महाभारत
Khāṇḍavadāha-parva (The Granting of Boons and the Completion of the Ādi-parva)1.225.1–3
1899 / 15823
महाभारत · 1.225.1–3
देवनागरी

मन्दपाल उवाच
युष्माकं परिरक्षार्थं विज्ञप्तो ज्वलनो मया ॥
अग्निना च तथेत्य् एवं पूर्वम् एव प्रतिश्रुतम् ॥
अग्नेर् वचनम् आज्ञाय मातुर् धर्मज्ञतां च वः ॥
युष्माकं च परं वीर्यं नाहं पूर्वम् इहागतः ॥
न संतापो हि वः कार्यः पुत्रका मरणं प्रति ॥
ऋषीन् वेद हुताशो ऽपि ब्रह्म तद् विदितं च वः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mandapāla uvāca
yuṣmākaṃ parirakṣārthaṃ vijñapto jvalano mayā ||
agninā ca tathety evaṃ pūrvam eva pratiśrutam ||
agner vacanam ājñāya mātur dharmajñatāṃ ca vaḥ ||
yuṣmākaṃ ca paraṃ vīryaṃ nāhaṃ pūrvam ihāgataḥ ||
na saṃtāpo hi vaḥ kāryaḥ putrakā maraṇaṃ prati ||
ṛṣīn veda hutāśo 'pi brahma tad viditaṃ ca vaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
युष्माकं परिरक्षार्थं विज्ञप्तः ज्वलनः मयाyuṣmākaṃ parirakṣārthaṃ vijñaptaḥ jvalanaḥ mayā"for your protection I entreated the fire,
अग्निना च तथा इति एवं पूर्वम् एव प्रतिश्रुतम्agninā ca tathā iti evaṃ pūrvam eva pratiśrutamand Agni, likewise, promised beforehand: 'so be it';
अग्नेः वचनम् आज्ञाय मातुः धर्मज्ञतां च वःagneḥ vacanam ājñāya mātuḥ dharmajñatāṃ ca vaḥknowing Agni's word, and your mother's righteousness,
युष्माकं च परं वीर्यं न अहम् पूर्वम् इह आगतःyuṣmākaṃ ca paraṃ vīryaṃ na aham pūrvam iha āgataḥand your own supreme valour, I did not come here sooner;
न संतापः हि वः कार्यः पुत्रकाः मरणं प्रतिna saṃtāpaḥ hi vaḥ kāryaḥ putrakāḥ maraṇaṃ pratiyou need not grieve, my sons, over death:
ऋषीन् वेद हुताशः अपि ब्रह्म तत् विदितं च वःṛṣīn veda hutāśaḥ api brahma tat viditaṃ ca vaḥthe fire knows the sages; and that sacred Brahman is known to you too."
मन्दपालmandapālaoriginal form "mandapāla", added to complete the word-by-word coverage
विज्ञप्तोvijñaptooriginal form "vijñapto", added to complete the word-by-word coverage
ज्वलनोjvalanooriginal form "jvalano", added to complete the word-by-word coverage
तथेत्य्tathetyoriginal form "tathety", added to complete the word-by-word coverage
अग्नेर्agneroriginal form "agner", added to complete the word-by-word coverage
मातुर्māturoriginal form "mātur", added to complete the word-by-word coverage
नाहंnāhaṃoriginal form "nāhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
इहागतःihāgataḥoriginal form "ihāgataḥ", added to complete the word-by-word coverage
संतापोsaṃtāpooriginal form "saṃtāpo", added to complete the word-by-word coverage
पुत्रकाputrakāoriginal form "putrakā", added to complete the word-by-word coverage
हुताशोhutāśooriginal form "hutāśo", added to complete the word-by-word coverage
ऽपि'pioriginal form "'pi", added to complete the word-by-word coverage
तद्tadoriginal form "tad", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Mandapala said: "For your protection I entreated the fire, and Agni, likewise, promised beforehand, 'so be it'; knowing Agni's word, and your mother's righteousness, and your own supreme valour, I did not come here sooner. You need not grieve, my sons, over death: the fire knows the sages, and that sacred Brahman is known to you too."

संस्करण

e0b678e8d85a · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 6:20:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से