भविष्यपुराण
Judging a Man by His Conduct2.5.78-84
1232 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 2.5.78-84
देवनागरी

उपकारिजनं प्राप्य न करोति परिष्क्रियाम् ॥ स तप्तनरके शेते शोणिते च पतत्यधः
सर्वेषां च सवर्णानां धर्मतो ब्राह्मणः प्रभुः ॥ पृथिवीपालको राजा धर्मचक्षुरुदाहृतः
प्रजापतेर्मुखोद्भूतो होरातंत्रे यथोदितम् ॥ तद्विदो गणनाभिज्ञा अन्यविप्राः प्रचक्षते
गंगाहीनो हतो देशो विप्रहीना यथा क्रिया ॥ होराज्ञप्तिविहीनो यो देशोऽसौ विप्लवप्लवः
अप्रदीपा यथा रात्रिरनादित्यं यथा नभः ॥ तथाऽसांवत्सरो राजा भ्रमत्यंध इवाध्वनि
स्थापयेद्धर्मतो विप्रं भावयेत्कर्मवृद्धये ॥ श्मश्रुयुक्तो द्विजः पूज्यः सूर्यो विप्रस्तु श्मश्रुलः
प्रत्यक्प्रदर्शनात्पुण्यं त्रिदिनं कल्मषापहम् ॥ दर्शने व्रात्यविप्रस्य सूर्यं दृष्ट्वा विशुध्यति

लिप्यंतरण (IAST)

upakārijanaṃ prāpya na karoti pariṣkriyām || sa taptanarake śete śoṇite ca patatyadhaḥ
sarveṣāṃ ca savarṇānāṃ dharmato brāhmaṇaḥ prabhuḥ || pṛthivīpālako rājā dharmacakṣurudāhṛtaḥ
prajāpatermukhodbhūto horātaṃtre yathoditam || tadvido gaṇanābhijñā anyaviprāḥ pracakṣate
gaṃgāhīno hato deśo viprahīnā yathā kriyā || horājñaptivihīno yo deśo'sau viplavaplavaḥ
apradīpā yathā rātriranādityaṃ yathā nabhaḥ || tathā'sāṃvatsaro rājā bhramatyaṃdha ivādhvani
sthāpayeddharmato vipraṃ bhāvayetkarmavṛddhaye || śmaśruyukto dvijaḥ pūjyaḥ sūryo viprastu śmaśrulaḥ
pratyakpradarśanātpuṇyaṃ tridinaṃ kalmaṣāpaham || darśane vrātyaviprasya sūryaṃ dṛṣṭvā viśudhyati

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
उपकारिजनं प्राप्य न करोति परिष्क्रियाम्upakārijanaṃ prāpya na karoti pariṣkriyām**облагодетельствовавшего обретя, не творит воздаяния**; облагодетельствовавшегочеловека обретя нетворит воздаяние
स तप्तनरके शेते शोणिते च पतत्यधःsa taptanarake śete śoṇite ca patatyadhaḥ**тот в раскалённом аду лежит и в кровь падает вниз**; тот раскалённомаду лежит вкровь падает вниз
गंगाहीनो हतो देशो विप्रहीना यथा क्रियाgaṃgāhīno hato deśo viprahīnā yathā kriyā**страна без Ганги убита, как обряд без брахмана**; Гангилишённая убитая страна брахманалишённый как обряд
होराज्ञप्तिविहीनो यो देशोऽसौ विप्लवप्लवःhorājñaptivihīno yo deśo'sau viplavaplavaḥ**а страна, ведения хоры лишённая, — плот погибели**; хорыведениялишённая которая страна та погибелиплот
अप्रदीपा यथा रात्रिरनादित्यं यथा नभःapradīpā yathā rātriranādityaṃ yathā nabhaḥ**как ночь без светильника, как небо без солнца**; безсветильника как ночь безсолнца как небо
तथासांवत्सरो राजा भ्रमत्यंध इवाध्वनिtathāsāṃvatsaro rājā bhramatyaṃdha ivādhvani**так царь без звездочёта блуждает, будто слепой на дороге**; так безлетосчислителя царь блуждает слепойподобно надороге
अनुवाद

«„Не питает [своих] злая душа — тот помянут иным вором. Облагодетельствовавшего обретя, не творит воздаяния, — тот в раскалённом аду лежит и в кровь падает вниз. Всем единосословным по дхарме брахман владыка; царь, земли хранитель, назван оком дхармы. От уст Праджапати возникший, как речено в хора-тантре, — ведающие её, в счислении искусные, иные брахманы возвещают. Страна без Ганги убита, как обряд без брахмана; а страна, ведения хоры лишённая, — плот погибели. Как ночь без светильника, как небо без солнца, так царь без звездочёта блуждает, будто слепой на дороге“».

संस्करण

222bca3b934b · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 1:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से