भविष्यपुराण
The Rite of Hearing the Purāṇa1.216.49-56
1182 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.216.49-56
देवनागरी

वन्दनीयं प्रपूज्य च श्रोतृभिः कुरुनन्दन ॥ व्यासपीठं तु तत्प्रोक्तं गुरोरासनमादिशेत्
न स्थेयं श्रावकैस्तस्माद्वाचकस्यासने नृप ॥ राजासने यथा भृत्यैर्यथा पुत्रैः पितुर्नृप
यथा शिशुर्गुरोर्वीर स तेषां हि गुरुर्मतः ॥ देवार्चामग्रतः कृत्वा ब्राह्मणार्चां विशेषतः
उप विश्य ततः पश्चाच्छ्रावकः शृणुयान्नृप ॥ समस्तानागतान्कृत्वा ततः पुस्तकमाददेत्
प्रणम्य शिरसा तस्य पुस्तकस्य विशांपते ॥ ग्रंथिं च शिथिलां कुर्याद्वाचकः कुरुनन्दन ॥ पुनर्बध्नीत तत्सूत्रं तन्मुक्त्वा वाचयेत्क्वचित्
त्रिविधं पुस्तकं विद्यात्सूत्रं वासुकिरुच्यते ॥ पत्राणि भगवान्ब्रह्मा अक्षराणि जनार्दनः
शंकरश्च तथा सूत्रं पंक्तयः सर्वदेवताः ॥ पावकश्च तथा सूत्रे मध्ये भानुः समाश्रितः
अग्रे स्थिता ग्रहाः सर्वे दिशो वापि तथा विभो ॥ स्मृतो मेरुः सदा शंकुश्छिद्रमाकाशमुच्यते

लिप्यंतरण (IAST)

vandanīyaṃ prapūjya ca śrotṛbhiḥ kurunandana || vyāsapīṭhaṃ tu tatproktaṃ gurorāsanamādiśet
na stheyaṃ śrāvakaistasmādvācakasyāsane nṛpa || rājāsane yathā bhṛtyairyathā putraiḥ piturnṛpa
yathā śiśurgurorvīra sa teṣāṃ hi gururmataḥ || devārcāmagrataḥ kṛtvā brāhmaṇārcāṃ viśeṣataḥ
upa viśya tataḥ paścācchrāvakaḥ śṛṇuyānnṛpa || samastānāgatānkṛtvā tataḥ pustakamādadet
praṇamya śirasā tasya pustakasya viśāṃpate || graṃthiṃ ca śithilāṃ kuryādvācakaḥ kurunandana || punarbadhnīta tatsūtraṃ tanmuktvā vācayetkvacit
trividhaṃ pustakaṃ vidyātsūtraṃ vāsukirucyate || patrāṇi bhagavānbrahmā akṣarāṇi janārdanaḥ
śaṃkaraśca tathā sūtraṃ paṃktayaḥ sarvadevatāḥ || pāvakaśca tathā sūtre madhye bhānuḥ samāśritaḥ
agre sthitā grahāḥ sarve diśo vāpi tathā vibho || smṛto meruḥ sadā śaṃkuśchidramākāśamucyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
व्यासपीठं तु तत्प्रोक्तं गुरोरासनमादिशेत्vyāsapīṭhaṃ tu tatproktaṃ gurorāsanamādiśet**оно наречено Вьясовым престолом; да укажет его седалищем наставника**; Вьясовпрестол то речённое наставникаседалище даукажет
न स्थेयं श्रावकैस्तस्माद्वाचकस्यासने नृपna stheyaṃ śrāvakaistasmādvācakasyāsane nṛpa**потому слушателям не должно садиться на сиденье чтеца**, о царь; не сидимое слушателями потому чтецасиденье царь
प्रणम्य शिरसा तस्य पुस्तकस्य विशांपतेpraṇamya śirasā tasya pustakasya viśāṃpate**поклонившись головою той книге**, о владыка народов; поклонившись головой той книге народоввладыка
त्रिविधं पुस्तकं विद्यात्सूत्रं वासुकिरुच्यतेtrividhaṃ pustakaṃ vidyātsūtraṃ vāsukirucyate**трояко должно разуметь книгу: шнур зовётся Васуки**; трояко книгу дазнает шнур Васуки зовётся
पत्राणि भगवान्ब्रह्मा अक्षराणि जनार्दनःpatrāṇi bhagavānbrahmā akṣarāṇi janārdanaḥ**листы — владыка Брахма, буквы — Джанардана**; листы владыкаБрахма буквы Джанардана
पावकश्च तथा सूत्रे मध्ये भानुः समाश्रितःpāvakaśca tathā sūtre madhye bhānuḥ samāśritaḥ**и огонь; а в средине шнура пребывает Бхану**; огонь также шнуре всредине Бхану пребывающий
अनुवाद

«„Слушателям надлежит почтить и поклониться, о радость Куру: оно наречено Вьясовым престолом; да укажет его седалищем наставника. Потому слушателям не должно садиться на сиденье чтеца, о царь, — как слугам на царское, как сыновьям на отцовское, о царь, как отроку на наставниково, о герой: ибо он им и почитается наставником. Сотворив прежде почитание бога, а особо почитание брахманов, — сев затем, слушатель да слушает, о царь. Собрав всех пришедших, затем да возьмёт книгу; поклонившись головою той книге, о владыка народов, да ослабит чтец узел, о радость Куру, и вновь да свяжет тот шнур; развязав его, да читает где-либо. Трояко должно разуметь книгу: шнур зовётся Васуки, листы — владыка Брахма, буквы — Джанардана; и Шанкара — шнур, строки — все божества; и огонь; а в средине шнура пребывает Бхану“».

संस्करण

bb81c039ff2a · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 6:10:54 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से