महाभारत
Droṇa-vadha-parva (drupada-virāṭa-vadha) (The Death of Drupada and Virāṭa at Dawn)7.161.42–45
8338 / 15823
महाभारत · 7.161.42–45
देवनागरी

द्रुपदस्य कुले जातः सर्वास्त्रेष्व् अस्त्रवित्तमः ॥
कः क्षत्रियो मन्यमानः प्रेक्षेतारिम् अवस्थितम् ॥
पितृपुत्रवधं प्राप्य पुमान् कः परिहापयेत् ॥
विशेषतस् तु शपथं शपित्वा राजसंसदि ॥
एष वैश्वानर इव समिद्धः स्वेन तेजसा ॥
शरचापेन्धनो द्रोणः क्षत्रं दहति तेजसा ॥
पुरा करोति निःशेषां पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥
स्थिताः पश्यत मे कर्म द्रोणम् एव व्रजाम्य् अहम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

drupadasya kule jātaḥ sarvāstreṣv astravittamaḥ ||
kaḥ kṣatriyo manyamānaḥ prekṣetārim avasthitam ||
pitṛputravadhaṃ prāpya pumān kaḥ parihāpayet ||
viśeṣatas tu śapathaṃ śapitvā rājasaṃsadi ||
eṣa vaiśvānara iva samiddhaḥ svena tejasā ||
śaracāpendhano droṇaḥ kṣatraṃ dahati tejasā ||
purā karoti niḥśeṣāṃ pāṇḍavānām anīkinīm ||
sthitāḥ paśyata me karma droṇam eva vrajāmy aham ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यतमाना अपि पाञ्चालाःyatamānā api pāñcālāḥstruggling though the Panchalas; though struggling, the Panchalas
न शेकुः प्रतिवीक्षितुम्na śekuḥ prativīkṣitumcould not look; could not even look
तत्र अक्रुध्यत् भीमसेनःtatra akrudhyat bhīmasenaḥthen Bhimasena grew angry; then Bhimasena grew angry
धृष्टद्युम्नस्य मारिषdhṛṣṭadyumnasya māriṣa[at] Dhrishtadyumna, honored one; at Dhrishtadyumna, O honored one
सः एनम् वाग्भिः उग्राभिःsaḥ enam vāgbhiḥ ugrābhiḥhe, him with fierce words; he, with fierce words, him
ततक्ष पुरुषर्षभtatakṣa puruṣarṣabhawounded, bull-among-men; stung, O bull among men
द्रुपदस्य कुले जातःdrupadasya kule jātaḥborn [in] Drupada's line; born in the line of Drupada
सर्वास्त्रेषु अस्त्रवित्तमःsarvāstreṣu astravittamaḥmost skilled [in] all weapons; most skilled in every weapon
कः क्षत्रियः मन्यमानःkaḥ kṣatriyaḥ manyamānaḥwhat kshatriya, thinking [himself]; what kshatriya, deeming himself such
प्रेक्षेत अरिम् अवस्थितम्prekṣeta arim avasthitamwould look [at] the standing foe; would look upon the standing foe
पितृपुत्रवधम् प्राप्यpitṛputravadham prāpyahaving obtained [the] slaying of father [and] sons; having gained [the chance to avenge] father and sons
पुमान् कः परिहापयेत्pumān kaḥ parihāpayetwhat man would let [it] pass; what man would let this pass
विशेषतः तु शपथम्viśeṣataḥ tu śapathamespecially the oath; especially — the oath
शपित्वा राजसंसदिśapitvā rājasaṃsadihaving sworn [in] the royal assembly; given in the royal assembly
एषः वैश्वानरः इवeṣaḥ vaiśvānaraḥ ivathis one, [like] Vaishvanara; this one, like [the fire] Vaishvanara
समिद्धः स्वेन तेजसाsamiddhaḥ svena tejasākindled by his own might; kindled by his own might
अनुवाद

Though they strove, the Panchalas could not even look upon Drona. Then Bhimasena grew angry at Dhrishtadyumna, O honored one; with fierce words he stung him, O bull among men: 'Born in the line of Drupada, most skilled in every weapon — what kshatriya, deeming himself such, would only gaze upon the standing foe? Having gained the chance to avenge his father and his sons, what man would let it pass, especially having sworn an oath in the royal assembly? This Drona, like the fire Vaishvanara, kindled by his own might...'

संस्करण

291e87069a2f · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 5:08:17 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से