महाभारत
Atri-vainya-gautama-saṃvāda-parva (Atri and Vainya)3.183.28-32
3416 / 15823
महाभारत · 3.183.28-32
देवनागरी

मार्कण्डेय उवाच
ततः स राजा संहृष्टः सिद्धे पक्षे महामनाः ॥
तम् अत्रिम् अब्रवीत् प्रीतः पूर्वं येनाभिसंस्तुतः ॥
यस्मात् सर्वमनुष्येषु ज्यायांसं माम् इहाब्रवीः ॥
सर्वदेवैश् च विप्रर्षे संमितं श्रेष्ठम् एव च ॥
तस्मात् ते ऽहं प्रदास्यामि विविधं वसु भूरि च ॥
दासीसहस्रं श्यामानां सुवस्त्राणाम् अलंकृतम् ॥
दश कोट्यो हिरण्यस्य रुक्मभारांस् तथा दश ॥
एतद् ददानि ते विप्र सर्वज्ञस् त्वं हि मे मतः ॥
तद् अत्रिर् न्यायतः सर्वं प्रतिगृह्य महामनाः ॥
प्रत्याजगाम तेजस्वी गृहान् एव महातपाः ॥
प्रदाय च धनं प्रीतः पुत्रेभ्यः प्रयतात्मवान् ॥
तपः समभिसंधाय वनम् एवान्वपद्यत ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mārkaṇḍeya uvāca
tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ siddhe pakṣe mahāmanāḥ ||
tam atrim abravīt prītaḥ pūrvaṃ yenābhisaṃstutaḥ ||
yasmāt sarvamanuṣyeṣu jyāyāṃsaṃ mām ihābravīḥ ||
sarvadevaiś ca viprarṣe saṃmitaṃ śreṣṭham eva ca ||
tasmāt te 'haṃ pradāsyāmi vividhaṃ vasu bhūri ca ||
dāsīsahasraṃ śyāmānāṃ suvastrāṇām alaṃkṛtam ||
daśa koṭyo hiraṇyasya rukmabhārāṃs tathā daśa ||
etad dadāni te vipra sarvajñas tvaṃ hi me mataḥ ||
tad atrir nyāyataḥ sarvaṃ pratigṛhya mahāmanāḥ ||
pratyājagāma tejasvī gṛhān eva mahātapāḥ ||
pradāya ca dhanaṃ prītaḥ putrebhyaḥ prayatātmavān ||
tapaḥ samabhisaṃdhāya vanam evānvapadyata ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मार्कण्डेय उवाच ततः स राजा संहृष्टः सिद्धे पक्षे महामनाः ॥ तम् अत्रिम् अब्रवीत् प्रीतः पूर्वं येनाभिसंस्तुतः ॥ यस्मात् सर्वमनुष्येषु ज्यायांसं माम् इहाब्रवीः ॥ सर्वदेवैश् च विप्रर्षे संमितं श्रेष्ठम् एव च ॥ तस्मात् ते ऽहं प्रदास्यामि विविधं वसु भूरि च ॥ दासीसहस्रं श्यामानां सुवस्त्राणाम् अलंकृतम् ॥ दश कोट्यो हिरण्यस्य रुक्मभारांस् तथा दश ॥ एतद् ददानि ते विप्र सर्वज्ञस् त्वं हि मे मतः ॥ तद् अत्रिर् न्यायतः सर्वं प्रतिगृह्य महामनाः ॥ प्रत्याजगाम तेजस्वी गृहान् एव महातपाः ॥ प्रदाय च धनं प्रीतः पुत्रेभ्यः प्रयतात्मवान् ॥ तपः समभिसंधाय वनम् एवान्वपद्यत ॥mārkaṇḍeya uvāca tataḥ sa rājā saṃhṛṣṭaḥ siddhe pakṣe mahāmanāḥ || tam atrim abravīt prītaḥ pūrvaṃ yenābhisaṃstutaḥ || yasmāt sarvamanuṣyeṣu jyāyāṃsaṃ mām ihābravīḥ || sarvadevaiś ca viprarṣe saṃmitaṃ śreṣṭham eva ca || tasmāt te 'haṃ pradāsyāmi vividhaṃ vasu bhūri ca || dāsīsahasraṃ śyāmānāṃ suvastrāṇām alaṃkṛtam || daśa koṭyo hiraṇyasya rukmabhārāṃs tathā daśa || etad dadāni te vipra sarvajñas tvaṃ hi me mataḥ || tad atrir nyāyataḥ sarvaṃ pratigṛhya mahāmanāḥ || pratyājagāma tejasvī gṛhān eva mahātapāḥ || pradāya ca dhanaṃ prītaḥ putrebhyaḥ prayatātmavān || tapaḥ samabhisaṃdhāya vanam evānvapadyata ||Vainya, pleased, gives Atri a thousand adorned handmaidens, ten crores of gold, and ten loads of rukma; Atri accepts them justly, returns home, distributes the wealth among his sons, and withdraws to the forest for tapas.
अनुवाद

"Vainya, pleased with the verdict and with Atri's speech, gave him a thousand dark-skinned handmaidens, well-dressed and adorned, ten crores of gold, and ten loads of rukma. Atri accepted the gift justly, returned home, distributed the wealth among his sons, and then went to the forest, having fixed his mind on tapas."

संस्करण

67a5e25988cf · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 5:19:46 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से