Rucir
रुचिरुवाच । अर्चितानाममूर्तानां पितॄणां दीप्ततेजसाम् । नमस्यामि सदा तेषां ध्यानिनां दिव्यचक्षुषाम्
इन्द्रादीनां च नेतारो दक्षमारीचयोस्तथा । सप्तर्षोणां तथान्येषां तान्नमस्यामि कामदान्
मन्वादीनां च नेतारः सूर्याचन्द्रमसोस्तथा । तान्नमस्याम्यहं सर्वान्पितॄनप्युदधावपि
नक्षत्राणां ग्रहाणां च वाय्वग्न्योर्नभसस्तथा । द्यावापृथिव्योश्च तथा नमस्यामि कृताञ्जलिः
प्रजापतेः कश्यपाय सोमाय वरुणाय च । योगेश्वरेभ्यश्च सदा नमस्यामि कृताञ्जलिः
नमो गणेभ्यः सप्तभ्यस्तथा लोकेषु सप्तसु । स्वायम्भुवे नमस्यामि ब्रह्मणे योगचक्षुषे
सोमाधारान्पितृगणान्योगमूर्तिधरांस्तथा । नमस्यामि तथा सोमं पितरं जगतामहम्
अग्निरूपांस्तथैवान्यान्नमस्यामि पितॄनहम् । अग्निसोममयं विश्वं यत एतदशेषतः
ये च तेजसि ये चैते सोमसूर्याग्निमूर्तयः । जगत्स्वरूपिणश्चैव तथा ब्रह्मस्वरूपिणः
तेभ्यो ऽखिलेभ्यो योगिभ्यः पितृभ्यो यतमानसः । नमोनमो नमस्ते ऽस्तु प्रसीदन्तु स्वधाभुजः
ruciruvāca / arcitānāmamūrtānāṃ pitṝṇāṃ dīptatejasām / namasyāmi sadā teṣāṃ dhyānināṃ divyacakṣuṣām
indrādīnāṃ ca netāro dakṣamārīcayostathā / saptarṣoṇāṃ tathānyeṣāṃ tānnamasyāmi kāmadān
manvādīnāṃ ca netāraḥ sūryācandramasostathā / tānnamasyāmyahaṃ sarvānpitṝnapyudadhāvapi
nakṣatrāṇāṃ grahāṇāṃ ca vāyvagnyornabhasastathā / dyāvāpṛthivyośca tathā namasyāmi kṛtāñjaliḥ
prajāpateḥ kaśyapāya somāya varuṇāya ca / yogeśvarebhyaśca sadā namasyāmi kṛtāñjaliḥ
namo gaṇebhyaḥ saptabhyastathā lokeṣu saptasu / svāyambhuve namasyāmi brahmaṇe yogacakṣuṣe
somādhārānpitṛgaṇānyogamūrtidharāṃstathā / namasyāmi tathā somaṃ pitaraṃ jagatāmaham
agnirūpāṃstathaivānyānnamasyāmi pitṝnaham / agnisomamayaṃ viśvaṃ yata etadaśeṣataḥ
ye ca tejasi ye caite somasūryāgnimūrtayaḥ / jagatsvarūpiṇaścaiva tathā brahmasvarūpiṇaḥ
tebhyo 'khilebhyo yogibhyaḥ pitṛbhyo yatamānasaḥ / namonamo namaste 'stu prasīdantu svadhābhujaḥ
Ручи сказал: почтённым, бестелесным предкам пылающего сияния, созерцающим, с божественным оком — им я поклоняюсь всегда. Вождям Индры и прочих, Дакши и Маричи, а также семи мудрецов и иных — им, дающим желаемое, я поклоняюсь. Вождям Ману и прочих, солнца и луны — им всем я поклоняюсь, и предкам, что и в океане. Созвездий и планет, ветра и огня, неба, а также небес и земли — им поклоняюсь я со сложенными ладонями. Праджапати, Кашьяпе, Соме, Варуне и владыкам йоги — им всегда поклоняюсь я со сложенными ладонями. Поклон семи сонмам и семи мирам; поклоняюсь Самосущему Брахме, чьё око — йога. Сонмам предков, имеющих опорою луну и носящих образ йоги, поклоняюсь я, а также Соме, отцу миров. И иным, имеющим образ огня, поклоняюсь я, предкам, — ибо весь этот мир всецело состоит из огня и луны. Тем, кто в сиянии, и тем, кто есть образы луны, солнца и огня, кто своеобразен как мир и как Брахман, — им всем, йогинам-предкам, с обузданным умом: поклон, поклон, да будет тебе поклон, и да будут милостивы вкушающие «свадху».
ab9084d15301 · प्रकाशित 2 सित॰ 2026, 9:42:06 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Второй гимн уже не перечисляет тех, кто приносит, — он перечисляет то, чему предки суть вожди: Индра, Дакша, Маричи, семь мудрецов, солнце, луна, созвездия, ветер, огонь, небо, земля. Мёртвые оказываются старше всего, что движется.
«Весь этот мир состоит из огня и луны» — и потому предки, имеющие образ огня и луны, суть сам мир. Обращение к умершим переходит в обращение к устройству вселенной.
Гимн кончается тем, что мало похоже на просьбу об услуге: поклон, поклон, поклон. Тот, кто начинал ради жены и сыновей, к концу не просит ничего.