प्रतीपस्य स राजर्षे तुल्यकालो नराधिपः पितामहस्य मे राजन् बभूवेति मया श्रुतम् ॥
ब्रह्मदत्तो महाराजो योगी राजर्षिसत्तमः रुतज्ञः सर्वभूतानां सर्वभूतहिते रतः ॥
सखा हि गालवो यस्य योगाचार्यो महायशाः शिक्षां उत्पाद्य तपसा क्रमो येन प्रवर्तितः कण्डरीकश् च योगात्मा तस्यैव सचिवो ऽभवत् ॥
जात्यन्तरेषु सर्वेषु सहायाः सर्व एव ते सप्तजातिषु सप्तैव बभूवुर् अमितौजसः यथोवाच महातेजा मार्कण्डेयो महातपाः ॥
तस्य वंशम् अहं राजन् कीर्तयिष्यामि तच् छृणु ब्रह्मदत्तस्य पौराणं पौरवस्य महात्मनः ॥
पुरुमित्रस्य दायादो राजा बृहदिषुर् नृप बृहद्धनुर् बृहदिषोः पुत्रस् तस्य महायशाः बृहद्धर्मेति विख्यातो राजा परमधार्मिकः ॥
सत्यजित् तस्य तनयो विश्वजित् तस्य चात्मजः पुत्रो विश्वजितश् चापि सेनजित् पृथिवीपतिः ॥
पुत्राः सेनजितश् चासंश् चत्वारो लोकसंमताः रुचिरः श्वेतकाश्यश् च महिम्नारस् तथैव च वत्सश् चावन्तको राजा यस्यैते परि वत्सकाः ॥
रुचिरस्य तु दायादः पृथुषेणो महायशाः पृथुषेणस्य पारस् तु पारान् नीपो ऽथ जज्ञिवान् ॥
नीपस्यैकशतं तात पुत्राणाम् अमितौजसाम् महारथानां राजेन्द्र शूराणां बाहुशालिनाम् नीपा इति समाख्याता राजानः सर्व एव ते ॥
तेषां वंशकरो राजा नीपानां कीर्तिवर्धनः काम्पिल्ये समरो नाम स चेष्टसमरो ऽभवत् ॥
समरस्य पुरः पारः सदश्व इति ते त्रयः पुत्राः परमधर्मज्ञाः पारपुत्रः पृथुर् बभौ ॥
पृथोस् तु सुकृतो नाम सुकृतेनेह कर्मणा जज्ञे सर्वगुणोपेतो विभ्राजस् तस्य चात्मजः ॥
विभ्राजस्य तु पुत्रो ऽभूद् अणुहो नाम पार्थिवः बभौ शुकस्य जामाता कृत्वीभर्ता महायशाः ॥
पुत्रो ऽणुहस्य राजर्षिर् ब्रह्मदत्तो ऽभवत् प्रभुः योगात्मा तस्य तनयो विष्वक्सेनः परंतपः ॥
विभ्राजः पुनर् आजातः सुकृतेनेह कर्मणा ब्रह्मदत्तस्य तनयो विष्वक्सेन इति श्रुतः ॥
विष्वक्सेनस्य पुत्रो ऽभूद् दण्डसेनो महीपतिः भल्लाटश् च कुमारो ऽभूद् राधेयेन हतः पुरा ॥
दण्डसेनात्मजः शूरो महात्मा कुलवर्धनः भल्लाटपुत्रो दुर्बुद्धिर् अभवज् जनमेजयः ॥
स तेषाम् अभवद् राजा नीपानाम् अन्तकृन् नृपः उग्रायुधेन यस्यार्थे सर्वे नीपा विनाशिताः ॥
उग्रायुधः स चोत्सिक्तो मया विनिहतो युधि दर्पान्वितो दर्परुचिः सततं चानये रतः ॥
pratīpasya sa rājarṣe tulyakālo narādhipaḥ pitāmahasya me rājan babhūveti mayā śrutam ||
brahmadatto mahārājo yogī rājarṣisattamaḥ rutajñaḥ sarvabhūtānāṃ sarvabhūtahite rataḥ ||
sakhā hi gālavo yasya yogācāryo mahāyaśāḥ śikṣāṃ utpādya tapasā kramo yena pravartitaḥ kaṇḍarīkaś ca yogātmā tasyaiva sacivo 'bhavat ||
jātyantareṣu sarveṣu sahāyāḥ sarva eva te saptajātiṣu saptaiva babhūvur amitaujasaḥ yathovāca mahātejā mārkaṇḍeyo mahātapāḥ ||
tasya vaṃśam ahaṃ rājan kīrtayiṣyāmi tac chṛṇu brahmadattasya paurāṇaṃ pauravasya mahātmanaḥ ||
purumitrasya dāyādo rājā bṛhadiṣur nṛpa bṛhaddhanur bṛhadiṣoḥ putras tasya mahāyaśāḥ bṛhaddharmeti vikhyāto rājā paramadhārmikaḥ ||
satyajit tasya tanayo viśvajit tasya cātmajaḥ putro viśvajitaś cāpi senajit pṛthivīpatiḥ ||
putrāḥ senajitaś cāsaṃś catvāro lokasaṃmatāḥ ruciraḥ śvetakāśyaś ca mahimnāras tathaiva ca vatsaś cāvantako rājā yasyaite pari vatsakāḥ ||
rucirasya tu dāyādaḥ pṛthuṣeṇo mahāyaśāḥ pṛthuṣeṇasya pāras tu pārān nīpo 'tha jajñivān ||
nīpasyaikaśataṃ tāta putrāṇām amitaujasām mahārathānāṃ rājendra śūrāṇāṃ bāhuśālinām nīpā iti samākhyātā rājānaḥ sarva eva te ||
teṣāṃ vaṃśakaro rājā nīpānāṃ kīrtivardhanaḥ kāmpilye samaro nāma sa ceṣṭasamaro 'bhavat ||
samarasya puraḥ pāraḥ sadaśva iti te trayaḥ putrāḥ paramadharmajñāḥ pāraputraḥ pṛthur babhau ||
pṛthos tu sukṛto nāma sukṛteneha karmaṇā jajñe sarvaguṇopeto vibhrājas tasya cātmajaḥ ||
