गरुड़ पुराण
How Pretahood Arises and How It Is Escaped2.22.40-52
1039 / 1147
Linuxपन्ने पलटें
गरुड़ पुराण · 2.22.40-52

Pretarāja

देवनागरी

प्रेतराज उवाच । मया स्वादु सदा भुक्तं दत्तं पर्युषितं द्विज
शीघ्रं गच्छति विप्रेण याचितः क्षुधितेन वै । एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं मम
शीघ्रं गच्छति विप्रेण याचितः क्षुधितेन वै । एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगो ऽयं द्विजोत्तम
सूचिता बहवो ऽनेन विप्रा अन्नाधिकाङ्क्षया । एतत्कारणमुद्दिश्य एष सूचिमुखः स्मृतः
एकाकी मिष्टमश्राति पोष्यवर्गमृते सदा । ब्राह्मणानामभावेन रोध (ह) कस्तेन चोच्यते
पुरायं मौनमास्थाय याचितो विलिखेद्भुवम् । तेन कर्मविपाकेन लेखको नाम चोच्यते
प्रेतत्वं कर्मभावेन प्राप्तं नामानि च द्विज । मेषाननो लेखको ऽयं रोध (ह) कः पर्वताननः
शीघ्रगः पुशुवक्त्रश्च सूचकः सूचिवक्त्रवान् । दुःखिता नितरां स्वमिन्पश्य रूपविपर्ययम्
कृत्वा मायामयं रूपं विचरामो महीतले । सर्वे च विकृताकारा लम्बोष्ठा विकृताननाः
बृहच्छरीरिणो रौद्रा जाताः स्वेनैव कर्मणा । एतत्ते सर्वमाख्यातं प्रेतत्वे कारणं मया
ज्ञानिनो ऽपि वयं सर्वे जाताः स्म तव दर्शनात् । यत्र ते श्रवणे श्रद्धा तत्पृच्छ कथयामि ते
ब्राह्मण उवाच । ये जीवा भुवि जीवन्ति सर्वे ऽप्याहारमूलकाः । युष्माकमपिचाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः
प्रेता ऊचुः । यदि ते श्रवणे श्रद्धा आहाराणां द्विजोत्तम । अस्माकं तु महीभाग शृणुत्वं सुसमाहितः

लिप्यंतरण (IAST)

