महाभारत
Arghyāharaṇa-parva (bhīṣma-uttara, kṛṣṇa-āhvāna) (Bhishma's Reply and the Challenge to Krishna)2.41.10–12
2447 / 15823
महाभारत · 2.41.10–12
देवनागरी

द्रोणं द्रौणिं च साधु त्वं पितापुत्रौ महारथौ ॥
स्तुहि स्तुत्याव् इमौ भीष्म सततं द्विजसत्तमौ ॥
ययोर् अन्यतरो भीष्म संक्रुद्धः सचराचराम् ॥
इमां वसुमतीं कुर्याद् अशेषाम् इति मे मतिः ॥
द्रोणस्य हि समं युद्धे न पश्यामि नराधिपम् ॥
अश्वत्थाम्नस् तथा भीष्म न चैतौ स्तोतुम् इच्छसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

droṇaṃ drauṇiṃ ca sādhu tvaṃ pitāputrau mahārathau ||
stuhi stutyāv imau bhīṣma satataṃ dvijasattamau ||
yayor anyataro bhīṣma saṃkruddhaḥ sacarācarām ||
imāṃ vasumatīṃ kuryād aśeṣām iti me matiḥ ||
droṇasya hi samaṃ yuddhe na paśyāmi narādhipam ||
aśvatthāmnas tathā bhīṣma na caitau stotum icchasi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
द्रोणं द्रौणिं च साधु त्वंdroṇaṃ drauṇiṃ ca sādhu tvaṃ"Drona and Drona's son, [would that] you
पिता-पुत्रौ महारथौpitā-putrau mahārathaufather and son, both great charioteers,
स्तुहि स्तुत्याव् इमौ भीष्मstuhi stutyāv imau bhīṣmawould praise, the two worthy of praise, O Bhishma,
सततं द्विज-सत्तमौsatataṃ dvija-sattamauconstantly, the best of the twice-born, —
ययोर् अन्यतरो भीष्मyayor anyataro bhīṣmaeither of whom, O Bhishma,
संक्रुद्धः स-चर-अचराम्saṃkruddhaḥ sa-cara-acarāmif enraged, with all that moves and stands still
इमां वसुमतीं कुर्याद्imāṃ vasumatīṃ kuryādthis earth would make
अशेषाम् इति मे मतिःaśeṣām iti me matiḥwithout remainder — such is my opinion;
द्रोणस्य हि समं युद्धेdroṇasya hi samaṃ yuddhefor equal to Drona in battle
न पश्यामि नराधिपम्na paśyāmi narādhipamI see no king,
अश्वत्थाम्नस् तथा भीष्मaśvatthāmnas tathā bhīṣmanor Ashvatthaman likewise, O Bhishma;
न च एतौ स्तोतुम् इच्छसिna ca etau stotum icchasiyet these two you do not wish to praise".
पितापुत्रौpitāputrauoriginal form "pitāputrau", added to complete the word-by-word coverage
द्विजसत्तमौdvijasattamauoriginal form "dvijasattamau", added to complete the word-by-word coverage
सचराचराम्sacarācarāmoriginal form "sacarācarām", added to complete the word-by-word coverage
चैतौcaitauoriginal form "caitau", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Praise, O Bhishma, constantly, Drona and Drona's son, father and son, both great charioteers, the two worthy of praise, the best of the twice-born — either of whom, if enraged, could, in my opinion, destroy this earth without remainder, together with all that moves and stands still. For I see no king equal in battle to Drona or Ashvatthaman, O Bhishma; yet these two you refuse to praise."

संस्करण

cf0227dcc3c1 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:21 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से