Śrī-Bhagavān
श्रीभगवानुवाच । एवं विलपतस्तस्य प्रेतस्यैवं खगेश्वर । क्रन्दमानस्य नितरां पीडितस्य च किङ्करैः
सप्तदश दिनान्येको वायुमार्गे विकृष्यते । अष्टादशे त्वहोरात्रे पूर्वं याम्यपुरं व्रजेत्
तस्मिन्पुरवरे रम्ये प्रेतानां च गणो महान् । पुष्पभद्रा नदी तत्रन्यग्रोधः प्रियदर्शनः
पुरे स तत्र विश्रामं प्राप्यते यमकिङ्करैः । जायापुत्रादिकं सौख्यं स्मरेत्तत्र सुदुः खितः
रुदते करुणैर्वाक्यै स्तृषार्तः श्रमपीडितः । स्वधनं स्वकलत्राणि गृहं पुत्राः सुखानि च
भृत्यमित्राणि चान्यच्च सर्वं शोचति वै तदा । क्षुधार्तस्य पुरे तस्मिन्किङ्करैस्तस्य चोच्यते
किङ्करा ऊचुः । क्व धनं क्व सुता जाया क्व गृहं क्व त्वमीदृशः । स्वकर्मोपार्जितं भुङ्क्ष्व चिरं गच्छ महापथे
जानासि शंबलवशं बलमध्वगानां नो शंबलः प्रयतते परलोकपान्थ । गन्तव्यमस्ति तव निश्चितमेव तेन मार्गेण यत्र भवतः क्रयविक्रयौ न
यमदूतोदितं वाक्यं पक्षिन्नैवं त्वया श्रुतम् । एवमुक्तस्ततः सर्वैर्हन्यमानः स मुद्गरैः
अत्र दत्तं सुतैः पात्रे (त्रैः) स्नेहाद्वा कृपयाथ वा । मासिकं पिण्डमश्राति ततः सौरिपुरं व्रजेत्
तत्र नाम्ना तु राजा वै जङ्गमः कालरूपधृक् । तं दृष्ट्वा भयभीतस्तु विश्रामे कुरुते मतिम्
उदकं चान्नसंयुक्तं भुङ्क्ते तस्मिन्पुरे गतः । त्रैपक्षिके तु यद्दत्तं तत्पुरं स व्यतिक्रमेत्
नगेन्द्रनगरे रम्ये प्रेतो याति दिवानिशम् । गच्छन्वनानि रौद्राणि दृष्ट्वा क्रन्दति तत्र सः
śrībhagavānuvāca / evaṃ vilapatastasya pretasyaivaṃ khageśvara / krandamānasya nitarāṃ pīḍitasya ca kiṅkaraiḥ
saptadaśa dinānyeko vāyumārge vikṛṣyate / aṣṭādaśe tvahorātre pūrvaṃ yāmyapuraṃ vrajet
tasminpuravare ramye pretānāṃ ca gaṇo mahān / puṣpabhadrā nadī tatranyagrodhaḥ priyadarśanaḥ
pure sa tatra viśrāmaṃ prāpyate yamakiṅkaraiḥ / jāyāputrādikaṃ saukhyaṃ smarettatra suduḥ khitaḥ
rudate karuṇairvākyai stṛṣārtaḥ śramapīḍitaḥ / svadhanaṃ svakalatrāṇi gṛhaṃ putrāḥ sukhāni ca
bhṛtyamitrāṇi cānyacca sarvaṃ śocati vai tadā / kṣudhārtasya pure tasminkiṅkaraistasya cocyate
kiṅkarā ūcuḥ / kva dhanaṃ kva sutā jāyā kva gṛhaṃ kva tvamīdṛśaḥ / svakarmopārjitaṃ bhuṅkṣva ciraṃ gaccha mahāpathe
jānāsi śaṃbalavaśaṃ balamadhvagānāṃ no śaṃbalaḥ prayatate paralokapāntha / gantavyamasti tava niścitameva tena mārgeṇa yatra bhavataḥ krayavikrayau na
yamadūtoditaṃ vākyaṃ pakṣinnaivaṃ tvayā śrutam / evamuktastataḥ sarvairhanyamānaḥ sa mudgaraiḥ
atra dattaṃ sutaiḥ pātre (traiḥ) snehādvā kṛpayātha vā / māsikaṃ piṇḍamaśrāti tataḥ sauripuraṃ vrajet
tatra nāmnā tu rājā vai jaṅgamaḥ kālarūpadhṛk / taṃ dṛṣṭvā bhayabhītastu viśrāme kurute matim
udakaṃ cānnasaṃyuktaṃ bhuṅkte tasminpure gataḥ / traipakṣike tu yaddattaṃ tatpuraṃ sa vyatikramet
nagendranagare ramye preto yāti divāniśam / gacchanvanāni raudrāṇi dṛṣṭvā krandati tatra saḥ
Шри Бхагаван сказал: так причитающего прету, о владыка птиц, вопящего и весьма мучимого слугами, семнадцать дней влачат одного по воздушной дороге; а на восемнадцатые сутки достигает он первого града Ямы. В том прекрасном лучшем граде — великий сонм прет; там река Пушпабхадра и баньян, приятный видом. В том граде слуги Ямы дают ему отдых, и там, весьма страдающий, вспоминает он счастье с женою, сыновьями и прочими. Плачет он жалобными речами, томимый жаждою, измученный усталостью: своё богатство, своих жён, дом, сыновей, радости, слуг, друзей и всё иное оплакивает он тогда. И терзаемому голодом говорят там слуги. Слуги сказали: где богатство? где сыновья и жена? где дом? и где ты, таков как теперь? Вкушай нажитое своими деяниями и долго ступай по великому пути. Знаешь ли ты, что сила путников — в припасе? А у тебя, о путник в иной мир, припас не заготовлен. Идти же тебе непременно тою дорогою, где нет для тебя ни купли, ни продажи. Слово, изречённое посланцами Ямы, слышано ли тобою так, о птица? Так ему сказано, и затем, избиваемый всеми молотами, он вкушает месячную пинду, данную здесь сыновьями достойному — по любви или по милости; а затем идёт в Саурипуру. Там царь по имени Джангама, носящий облик Времени; увидев его, объятый страхом, помышляет он об отдыхе.
aa0b45c34609 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 12:20:23 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Слуги Ямы говорят не о грехах, а о снаряжении: сила путников в припасе, а у тебя припас не заготовлен. Упрёк построен на дорожном здравом смысле.\n\nСледующая строка объясняет, почему припас нельзя добрать в пути: там нет ни купли, ни продажи. Единственная дорога, где деньги не работают.\n\nПервый град описан приветливо — река, баньян, приятный видом. Отдых дают и здесь; отнято не милосердие, а возможность что-либо изменить.