महाभारत
Ghaṭotkaca-vadha-parva (rātri-yuddha-ārambha): The Beginning of the Night Battle7.129.21–23
7922 / 15823
महाभारत · 7.129.21–23
देवनागरी

रात्रौ वंशवनस्येव दह्यमानस्य पर्वते ॥
घोरश् चटचटाशब्दः शस्त्राणां पतताम् अभूत् ॥
नैव स्वे न परे राजन् प्राज्ञायन्त तमोवृते ॥
उन्मत्तम् इव तत् सर्वं बभूव रजनीमुखे ॥
भौमं रजो ऽथ राजेन्द्र शोणितेन प्रशामितम् ॥
शातकौम्भैश् च कवचैर् भूषणैश् च तमो ऽभ्यगात् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

rātrau vaṃśavanasyeva dahyamānasya parvate ||
ghoraś caṭacaṭāśabdaḥ śastrāṇāṃ patatām abhūt ||
naiva sve na pare rājan prājñāyanta tamovṛte ||
unmattam iva tat sarvaṃ babhūva rajanīmukhe ||
bhaumaṃ rajo 'tha rājendra śoṇitena praśāmitam ||
śātakaumbhaiś ca kavacair bhūṣaṇaiś ca tamo 'bhyagāt ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
रात्रौ वंशवनस्य इवrātrau vaṃśavanasya ivaat night, like [that of] a bamboo grove; at night, like that of a bamboo grove
दह्यमानस्य पर्वतेdahyamānasya parvateburning [on] a mountain; burning on a mountain
घोरः चटचटाशब्दःghoraḥ caṭacaṭāśabdaḥa dreadful crackling sound; a dreadful crackling sound
शस्त्राणाम् पतताम् अभूत्śastrāṇām patatām abhūtof falling weapons arose; arose from the falling weapons
न एव स्वे न परेna eva sve na pareneither one's own nor the enemy's, o king; neither one's own nor the enemy's, o king
राजन् प्राज्ञायन्त तमोवृतेrājan prājñāyanta tamovṛtecould be discerned, covered [in] darkness; could be discerned, covered in darkness
उन्मत्तम् इव तत् सर्वम्unmattam iva tat sarvamas if mad, all of it; all of it, as if gone mad
बभूव रजनीमुखेbabhūva rajanīmukhebecame [at] the onset of night; it became, at the onset of night
भौमम् रजः अथ राजेन्द्रbhaumam rajaḥ atha rājendrathe earthly dust then, lord of kings; the earthly dust then, o lord of kings
शोणितेन प्रशामितम्śoṇitena praśāmitamwas quenched by blood; was quenched by blood
शातकौम्भैः च कवचैःśātakaumbhaiḥ ca kavacaiḥand [by] golden armors; and by golden armors
भूषणैः च तमः अभ्यगात्bhūṣaṇaiḥ ca tamaḥ abhyagātand ornaments the darkness [was pushed back]; and by ornaments the darkness [partly] retreated
अनुवाद

At night, as of a bamboo grove burning on a mountain, a dreadful crackling arose from the falling weapons. Neither one's own men nor the enemy's, o king, could be discerned, covered in darkness; all of it became, as if gone mad, at the onset of night. The earthly dust, then, o lord of kings, was quenched by blood; and by golden armors and ornaments the darkness partly retreated.

संस्करण

5e537cc1f479 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:31:38 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से