pretarāja uvāca / mayā svādu sadā bhuktaṃ dattaṃ paryuṣitaṃ dvija
śīghraṃ gacchati vipreṇa yācitaḥ kṣudhitena vai / etatkāraṇamuddiśya nāma paryuṣitaṃ mama
śīghraṃ gacchati vipreṇa yācitaḥ kṣudhitena vai / etatkāraṇamuddiśya śīghrago 'yaṃ dvijottama
sūcitā bahavo 'nena viprā annādhikāṅkṣayā / etatkāraṇamuddiśya eṣa sūcimukhaḥ smṛtaḥ
ekākī miṣṭamaśrāti poṣyavargamṛte sadā / brāhmaṇānāmabhāvena rodha (ha) kastena cocyate
purāyaṃ maunamāsthāya yācito vilikhedbhuvam / tena karmavipākena lekhako nāma cocyate
pretatvaṃ karmabhāvena prāptaṃ nāmāni ca dvija / meṣānano lekhako 'yaṃ rodha (ha) kaḥ parvatānanaḥ
śīghragaḥ puśuvaktraśca sūcakaḥ sūcivaktravān / duḥkhitā nitarāṃ svaminpaśya rūpaviparyayam
kṛtvā māyāmayaṃ rūpaṃ vicarāmo mahītale / sarve ca vikṛtākārā lamboṣṭhā vikṛtānanāḥ
bṛhaccharīriṇo raudrā jātāḥ svenaiva karmaṇā / etatte sarvamākhyātaṃ pretatve kāraṇaṃ mayā
jñānino 'pi vayaṃ sarve jātāḥ sma tava darśanāt / yatra te śravaṇe śraddhā tatpṛccha kathayāmi te
brāhmaṇa uvāca / ye jīvā bhuvi jīvanti sarve 'pyāhāramūlakāḥ / yuṣmākamapicāhāraṃ śrotumicchāmi tattvataḥ
pretā ūcuḥ / yadi te śravaṇe śraddhā āhārāṇāṃ dvijottama / asmākaṃ tu mahībhāga śṛṇutvaṃ susamāhitaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवंevaṃтак
नाम्नाnāmnāпо именам
सर्वेsarveвсе
संप्राप्ताःsaṃprāptāḥобретшие
प्रेततांpretatāṃсостояние преты
वयम्vayamмы
ब्राह्मणbrāhmaṇaбрахман
उवाचuvācaсказал
प्रेतानांpretānāṃу прет
कर्मजातानांkarmajātānāṃрождённых деянием
कथंkathaṃкак
नामसम्भवःnāmasambhavaḥвозникновение имени
किञ्चित्kiñcitнекую
कारणम्kāraṇamпричину
उद्दिश्यuddiśyaуказав
येनyenaкоторою
ब्रूयाःbrūyāḥназовёшь
स्वनामकान्svanāmakānсвоеимённых
प्रेतराजpretarājaцарь прет
मयाmayāмною
स्वादुsvāduвкусное
सदाsadāвсегда
भुक्तंbhuktaṃсъедено
दत्तंdattaṃдано
पर्युषितंparyuṣitaṃзалежалое
द्विजdvijaо дваждырождённый
एतत्etatэту
कारणम्kāraṇamпричину
नामnāmaимя
ममmamaмоё
शीघ्रंśīghraṃбыстро
गच्छतिgacchatiуходит
विप्रेणvipreṇaбрахманом
याचितःyācitaḥупрошенный
क्षुधितेनkṣudhitenaголодным
वैvaiже
शीघ्रगोśīghragoШигхрага
अयंayaṃэтот
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший из дваждырождённых
सूचिताsūcitāуказаны
बहवोbahavoмногие
अनेनanenaим
विप्राviprāбрахманы
अन्नाधिकाङ्क्षयाannādhikāṅkṣayāиз жадности к пище
एषeṣaэтот
सूचीमुखःsūcīmukhaḥСучимукха
स्मृतःsmṛtaḥименуется
एकाकीekākīв одиночку
मिष्टम्miṣṭamсладкое
अश्नातिaśnātiест
पोष्यवर्गम्poṣyavargamтех, кого надо кормить
ऋतेṛteпомимо
ब्राह्मणानाम्brāhmaṇānāmбрахманов
अभावेनabhāvenaотсутствием
रोधकस्rodhakasРодхакою
तेनtenaпотому
उच्यतेucyateназывается
पुराpurāпрежде
मौनम्maunamмолчание
आस्थायāsthāyaприняв
याचितोyācitoупрошенный
विलिखेद्vilikhedчертил
भुवम्bhuvamземлю
कर्मविपाकेनkarmavipākenaсозреванием деяния
लेखकोlekhakoЛекхака
कर्मभावेनkarmabhāvenaпо существу деяний
प्राप्तंprāptaṃобретено
नामानिnāmāniимена
मेषाननोmeṣānanoс бараньей мордой
पर्वताननःparvatānanaḥс горою вместо лица
पशुवक्त्रश्paśuvaktraśсо звериной пастью
सूचकःsūcakaḥуказчик
सूचिवक्त्रवान्sūcivaktravānс игольчатым ртом
दुःखिताduḥkhitāстрадающие
नितरांnitarāṃвесьма
स्वामिन्svāminо владыка
पश्यpaśyaсмотри
रूपविपर्ययम्rūpaviparyayamпревратность облика
कृत्वाkṛtvāприняв
मायामयंmāyāmayaṃморочный
रूपंrūpaṃоблик
विचरामोvicarāmoстранствуем
महीतलेmahītaleпо земле
विकृताकाराvikṛtākārāуродливые видом
लम्बोष्ठाlamboṣṭhāс отвислыми губами
विकृताननाःvikṛtānanāḥс искажёнными лицами
बृहच्छरीरिणोbṛhaccharīriṇoс огромными телами
रौद्राraudrāгрозные
जाताःjātāḥставшие
स्वेनैवsvenaivaсвоим же
कर्मणाkarmaṇāдеянием
एतत्etatэто
तेteтебе
सर्वम्sarvamвсё
आख्यातंākhyātaṃповедано
प्रेतत्वेpretatveв состоянии преты
कारणंkāraṇaṃпричина
ज्ञानिनोjñāninoзнающими
जाताःjātāḥстали
स्मsmaмы
तवtavaтвоего
दर्शनात्darśanātот видения
यत्रyatraв чём
श्रवणेśravaṇeк слушанию
श्रद्धाśraddhāвера
तत्tatо том
पृच्छpṛcchaспрашивай
कथयामिkathayāmiповедаю
येyeкоторые
जीवाjīvāживые
भुविbhuviна земле
जीवन्तिjīvantiживут
आहारमूलकाःāhāramūlakāḥимеющие пищу основою
युष्माकम्yuṣmākamвашу
आहारंāhāraṃпищу
श्रोतुम्śrotumуслышать
इच्छामिicchāmiжелаю
तत्त्वतःtattvataḥвоистину
प्रेताpretāпреты
ऊचुःūcuḥсказали
यदिyadiесли
महाभागmahābhāgaо многосчастливый
शृणुśṛṇuслушай
त्वंtvaṃты
सुसमाहितःsusamāhitaḥвесьма сосредоточенный
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
caи
naне
naне
naне
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
तुtuже
वाили
वाили
वाили
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
अपिapiтакже
हिhiведь
हिhiведь
हिhiведь
saон
saон
एवevaименно
एवevaименно
तथाtathāтакже
तथाtathāтакже
तेteтебе
तेteтебе
अनुवाद

