हरिवंश
Камса ставит Кувалаяпиду у входа на аренуHV 73.19-23
375 / 607
हरिवंश · HV 73.19-23
देवनागरी

सा पतिस्निग्धहृदया भावेनोपससर्प तम् शङ्किता चाभवत् पश्चात् तस्य गौरवदर्शनात् ॥
सा तम् आहोत्थिता भीता न त्वं मम पतिर् ध्रुवम् कश् च त्वं विकृताकारो येनास्मि मलिनीकृता ॥
एकपत्नीव्रतम् इदं मम संदूषितं त्वया पत्युर् मे रूपम् आस्थाय नीच नीचेन कर्मणा ॥
किं मां वक्ष्यन्ति रुषिता बान्धवाः कुलपांसनीम् जुगुप्सिता च वत्स्यामि पतिपक्षैर् निराकृता ॥
धिक् त्वाम् ईदृशम् अक्षान्तं दौष्कुलं व्युत्थितेन्द्रियम् अविश्वास्यम् अनायुष्यं परदाराभिमर्शनम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sā patisnigdhahṛdayā bhāvenopasasarpa tam śaṅkitā cābhavat paścāt tasya gauravadarśanāt ||
sā tam āhotthitā bhītā na tvaṃ mama patir dhruvam kaś ca tvaṃ vikṛtākāro yenāsmi malinīkṛtā ||
ekapatnīvratam idaṃ mama saṃdūṣitaṃ tvayā patyur me rūpam āsthāya nīca nīcena karmaṇā ||
kiṃ māṃ vakṣyanti ruṣitā bāndhavāḥ kulapāṃsanīm jugupsitā ca vatsyāmi patipakṣair nirākṛtā ||
dhik tvām īdṛśam akṣāntaṃ dauṣkulaṃ vyutthitendriyam aviśvāsyam anāyuṣyaṃ paradārābhimarśanam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सा पतिस्निग्धहृदयाsā patisnigdhahṛdayāона, сердцем привязанная к мужу; она с сердцем, нежным к супругу
भावेनोपससर्प तम्bhāvenopasasarpa tamс чувством приблизилась к нему; подошла к нему с любовью
शङ्किता चाभवत् पश्चात्śaṅkitā cābhavat paścātи затем стала подозревать; после этого испугалась сомнения
तस्य गौरवदर्शनात्tasya gauravadarśanātиз-за его величавого вида; увидев его необычную важность
सा तम् आहोत्थिता भीताsā tam āhotthitā bhītāона, встав, испуганная, сказала ему; она поднялась и в страхе сказала
न त्वं मम पतिर् ध्रुवम्na tvaṃ mama patir dhruvamты точно не мой муж; несомненно, ты не мой супруг
कश् च त्वं विकृताकारोkaś ca tvaṃ vikṛtākāroкто же ты, искажённого облика; кто ты с изменённым видом
येनास्मि मलिनीकृताyenāsmi malinīkṛtāкем я осквернена; из-за кого я запятнана
एकपत्नीव्रतम् इदंekapatnīvratam idaṃэтот обет единобрачия; моё верное супружеское состояние
मम संदूषितं त्वयाmama saṃdūṣitaṃ tvayāмоё осквернено тобой; ты испортил мой обет
पत्युर् मे रूपम् आस्थायpatyur me rūpam āsthāyaприняв облик моего мужа; войдя в вид моего супруга
नीच नीचेन कर्मणाnīca nīcena karmaṇāнизкий, низким деянием; подлый, подлым поступком
किं मां वक्ष्यन्ति रुषिताkiṃ māṃ vakṣyanti ruṣitāчто обо мне скажут разгневанные; как меня назовут разгневанные
बान्धवाः कुलपांसनीम्bāndhavāḥ kulapāṃsanīmродные, позорящую род; родственники, пятно семьи
जुगुप्सिता च वत्स्यामिjugupsitā ca vatsyāmiи я буду жить презираемой; буду жить отверженной
पतिपक्षैर् निराकृताpatipakṣair nirākṛtāотвергнутой стороной мужа; оставленной родом супруга
धिक् त्वाम् ईदृशम् अक्षान्तंdhik tvām īdṛśam akṣāntaṃпозор тебе, такому необузданному; стыд тебе, столь нетерпеливому
दौष्कुलं व्युत्थितेन्द्रियम्dauṣkulaṃ vyutthitendriyamдурного рода, с распущенными чувствами; низкорождённому и не владеющему чувствами
अविश्वास्यम् अनायुष्यंaviśvāsyam anāyuṣyaṃнедостойному доверия и губительному; ненадёжному и несущему смерть
परदाराभिमर्शनम्paradārābhimarśanamприкасающемуся к чужой жене; оскверняющему чужую супругу
अनुवाद

«Сердцем привязанная к мужу, она с любовью приблизилась к нему, но затем, увидев его необычную величавость, стала подозревать неладное. Встав в страхе, она сказала ему: “Ты точно не мой муж. Кто ты, с искажённым обликом, из-за кого я осквернена? Ты, низкий, приняв образ моего мужа, низким поступком осквернил мой обет верности одному супругу. Что скажут обо мне разгневанные родные, называя меня пятном семьи? Я буду жить презираемой и отвергнутой родом мужа. Позор тебе, такому необузданному, низкорождённому, с распущенными чувствами, недостойному доверия, губительному, оскверняющему чужую жену!”»

संस्करण

8c27af86a631 · प्रकाशित 22 जून 2026, 3:57:31 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से