vibhrājasya tu putro 'bhūd aṇuho nāma pārthivaḥ babhau śukasya jāmātā kṛtvībhartā mahāyaśāḥ ||
putro 'ṇuhasya rājarṣir brahmadatto 'bhavat prabhuḥ yogātmā tasya tanayo viṣvaksenaḥ paraṃtapaḥ ||
vibhrājaḥ punar ājātaḥ sukṛteneha karmaṇā brahmadattasya tanayo viṣvaksena iti śrutaḥ ||
viṣvaksenasya putro 'bhūd daṇḍaseno mahīpatiḥ bhallāṭaś ca kumāro 'bhūd rādheyena hataḥ purā ||
daṇḍasenātmajaḥ śūro mahātmā kulavardhanaḥ bhallāṭaputro durbuddhir abhavaj janamejayaḥ ||
sa teṣām abhavad rājā nīpānām antakṛn nṛpaḥ ugrāyudhena yasyārthe sarve nīpā vināśitāḥ ||
ugrāyudhaḥ sa cotsikto mayā vinihato yudhi darpānvito darparuciḥ satataṃ cānaye rataḥ ||
Бхишма сказал: «О царь, я слышал, что этот владыка людей был современником царственного риши Пратипе, моего деда. Великий царь Брахмадатта был йогином, лучшим среди раджарши; он понимал голоса всех существ и был предан благу всех живых. Силой тапаса он породил учение, через которое был установлен порядок; его другом был великославный наставник йоги Галава, а йогин Кандарика стал его советником. Во всех последующих рождениях эти семеро оставались спутниками и в семи рождениях были безмерно сияющими, как сказал великосияющий Маркандея, великий подвижник. О царь, я перечислю его род — древнюю линию великодушного Пауравы Брахмадатты; слушай. Наследником Пурумитры был царь Брихадишу. У Брихадишу был великославный сын Брихаддхану, известный как крайне праведный царь Брихаддхарма. Его сыном был Сатьяджит, от него родился Вишваджит, а от Вишваджита — Сенаджит, владыка земли. У Сенаджита было четверо почитаемых в мире сыновей: Ручира, Шветакашья, Махимнара, Ватса и царь Авантака; от них пошли Ватсаки. Наследником Ручиры был великославный Притхушена; от Притхушены родился Пара, а от Пары — Нипа. У Нипы, сын мой, была сотня сыновей безмерной силы; о царь царей, все эти могучерукие герои, великие колесничие, назывались царями Нипами. Царём, продолжившим их род и умножившим славу Нипов, был Самара в Кампилье. У Самары были три сына — Пура, Пара и Садашва, превосходные знатоки дхармы; сын Пары Притху блистал среди них. От Притху, благодаря доброй карме, родился Сукрита, а его сыном стал Вибхраджа, наделённый всеми достоинствами. У Вибхраджи родился царь Ануха, великославный зять Шуки и супруг Критви. Сыном Анухи был владыка Брахмадатта, царственный риши; его сыном стал йогический Вишваксена, губитель врагов. Вибхраджа, благодаря доброй карме, снова родился как сын Брахмадатты и был известен под именем Вишваксена. У Вишваксены был сын Дандасена, владыка земли; был также царевич Бхаллата, некогда убитый Радхеей. Сыном Дандасены был доблестный, великодушный продолжатель рода, а сыном Бхаллаты стал дурноразумный Джанамеджая. Он был царём среди Нипов и стал причиной их конца: ради него Уграюдха уничтожил всех Нипов. Этот заносчивый Уграюдха, полный гордыни, любящий надменность и всегда склонный к беззаконию, был убит мной в битве».
ace12636e864 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:30:40 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхишма даёт родословную как нравственную рамку. В линии есть праведные цари и йогические личности, но рядом с ними возникает Уграюдха, чья гордость и беззаконие разрушают род. Так род не гарантирует дхарму без личного самообладания.