महाभारत
Droṇa-vadha-parva (drupada-virāṭa-vadha) (The Death of Drupada and Virāṭa at Dawn)7.161.14–17
8331 / 15823
महाभारत · 7.161.14–17
देवनागरी

अस्त्रैर् अस्त्राणि संवार्य लघुहस्तो धनंजयः ॥
सर्वान् अविध्यन् निशितैर् दशभिर् दशभिः शरैः ॥
उद्धूता रजसो वृष्टिः शरवृष्टिस् तथैव च ॥
तमश् च घोरं शब्दश् च तदा समभवन् महान् ॥
न द्यौर् न भूमिर् न दिशः प्राज्ञायन्त तथा गते ॥
सैन्येन रजसा मूढं सर्वम् अन्धम् इवाभवत् ॥
नैव ते न वयं राजन् प्रज्ञासिष्म परस्परम् ॥
उद्देशेन हि तेन स्म समयुध्यन्त पार्थिवाः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

astrair astrāṇi saṃvārya laghuhasto dhanaṃjayaḥ ||
sarvān avidhyan niśitair daśabhir daśabhiḥ śaraiḥ ||
uddhūtā rajaso vṛṣṭiḥ śaravṛṣṭis tathaiva ca ||
tamaś ca ghoraṃ śabdaś ca tadā samabhavan mahān ||
na dyaur na bhūmir na diśaḥ prājñāyanta tathā gate ||
sainyena rajasā mūḍhaṃ sarvam andham ivābhavat ||
naiva te na vayaṃ rājan prajñāsiṣma parasparam ||
uddeśena hi tena sma samayudhyanta pārthivāḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कदर्थीकृत्य राजेन्द्रkadarthīkṛtya rājendrahaving scorned, lord of kings; having disregarded [them], O lord of kings
शरवर्षैः अवाकिरत्śaravarṣaiḥ avākiratshowered with rains of arrows; showered [them] with rains of arrows
अस्त्रैः अस्त्राणि संवार्यastraiḥ astrāṇi saṃvāryahaving parried weapons with weapons; having parried [their] weapons with weapons
लघुहस्तः धनंजयःlaghuhastaḥ dhanaṃjayaḥlight-handed Dhananjaya; nimble-handed Dhananjaya
सर्वान् अविध्यत् निशितैःsarvān avidhyat niśitaiḥpierced all with sharp [arrows]; pierced all with sharp [arrows]
दशभिः दशभिः शरैःdaśabhiḥ daśabhiḥ śaraiḥwith ten-and-ten arrows; with ten arrows each
उद्धूता रजसः वृष्टिःuddhūtā rajasaḥ vṛṣṭiḥa raised cloud of dust; a raised cloud of dust
शरवृष्टिः तथा एव चśaravṛṣṭiḥ tathā eva caa rain of arrows likewise; and likewise a rain of arrows
तमः च घोरम् शब्दः चtamaḥ ca ghoram śabdaḥ caand dreadful darkness, and noise; and dreadful darkness, and noise
तदा समभवन् महान्tadā samabhavan mahānthen arose great; then great [things] arose
न द्यौः न भूमिःna dyauḥ na bhūmiḥneither sky nor earth; neither sky nor earth
न दिशः प्राज्ञायन्तna diśaḥ prājñāyantanor were directions discerned; nor were the directions [any longer] discerned
तथा गतेtathā gate[in] such a state; in that [state]
सैन्येन रजसा मूढम्sainyena rajasā mūḍhamdarkened by the army's dust; darkened by the dust of the army
सर्वम् अन्धम् इव अभवत्sarvam andham iva abhavateverything became [as if] blind; everything became as if blinded
न एव ते न वयम्na eva te na vayamneither they nor we; neither they nor we
राजन्rājanking; O king
प्रज्ञासिष्म परस्परम्prajñāsiṣma parasparamdiscerned one another; did not discern one another
अनुवाद

...having disregarded [them], O lord of kings, he showered them with rains of arrows. Having parried [their] weapons with weapons, nimble-handed Dhananjaya pierced all with sharp arrows, ten arrows each. A raised cloud of dust, and likewise a rain of arrows, and dreadful darkness, and noise then arose, great. Neither sky nor earth nor the directions were discerned in that state; darkened by the dust of the army, everything became as if blinded. Neither they nor we, O king, discerned one another.

संस्करण

e0ab0b5315d0 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 5:08:17 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से