महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (daiva-pauruṣa-kathana): On Fate and Effort7.127.5–8
7899 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 7.127.5–8

Дурьодхана

देवनागरी

व्याच्छमास्य रे त्रुसू
ल्पाशेषं सैन्यं मे कृतं क्रात्मजे
थं ह्य् निच्छमास्य द्रोस्य युधि ल्गुनः
भिन्द्यात् सुदुर्भिदं व्यूहं मानो ऽपि संयुगे
प्रियो हि ल्गुनो नित्यम् चार्यस्य हात्मनः
तो ऽस्य त्तवान् द्वारं युद्धेनारिर्द
यं सैन्धस्याजौ त्त्वा द्रोणः रंपः
प्रादात् किरीटिने द्वारं श्य निर्गुतां

लिप्यंतरण (IAST)

mama vyāyacchanasya samare śatrudana ||
alpāvaśeṣaṃ sainyaṃ me kṛtaṃ śakrātmajena ha ||
kathaṃ hy anicchanasya droṇasya yudhi phalgunaḥ ||
bhindyāt sudurbhidaṃ vyūhaṃ yatano 'pi saṃyuge ||
priyo hi phalguno nityam āryasya matmanaḥ ||
tato 'sya dattan dvāraṃ nayuddherimardana ||
abhayaṃ saindhavasyājau dattvā droṇaḥ paraṃtapaḥ ||
prāt kiṭine dvāraṃ paśya nirguṇatāṃ mama ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×4

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मम व्यायच्छमानस्यmama vyāyacchamānasya[with] me striving; with me, as I exerted myself
समरे शत्रुसूदनsamare śatrusūdana[in] battle, destroyer of foes; in battle, O slayer of enemies
अल्पावशेषम् सैन्यम् मेalpāvaśeṣam sainyam me[with] a small remnant, my army; of my army, a small remnant
कृतम् शक्रात्मजेन हkṛtam śakrātmajena hahas been made by Shakra's son; the son of Shakra [Arjuna] has wrought
कथम् हि अनिच्छमानस्यkatham hi anicchamānasyafor how, [when] unwilling; for how, when unwilling
द्रोणस्य युधि फल्गुनःdroṇasya yudhi phalgunaḥDrona, [in] battle Phalguna; Drona, in battle Phalguna
भिन्द्यात् सुदुर्भिदम् व्यूहम्bhindyāt sudurbhidam vyūhamwould have cleft [the] hard-to-breach array; would have broken through the hard-to-breach array
यतमानः अपि संयुगेyatamānaḥ api saṃyugestriving even [in] the encounter; however he might have striven in the encounter
प्रियः हि फल्गुनः नित्यम्priyaḥ hi phalgunaḥ nityamdear indeed is Phalguna always; for Phalguna is always dear
आचार्यस्य महात्मनःācāryasya mahātmanaḥto the teacher, great of soul; to the teacher, great of soul
ततः अस्य दत्तवान् द्वारम्tataḥ asya dattavān dvāramtherefore he gave him a gate; therefore he gave him a gateway
न युद्धेन अरिमर्दनna yuddhena arimardananot by battle, O crusher of foes; not by battle, [but so], O crusher of enemies
अभयम् सैन्धवस्य आजौabhayam saindhavasya ājausafety to Saindhava [in] battle; safety to Saindhava in battle
दत्त्वा द्रोणः परंतपःdattvā droṇaḥ paraṃtapaḥhaving given, Drona, scorcher of foes; having given, Drona, scorcher of enemies
प्रादात् किरीटिने द्वारम्prādāt kirīṭine dvāramgave the Diademed one a gateway; gave the Diademed one a gateway
पश्य निर्गुणताम् ममpaśya nirguṇatām mamabehold [my] misfortune; behold my misfortune
अनुवाद

'With me striving in battle, O slayer of enemies, the son of Shakra [Arjuna] has reduced my army to a small remnant. For how, when Drona was unwilling, could Phalguna in battle have broken through the hard-to-breach array, however he might have striven in the encounter? For Phalguna is always dear to the teacher, great of soul; therefore he gave him a gateway, not by battle [barring him], O crusher of enemies. Having given safety to Saindhava in battle, Drona, scorcher of enemies, gave the Diademed one a gateway; behold my misfortune.'

संस्करण

be94de7d7f52 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:31:38 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से