भविष्यपुराण
Judging a Man by His Conduct2.5.64-70
1230 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 2.5.64-70
देवनागरी

ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा नृपदेव स्वमेव च ॥ धनेन तेन इतरं देवं वा ब्राह्मणानपि
संतर्पयति योऽश्नाति यः प्रयच्छति वा क्वचित् ॥ स खरश्च पशुश्रेष्ठः सर्ववेदेषु निंदितः
अक्षराभ्यासनिरतः पठत्येव न बुध्यते ॥ पदशास्त्रपरित्यक्तः स पशुः स्यान्न संशयः
वदत्यन्यत्करोत्यन्यद्गुरुदेवाग्रतो यतः ॥ स नीच इति विज्ञेयो ह्यनाचारस्तथापरः
षड्गुणालंकृतेः साधोर्दोषान्मृगयते खलः ॥ वने पुष्पफलाकीर्णे शलभः कंटकानिव
दैवेन च विहीनो यः कुसंभाषां वदेत्तु यः ॥ स वाचाल इति ख्यातो यो ह्यपत्रपतायुतः
चांडालैः सह आलापः पक्षिणां पोषणे रतः ॥ मार्जारैश्चापि संभुंक्ते यत्कृत्यं मकर्टोदितम्

लिप्यंतरण (IAST)

brahmasvaharaṇaṃ kṛtvā nṛpadeva svameva ca || dhanena tena itaraṃ devaṃ vā brāhmaṇānapi
saṃtarpayati yo'śnāti yaḥ prayacchati vā kvacit || sa kharaśca paśuśreṣṭhaḥ sarvavedeṣu niṃditaḥ
akṣarābhyāsanirataḥ paṭhatyeva na budhyate || padaśāstraparityaktaḥ sa paśuḥ syānna saṃśayaḥ
vadatyanyatkarotyanyadgurudevāgrato yataḥ || sa nīca iti vijñeyo hyanācārastathāparaḥ
ṣaḍguṇālaṃkṛteḥ sādhordoṣānmṛgayate khalaḥ || vane puṣpaphalākīrṇe śalabhaḥ kaṃṭakāniva
daivena ca vihīno yaḥ kusaṃbhāṣāṃ vadettu yaḥ || sa vācāla iti khyāto yo hyapatrapatāyutaḥ
cāṃḍālaiḥ saha ālāpaḥ pakṣiṇāṃ poṣaṇe rataḥ || mārjāraiścāpi saṃbhuṃkte yatkṛtyaṃ makarṭoditam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नृपवद्दंडयेद्यस्तु स दंडः समुदाहृतःnṛpavaddaṃḍayedyastu sa daṃḍaḥ samudāhṛtaḥ**кто карает, как царь, — тот назван «жезлом»**; царюподобно карает который тот жезл названный
ब्रह्मस्वहरणं कृत्वा नृपदेवस्वमेव चbrahmasvaharaṇaṃ kṛtvā nṛpadevasvameva ca**отняв брахманово добро, царское и божье**; брахманодобраотнятие сотворив царскоебожьедобро
स खरश्च पशुश्रेष्ठः सर्ववेदेषु निंदितःsa kharaśca paśuśreṣṭhaḥ sarvavedeṣu niṃditaḥ**тот осёл и первейший из скотов, во всех Ведах порицаемый**; тот осёл скотовпервейший всехВедах порицаемый
अक्षराभ्यासनिरतः पठत्येव न बुध्यतेakṣarābhyāsanirataḥ paṭhatyeva na budhyate**в затверживании букв усердный, читает, да не разумеет**; буквзатверживанииусердный читает именно неразумеет
षड्गुणालंकृतेः साधोर्दोषान्मृगयते खलःṣaḍguṇālaṃkṛteḥ sādhordoṣānmṛgayate khalaḥ**у доброго, шестью достоинствами украшенного, злодей ищет пороков**; шестьюдостоинствамиукрашенного доброго пороков ищет злодей
वने पुष्पफलाकीर्णे शलभः कंटकानिवvane puṣpaphalākīrṇe śalabhaḥ kaṃṭakāniva**как саранча в лесу, цветами и плодами усыпанном, — колючек**; влесу цветамиплодамиусыпанном саранча колючки как
अनुवाद

«„Со щекою [надутою] соединённый, бровью изогнутый ликом, кто карает, как царь, — тот назван «жезлом». Отняв брахманово добро, царское и божье, и тем достатком иного бога или брахманов ублажает, или сам ест, или подаёт где-либо, — тот осёл и первейший из скотов, во всех Ведах порицаемый. В затверживании букв усердный, читает, да не разумеет; словесной науки лишённый, — тот скот, нет сомнения. Говорит одно, творит другое пред наставником и богом, — того должно знать низким; и другой такой же — неблагонравный. У доброго, шестью достоинствами украшенного, злодей ищет пороков — как саранча в лесу, цветами и плодами усыпанном, — колючек“».

संस्करण

57cba4a05f3a · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 1:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से