भविष्यपुराण
Judging a Man by His Conduct2.5.50-56
1228 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 2.5.50-56
देवनागरी

जीवेद्देवलवृत्तिर्यः भार्याविपणजीवकः ॥ कन्याशुल्केन जीवेद्वा स्त्रीधनेन च वा क्वचित्
षडेव नष्टाः शास्त्रे च न स्वर्गमोक्षभागिनः ॥ सदा क्रुद्धं मनो यस्य हीनं दृष्ट्वा प्रकोपवान्
भ्रुकुटीकुटिलः क्रुद्धो रुष्टः पंचविधोदितः ॥ अकार्ये भ्रमते नित्यं धर्मार्थे न व्यवस्थितः
निद्रालुर्व्यसनासक्तो मद्यपः स्र्त्रीनिषेवकः ॥ दुष्टैः सह सदालापः स दुष्टः सप्तधा स्मृतः
एकाकी मिष्टमश्नाति वंचकः साधुनिंदकः ॥ यथा सूकरः पुष्टः स्यात्तथा पुष्टः प्रकीर्तितः
निगमागमतंत्राणि नाध्यापयति यो द्विजः ॥ न शृणोति च पापात्मा स दुष्ट इति चोच्यते
श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां नयने द्वे विनिर्मिते ॥ एकेन विकलः काणो द्वाभ्यामंधः प्रकीर्तितः

लिप्यंतरण (IAST)

jīveddevalavṛttiryaḥ bhāryāvipaṇajīvakaḥ || kanyāśulkena jīvedvā strīdhanena ca vā kvacit
ṣaḍeva naṣṭāḥ śāstre ca na svargamokṣabhāginaḥ || sadā kruddhaṃ mano yasya hīnaṃ dṛṣṭvā prakopavān
bhrukuṭīkuṭilaḥ kruddho ruṣṭaḥ paṃcavidhoditaḥ || akārye bhramate nityaṃ dharmārthe na vyavasthitaḥ
nidrālurvyasanāsakto madyapaḥ srtrīniṣevakaḥ || duṣṭaiḥ saha sadālāpaḥ sa duṣṭaḥ saptadhā smṛtaḥ
ekākī miṣṭamaśnāti vaṃcakaḥ sādhuniṃdakaḥ || yathā sūkaraḥ puṣṭaḥ syāttathā puṣṭaḥ prakīrtitaḥ
nigamāgamataṃtrāṇi nādhyāpayati yo dvijaḥ || na śṛṇoti ca pāpātmā sa duṣṭa iti cocyate
śrutiḥ smṛtiśca viprāṇāṃ nayane dve vinirmite || ekena vikalaḥ kāṇo dvābhyāmaṃdhaḥ prakīrtitaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
साध्वाचारं च प्रच्छाद्य सेवनं चापि दर्शयेत्sādhvācāraṃ ca pracchādya sevanaṃ cāpi darśayet**доброе обхождение скрывая, услужение же выставляет**; доброеобхождение скрывая услужение выставляет
जीवेद्देवलवृत्तिर्यः भार्याविपणजीवकःjīveddevalavṛttiryaḥ bhāryāvipaṇajīvakaḥ**кто живёт девалакиным промыслом, кто женою торгует**; живёт девалакипромыслом который женойторгующий
कन्याशुल्केन जीवेद्वा स्त्रीधनेन च वा क्वचित्kanyāśulkena jīvedvā strīdhanena ca vā kvacit**или живёт выкупом за дочь, или женским достатком**; дочеривыкупом живёт или женскимдостатком или
सदा क्रुद्धं मनो यस्य हीनं दृष्ट्वा प्रकोपवान्sadā kruddhaṃ mano yasya hīnaṃ dṛṣṭvā prakopavān**у кого ум всегда гневен, кто, увидев низшего, распаляется**; всегда гневный ум укого низшего увидев распаляющийся
निद्रालुर्व्यसनासक्तो मद्यपः स्त्रीनिषेवकःnidrālurvyasanāsakto madyapaḥ strīniṣevakaḥ**сонливый, к пороку пристрастный, пьющий, к жёнам льнущий**; сонливый пороку пристрастный пьющий жёнамльнущий
एकाकी मिष्टमश्नाति वंचकः साधुनिंदकःekākī miṣṭamaśnāti vaṃcakaḥ sādhuniṃdakaḥ**в одиночку сладкое ест, обманщик, добрых хулитель**; водиночку сладкое ест обманщик добрыххулитель
अनुवाद

«„Доброе обхождение скрывая, услужение же выставляет, — того должно знать погибшим; и купленное соитие. Кто живёт девалакиным промыслом, кто женою торгует; или живёт выкупом за дочь, или женским достатком, — шестеро в шастре погибших, ни неба, ни свободы не причастных. У кого ум всегда гневен, кто, увидев низшего, распаляется; бровью изогнутый, гневный, — пятеричным речён гневливый. Кто всегда бродит в недолжном, в дхарме и достатке не утверждён; сонливый, к пороку пристрастный, пьющий, к жёнам льнущий, со злыми всегда беседующий, — тот семерично помянут злым. В одиночку сладкое ест, обманщик, добрых хулитель: как свинья бывает откормлена, так и он прославлен откормленным“».

संस्करण

b73193e62b2d · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 1:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से