о тигр среди богов: стыд во мне рождается чрезмерный“. Услышав слово Шанкары, Хари молвил слово — голосом, от скорби прерывающимся, тьмою омрачённый, о царь».

संस्करण

41986087c3ed · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से