«Так по именам все мы обрели состояние преты». Брахман сказал: у прет, рождённых деянием, как возникает имя? Указав некую причину, назови мне своеимённых. Царь прет сказал: мною всегда съедалось вкусное, а давалось залежалое, о дваждырождённый; по этой причине имя моё — Парьюшита. А этот быстро уходит, когда его упрашивает голодный брахман, — по этой причине он Шигхрага, о лучший из дваждырождённых. Им указаны были многие брахманы из жадности к пище — по этой причине он именуется Сучимукхой. Тот в одиночку ест сладкое, помимо тех, кого надо кормить, и отсутствием брахманов потому зовётся Родхакою. А этот прежде, приняв молчание, на просьбу чертил землю — по созреванию этого деяния зовётся он Лекхакой. По существу деяний обретено состояние преты и имена, о дваждырождённый: у Лекхаки баранья морда, у Родхаки гора вместо лица, у Шигхраги звериная пасть, а указчик — с игольчатым ртом. Весьма страдающие, о владыка, — смотри на превратность облика. Приняв морочный облик, странствуем мы по земле, все уродливые видом, с отвислыми губами и искажёнными лицами, с огромными телами, грозные, — ставшие такими своим же деянием. Всё это поведано тебе — причина состояния преты. И все мы стали знающими от видения тебя; о чём есть у тебя вера к слушанию, о том и спрашивай — поведаю. Брахман сказал: все живые, что живут на земле, имеют пищу основою; и вашу пищу желаю я услышать воистину. Преты сказали: если есть у тебя вера к слушанию, о многосчастливый, слушай весьма сосредоточенный.

संस्करण

c4f90f0f6daf · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 12:48:19 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से