तत्रापश्यन् महाशङ्खं महामेरुम् इवोच्छ्रितम् ॥
श्वेतपर्वतसंकाशम् ऋषिसंघैर् निषेवितम् ॥
सरस्वत्यास् तटे जातं नगं तालध्वजो बली ॥
यक्षा विद्याधराश् चैव राक्षसाश् चामितौजसः ॥
पिशाचाश् चामितबला यत्र सिद्धाः सहस्रशः ॥
ते सर्वे ह्य् अशनं त्यक्त्वा फलं तस्य वनस्पतेः ॥
व्रतैश् च नियमैश् चैव काले काले स्म भुञ्जते ॥
प्राप्तैश् च नियमैस् तैस् तैर् विचरन्तः पृथक् पृथक् ॥
अदृश्यमाना मनुजैर् व्यचरन् पुरुषर्षभ ॥
एवं ख्यातो नरपते लोके ऽस्मिन् स वनस्पतिः ॥
तत्र तीर्थं सरस्वत्याः पावनं लोकविश्रुतम् ॥
tatrāpaśyan mahāśaṅkhaṃ mahāmerum ivocchritam ||
śvetaparvatasaṃkāśam ṛṣisaṃghair niṣevitam ||
sarasvatyās taṭe jātaṃ nagaṃ tāladhvajo balī ||
yakṣā vidyādharāś caiva rākṣasāś cāmitaujasaḥ ||
piśācāś cāmitabalā yatra siddhāḥ sahasraśaḥ ||
te sarve hy aśanaṃ tyaktvā phalaṃ tasya vanaspateḥ ||
vrataiś ca niyamaiś caiva kāle kāle sma bhuñjate ||
prāptaiś ca niyamais tais tair vicarantaḥ pṛthak pṛthak ||
adṛśyamānā manujair vyacaran puruṣarṣabha ||
evaṃ khyāto narapate loke 'smin sa vanaspatiḥ ||
tatra tīrthaṃ sarasvatyāḥ pāvanaṃ lokaviśrutam ||
«Там увидел он Махашанкху-древо, словно вознесённую великую Меру, подобную Белой горе, чтимую сонмами риши. Якши и видьядхары, и ракшасы, безмерно-мощные, и пишачи, безмерно-сильные, где сиддхи тысячами, — они все, оставив иную пищу, плод того древа по обетам и правилам время от времени вкушают. С принятыми теми правилами странствуя порознь, невидимые людьми, бродили там, о бык среди мужей. Так прославлено в этом мире то древо, о владыка людей; там брод Сарасвати, очищающий, всемирно-славный».
01a2d87074dc · प्रकाशित 20 जून 2026, 3:55:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Махашанкха — древо-исполин, «как Меру», чьим плодом, по обету, кормятся сиддхи и духи. Образ напоминает мировое древо, питающее сонмы существ. Знаменательно, что они «невидимы людям»: святыня хранит сокрытую жизнь, незримую плотскому взору. Так тиртха являет иное измерение бытия, где невидимые подвижники и духи живут по своим обетам у священного древа.