भविष्यपुराण
The Rite of Hearing and the Craft of the Book2.7.17-24
1241 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 2.7.17-24
देवनागरी

क्षीरं भागाष्टकं ग्राह्यं सप्तभागेन संस्थितम् ॥ हैमंतिकं सिताख्यं च तांडुलं प्रपचेच्चरुम्
अशीतिपलमानेन सिद्धमासादयेत्ततः ॥ भागार्धेन ददेत्पश्चान्माक्षिकं वा सितामपि
गुडमिश्रेण यो दद्यात्संपर्को जायते क्वचित् ॥ संपृक्तं माक्षिकेणापि दद्यादिक्षुरसं बुधः ॥ गृहीत्वा याचकः शुद्धः शृणुत द्विजसत्तमाः
शृणुते वाधीयानो यो दद्याद्धस्ते च पुस्तकम् ॥ समुत्थाय च गृह्णीयात्प्रणम्य विनिवेदयेत्
पूर्वस्थः श्रावको विप्रो विख्यातस्तस्यदक्षिणे ॥ पश्चिमाशामुखेनैव तर्जन्यांगुष्ठया सह
प्रस्तरेणापि हस्तेन विन्यासः पंडितैः सदा ॥ इतोन्यथा न कर्तव्यः कृत्वा न्यासमथाप्नुयात्
असकृद्विन्यसेद्विप्राः पावमानीं जले जपेत् ॥ वेदांतागमवेदांतविधिरेष स्मृतो बुधैः
यमदिक्संमुखे श्रोता वाचकश्चोत्तरामुखः ॥ पुराणभारताख्यान एष वै कथितो विधिः

लिप्यंतरण (IAST)

kṣīraṃ bhāgāṣṭakaṃ grāhyaṃ saptabhāgena saṃsthitam || haimaṃtikaṃ sitākhyaṃ ca tāṃḍulaṃ prapaceccarum
aśītipalamānena siddhamāsādayettataḥ || bhāgārdhena dadetpaścānmākṣikaṃ vā sitāmapi
guḍamiśreṇa yo dadyātsaṃparko jāyate kvacit || saṃpṛktaṃ mākṣikeṇāpi dadyādikṣurasaṃ budhaḥ || gṛhītvā yācakaḥ śuddhaḥ śṛṇuta dvijasattamāḥ
śṛṇute vādhīyāno yo dadyāddhaste ca pustakam || samutthāya ca gṛhṇīyātpraṇamya vinivedayet
pūrvasthaḥ śrāvako vipro vikhyātastasyadakṣiṇe || paścimāśāmukhenaiva tarjanyāṃguṣṭhayā saha
prastareṇāpi hastena vinyāsaḥ paṃḍitaiḥ sadā || itonyathā na kartavyaḥ kṛtvā nyāsamathāpnuyāt
asakṛdvinyasedviprāḥ pāvamānīṃ jale japet || vedāṃtāgamavedāṃtavidhireṣa smṛto budhaiḥ
yamadiksaṃmukhe śrotā vācakaścottarāmukhaḥ || purāṇabhāratākhyāna eṣa vai kathito vidhiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शृणुते वाधीयानो यो दद्याद्धस्ते च पुस्तकम्śṛṇute vādhīyāno yo dadyāddhaste ca pustakam**кто слушает или изучает — да подаст книгу в руку**; слушает изучает который даподаст вруку книгу
समुत्थाय च गृह्णीयात्प्रणम्य विनिवेदयेत्samutthāya ca gṛhṇīyātpraṇamya vinivedayet**и, встав, да возьмёт её, поклонившись, да поднесёт**; вставши давозьмёт поклонившись даподнесёт
इतोन्यथा न कर्तव्यः कृत्वा न्यासमथाप्नुयात्itonyathā na kartavyaḥ kṛtvā nyāsamathāpnuyāt**иначе того творить не должно; сотворив возложение, обретает**; иначеэтого нетворимое сотворив возложение обретает
असकृद्विन्यसेद्विप्राः पावमानीं जले जपेत्asakṛdvinyasedviprāḥ pāvamānīṃ jale japet**неоднократно да возложит и да творит Павамани над водою**; неоднократно давозложит Павамани надводой датворит
यमदिक्संमुखे श्रोता वाचकश्चोत्तरामुखःyamadiksaṃmukhe śrotā vācakaścottarāmukhaḥ**слушатель лицом к Ямовой стране, а чтец — лицом к северу**; Ямовойстранелицом слушатель чтец северулицом
वैपरीत्येन विधिना विज्ञेयो द्विजसत्तमाःvaiparītyena vidhinā vijñeyo dvijasattamāḥ**обратным уставом должно разуметь**, о наилучшие из дваждырождённых; обратным уставом разумеемое дваждырождённыхнаилучшие
अनुवाद

«„Прастху шали-риса, или половину его, или четверть; и молоком разделённое — сие помянуто ячменным молоком. Молоко берётся восемью долями, семью долями поставленное... Кто слушает или изучает — да подаст книгу в руку, и, встав, да возьмёт её, поклонившись, да поднесёт. Слушатель-брахман стоит на востоке, прославлен справа от него; лицом же к западу, указательным пальцем с большим, и рукою простёртою — таково возложение у сведущих всегда; иначе того творить не должно; сотворив возложение, обретает. Неоднократно да возложит, о брахманы, и да творит Павамани над водою. Слушатель лицом к Ямовой стране, а чтец — лицом к северу: сей устав речён при пуране и Бхарате; а в Рамаяне, дхармашастре и Хариванше обратным уставом должно разуметь, о наилучшие“».

संस्करण

66b037dbd3b8 · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 2:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से