महाभारत
Lokapāla-sabhākhyāna (The Question about the Heavenly Assemblies)2.6.15–17
2018 / 15823
महाभारत · 2.6.15–17
देवनागरी

किंद्रव्यास् ताः सभा ब्रह्मन् किंविस्ताराः किमायताः ॥
पितामहं च के तस्यां सभायां पर्युपासते ॥
वासवं देवराजं च यमं वैवस्वतं च के ॥
वरुणं च कुबेरं च सभायां पर्युपासते ॥
एतत् सर्वं यथातत्त्वं देवर्षे वदतस् तव ॥
श्रोतुम् इच्छाम सहिताः परं कौतूहलं हि नः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kiṃdravyās tāḥ sabhā brahman kiṃvistārāḥ kimāyatāḥ ||
pitāmahaṃ ca ke tasyāṃ sabhāyāṃ paryupāsate ||
vāsavaṃ devarājaṃ ca yamaṃ vaivasvataṃ ca ke ||
varuṇaṃ ca kuberaṃ ca sabhāyāṃ paryupāsate ||
etat sarvaṃ yathātattvaṃ devarṣe vadatas tava ||
śrotum icchāma sahitāḥ paraṃ kautūhalaṃ hi naḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
किम्-द्रव्याः ताः सभाः ब्रह्मन्kim-dravyāḥ tāḥ sabhāḥ brahmanof what are those halls made, O brahmin,
किम्-विस्ताराः किम्-आयताःkim-vistārāḥ kim-āyatāḥhow wide, how long,
पितामहम् च के तस्याम्pitāmaham ca ke tasyāmand the Grandsire [Brahma] — who, in that
सभायाम् पर्युपासतेsabhāyām paryupāsatehall, surrounds [reveres]?
वासवम् देव-राजम् चvāsavam deva-rājam caVasava, the king of gods [Indra],
यमम् वैवस्वतम् च केyamam vaivasvatam ca keand Yama Vaivasvata — who,
वरुणम् च कुबेरम् चvaruṇam ca kuberam caand Varuna, and Kubera
सभायाम् पर्युपासतेsabhāyām paryupāsatesurround [them] in [their] hall?
एतत् सर्वम् यथा-तत्त्वम्etat sarvam yathā-tattvamall this, as it truly is,
देव-ऋषे वदतः तवdeva-ṛṣe vadataḥ tavaO deva-rishi, from your own lips, as you speak,
श्रोतुम् इच्छाम सहिताःśrotum icchāma sahitāḥwe wish to hear together,
परम् कौतूहलम् हि नःparam kautūhalam hi naḥfor great is our curiosity."
किंद्रव्यास्kiṃdravyāsoriginal form "kiṃdravyās", added to complete the word-by-word coverage
सभाsabhāoriginal form "sabhā", added to complete the word-by-word coverage
किंविस्ताराःkiṃvistārāḥoriginal form "kiṃvistārāḥ", added to complete the word-by-word coverage
किमायताःkimāyatāḥoriginal form "kimāyatāḥ", added to complete the word-by-word coverage
पितामहंpitāmahaṃoriginal form "pitāmahaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तस्यांtasyāṃoriginal form "tasyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
सभायांsabhāyāṃoriginal form "sabhāyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
वासवंvāsavaṃoriginal form "vāsavaṃ", added to complete the word-by-word coverage
देवराजंdevarājaṃoriginal form "devarājaṃ", added to complete the word-by-word coverage
यमंyamaṃoriginal form "yamaṃ", added to complete the word-by-word coverage
वैवस्वतंvaivasvataṃoriginal form "vaivasvataṃ", added to complete the word-by-word coverage
वरुणंvaruṇaṃoriginal form "varuṇaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कुबेरंkuberaṃoriginal form "kuberaṃ", added to complete the word-by-word coverage
सभायांsabhāyāṃoriginal form "sabhāyāṃ", added to complete the word-by-word coverage
सर्वंsarvaṃoriginal form "sarvaṃ", added to complete the word-by-word coverage
यथातत्त्वंyathātattvaṃoriginal form "yathātattvaṃ", added to complete the word-by-word coverage
देवर्षेdevarṣeoriginal form "devarṣe", added to complete the word-by-word coverage
वदतस्vadatasoriginal form "vadatas", added to complete the word-by-word coverage
परंparaṃoriginal form "paraṃ", added to complete the word-by-word coverage
कौतूहलंkautūhalaṃoriginal form "kautūhalaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Of what are those halls made, O brahmin, how wide, how long, and who surrounds the Grandsire [Brahma] in that hall? Who surrounds Vasava — the king of gods — Yama Vaivasvata, Varuna, and Kubera in their halls? All this, as it truly is, O deva-rishi, we wish to hear together from your own lips, for great is our curiosity."

संस्करण

baf0e72a67ff · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 2:43:41 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से