भविष्यपुराण
The Faults of Saṃsāra4.4.85-90
1720 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 4.4.85-90
देवनागरी

ये त्विहागंतवः प्रोक्तास्ते प्रशाम्यंति भेषजैः ॥ जपहोमप्रदानैश्च कालमृत्युर्न शाम्यति
यदि चापि न मृत्युः स्याद्विषमद्यादशंकितः ॥ न संति पुरुषे तस्मादपमृत्युविभीतयः
विविधा व्याधयः शस्त्रं सर्पाद्याः प्राणिनस्तथा ॥ विषाणि जंगमाद्यानि मृत्योर्द्वाराणि देहिनाम्
पीडितं सर्वरोगाद्यैरपि धन्वन्तरिः स्वयम् ॥ स्वस्थीकर्तुं न शक्नोति प्राप्तमृत्युं च देहिनम्
नौषधं न तपो दानं न मंत्रा न च बांधवाः ॥ शक्नुवंति परित्रातुं नरं कालेन पीडितम्
रसायनतपोजप्यैर्योगसिद्धैर्महात्मभिः ॥ कालमृत्युरपि प्राज्ञैस्तीर्यते नालसैर्न्नरैः

लिप्यंतरण (IAST)

ye tvihāgaṃtavaḥ proktāste praśāmyaṃti bheṣajaiḥ || japahomapradānaiśca kālamṛtyurna śāmyati
yadi cāpi na mṛtyuḥ syādviṣamadyādaśaṃkitaḥ || na saṃti puruṣe tasmādapamṛtyuvibhītayaḥ
vividhā vyādhayaḥ śastraṃ sarpādyāḥ prāṇinastathā || viṣāṇi jaṃgamādyāni mṛtyordvārāṇi dehinām
pīḍitaṃ sarvarogādyairapi dhanvantariḥ svayam || svasthīkartuṃ na śaknoti prāptamṛtyuṃ ca dehinam
nauṣadhaṃ na tapo dānaṃ na maṃtrā na ca bāṃdhavāḥ || śaknuvaṃti paritrātuṃ naraṃ kālena pīḍitam
rasāyanatapojapyairyogasiddhairmahātmabhiḥ || kālamṛtyurapi prājñaistīryate nālasairnnaraiḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ते प्रशाम्यंति भेषजैः कालमृत्युर्न शाम्यतिte praśāmyaṃti bheṣajaiḥ kālamṛtyurna śāmyati**они утихают лекарствами; смерть от Времени не утихает**; утихаютлекарствами Временисмерть неутихает
विषाणि जंगमाद्यानि मृत्योर्द्वाराणि देहिनाम्viṣāṇi jaṃgamādyāni mṛtyordvārāṇi dehinām**яды подвижных и прочих — врата смерти для воплощённых**; подвижныхипрочихяды смертиврата длявоплощённых
पीडितं सर्वरोगाद्यैरपि धन्वन्तरिः स्वयम्pīḍitaṃ sarvarogādyairapi dhanvantariḥ svayam**даже сам Дханвантари — того, кто удручён всеми недугами**; всеминедугамиудручённого дажесамДханвантари
नौषधं न तपो दानं न मंत्रा न च बांधवाःnauṣadhaṃ na tapo dānaṃ na maṃtrā na ca bāṃdhavāḥ**ни снадобье, ни подвиг, ни даяние, ни мантры, ни родня**; ниснадобье ниподвиг нидаяние нимантры ниродня
कालमृत्युरपि प्राज्ञैस्तीर्यते नालसैर्न्नरैःkālamṛtyurapi prājñaistīryate nālasairnnaraiḥ**и смерть от Времени преодолевается мудрыми, а не ленивыми людьми**; Временисмерть преодолеваетсямудрыми неленивымилюдьми
नास्ति मृत्युसमं दुःखं नास्ति मृत्युसमं भयम्nāsti mṛtyusamaṃ duḥkhaṃ nāsti mṛtyusamaṃ bhayam**нет муки, равной смерти; нет страха, равного смерти**; нетмукиравнойсмерти нетстрахаравногосмерти
अनुवाद

«„Те, что названы здесь пришлыми, — они утихают лекарствами, и джапою, возлиянием и даяниями; смерть от Времени не утихает. А если бы смерти не было, всякий ел бы яд без опаски; потому у человека нет страхов перед безвременною смертью. Разные недуги, оружие, змеи и прочие твари, яды подвижных и прочих — врата смерти для воплощённых. Даже сам Дханвантари — того, кто удручён всеми недугами, и воплощённого, к кому пришла смерть, — не в силах сделать здоровым. Ни снадобье, ни подвиг, ни даяние, ни мантры, ни родня не могут спасти человека, утеснённого Временем. Расаянами, подвигом и чтением, великодушными, достигшими совершенства в йоге, — и смерть от Времени преодолевается мудрыми, а не ленивыми людьми. Нет муки, равной смерти; нет страха, равного смерти“».

संस्करण

624093971ac5 · प्रकाशित 20 अग॰ 2026, 6:00:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से