यो वेद मानुषं व्यूहं दैवं गान्धर्वम् आसुरम् ॥
स तस्य सेनाप्रमुखे धृष्टद्युम्नो महामनाः ॥
भीष्मः शांतनवो राजन् भागः कॢप्तः शिखण्डिनः ॥
तं विराटो ऽनु संयाता सह मत्स्यैः प्रहारिभिः ॥
ज्येष्ठस्य पाण्डुपुत्रस्य भागो मद्राधिपो बली ॥
तौ तु तत्राब्रुवन् के चिद् विषमौ नो मताव् इति ॥
दुर्योधनः सहसुतः सार्धं भ्रातृशतेन च ॥
प्राच्याश् च दाक्षिणात्याश् च भीमसेनस्य भागतः ॥
अर्जुनस्य तु भागेन कर्णो वैकर्तनो मतः ॥
अश्वत्थामा विकर्णश् च सैन्धवश् च जयद्रथः ॥
yo veda mānuṣaṃ vyūhaṃ daivaṃ gāndharvam āsuram ||
sa tasya senāpramukhe dhṛṣṭadyumno mahāmanāḥ ||
bhīṣmaḥ śāṃtanavo rājan bhāgaḥ kḷptaḥ śikhaṇḍinaḥ ||
taṃ virāṭo 'nu saṃyātā saha matsyaiḥ prahāribhiḥ ||
jyeṣṭhasya pāṇḍuputrasya bhāgo madrādhipo balī ||
tau tu tatrābruvan ke cid viṣamau no matāv iti ||
duryodhanaḥ sahasutaḥ sārdhaṃ bhrātṛśatena ca ||
prācyāś ca dākṣiṇātyāś ca bhīmasenasya bhāgataḥ ||
arjunasya tu bhāgena karṇo vaikartano mataḥ ||
aśvatthāmā vikarṇaś ca saindhavaś ca jayadrathaḥ ||
‘We shall surely be victorious.’ Indeed, what Vibhatsu told me seemed to me to be true.’ Duryodhana said: ‘You rejoice, applauding the sons of Pritha, who were defeated at dice. Tell us now, what horses are yoked to Arjuna’s chariot, and what banners are raised upon it?’
5b4db3e4c270 · प्रकाशित 17 जुल॰ 2026, 4:51:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUENश्लोक बदलें इन कुंजियों से
This passage (5.56.11-15) develops the central theme of the Udyoga-parva: the effort toward peace is already unfolding against the backdrop of an inevitable war. Key figures: Duryodhana, Karna, Bhishma. Dharma reveals itself here through speech, the choice of embassy, fidelity to one's word, and the responsibility kings bear for the consequences of their decisions.