महाभारत
The Consecration of Skanda; the Gift of the Hosts9.44.51-58
9580 / 15823
महाभारत · 9.44.51-58
देवनागरी

शृणु नामानि चान्येषां ये ऽन्ये स्कन्दस्य सैनिकाः ॥
विविधायुधसंपन्नाश् चित्राभरणवर्मिणः ॥
शङ्कुकर्णो निकुम्भश् च पद्मः कुमुद एव च ॥
अनन्तो द्वादशभुजस् तथा कृष्णोपकृष्णकौ ॥
द्रोणश्रवाः कपिस्कन्धः काञ्चनाक्षो जलंधमः ॥
अक्षसंतर्जनो राजन् कुनदीकस् तमोभ्रकृत् ॥
एकाक्षो द्वादशाक्षश् च तथैवैकजटः प्रभुः ॥
सहस्रबाहुर् विकटो व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनः ॥
पुण्यनामा सुनामा च सुवक्त्रः प्रियदर्शनः ॥
परिश्रुतः कोकनदः प्रियमाल्यानुलेपनः ॥
अजोदरो गजशिराः स्कन्धाक्षः शतलोचनः ॥
ज्वालाजिह्वः करालश् च सितकेशो जटी हरिः ॥
चतुर्दंष्ट्रो ऽष्टजिह्वश् च मेघनादः पृथुश्रवाः ॥
विद्युदक्षो धनुर्वक्त्रो जठरो मारुताशनः ॥
उदराक्षो झषाक्षश् च वज्रनाभो वसुप्रभः ॥
समुद्रवेगो राजेन्द्र शैलकम्पी तथैव च ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śṛṇu nāmāni cānyeṣāṃ ye 'nye skandasya sainikāḥ ||
vividhāyudhasaṃpannāś citrābharaṇavarmiṇaḥ ||
śaṅkukarṇo nikumbhaś ca padmaḥ kumuda eva ca ||
ananto dvādaśabhujas tathā kṛṣṇopakṛṣṇakau ||
droṇaśravāḥ kapiskandhaḥ kāñcanākṣo jalaṃdhamaḥ ||
akṣasaṃtarjano rājan kunadīkas tamobhrakṛt ||
ekākṣo dvādaśākṣaś ca tathaivaikajaṭaḥ prabhuḥ ||
sahasrabāhur vikaṭo vyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥ ||
puṇyanāmā sunāmā ca suvaktraḥ priyadarśanaḥ ||
pariśrutaḥ kokanadaḥ priyamālyānulepanaḥ ||
ajodaro gajaśirāḥ skandhākṣaḥ śatalocanaḥ ||
jvālājihvaḥ karālaś ca sitakeśo jaṭī hariḥ ||
caturdaṃṣṭro 'ṣṭajihvaś ca meghanādaḥ pṛthuśravāḥ ||
vidyudakṣo dhanurvaktro jaṭharo mārutāśanaḥ ||
udarākṣo jhaṣākṣaś ca vajranābho vasuprabhaḥ ||
samudravego rājendra śailakampī tathaiva ca ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शृणु नामानि च अन्येषांśṛṇu nāmāni ca anyeṣāṃслушай имена и других
ये अन्ये स्कन्दस्य सैनिकाःye anye skandasya sainikāḥкои иные Сканды воины
विविधायुधसंपन्नाःvividhāyudhasaṃpannāḥразным оружием снабжённые
चित्राभरणवर्मिणःcitrābharaṇavarmiṇaḥс пёстрыми уборами и бронёй
शङ्कुकर्णः निकुम्भः चśaṅkukarṇaḥ nikumbhaḥ caШанкукарна (Колышек-ухий), Никумбха
पद्मः कुमुदः एव चpadmaḥ kumudaḥ eva caПадма, Кумуда
अनन्तः द्वादशभुजःanantaḥ dvādaśabhujaḥАнанта, Двадашабхуджа (Двенадцатирукий)
तथा कृष्णोपकृष्णकौtathā kṛṣṇopakṛṣṇakauи Кришна, Упакришнака
द्रोणश्रवाः कपिस्कन्धःdroṇaśravāḥ kapiskandhaḥДронашравас, Капискандха (Обезьяноплечий)
काञ्चनाक्षः जलंधमःkāñcanākṣaḥ jalaṃdhamaḥКанчанакша (Златоокий), Джаландхама
अक्षसंतर्जनः राजन्akṣasaṃtarjanaḥ rājanАкшасантарджана, о царь
कुनदीकः तमोभ्रकृत्kunadīkaḥ tamobhrakṛtКунадика, Тамобхракрит
एकाक्षः द्वादशाक्षः चekākṣaḥ dvādaśākṣaḥ caЭкакша (Одноокий), Двадашакша (Двенадцатиокий)
तथा एव एकजटः प्रभुःtathā eva ekajaṭaḥ prabhuḥи Экаджата (Однокосый), владыка
सहस्रबाहुः विकटःsahasrabāhuḥ vikaṭaḥСахасрабаху (Тысячерукий), Виката
व्याघ्राक्षः क्षितिकम्पनःvyāghrākṣaḥ kṣitikampanaḥВьягхракша (Тигроокий), Кшитикампана (Землетрясатель)
पुण्यनामा सुनामा चpuṇyanāmā sunāmā caПуньянаман, Сунаман
सुवक्त्रः प्रियदर्शनःsuvaktraḥ priyadarśanaḥСувактра (Прекрасноликий), Приядаршана
परिश्रुतः कोकनदःpariśrutaḥ kokanadaḥПаришрута, Коканада
प्रियमाल्यानुलेपनःpriyamālyānulepanaḥПриямальянулепана (С милыми венками)
अजोदरः गजशिराःajodaraḥ gajaśirāḥАджодара (Козобрюхий), Гаджаширас (Слоноголовый)
स्कन्धाक्षः शतलोचनःskandhākṣaḥ śatalocanaḥСкандхакша, Шаталочана (Стоокий)
ज्वालाजिह्वः करालः चjvālājihvaḥ karālaḥ caДжваладжихва (Пламенноязыкий), Карала
सितकेशः जटी हरिःsitakeśaḥ jaṭī hariḥСитакеша (Белокудрый), Джати, Хари
चतुर्दंष्ट्रः अष्टजिह्वः चcaturdaṃṣṭraḥ aṣṭajihvaḥ caЧатурдамштра (Четырёхклыкий), Аштаджихва (Восьмиязыкий)
मेघनादः पृथुश्रवाःmeghanādaḥ pṛthuśravāḥМегханада (Громогласный), Притхушравас
विद्युदक्षः धनुर्वक्त्रःvidyudakṣaḥ dhanurvaktraḥВидьюдакша (Молниеокий), Дханурвактра (Лук-ликий)
जठरः मारुताशनःjaṭharaḥ mārutāśanaḥДжатхара, Маруташана (Ветром питающийся)
उदराक्षः झषाक्षः चudarākṣaḥ jhaṣākṣaḥ caУдаракша, Джхашакша (Рыбоокий)
वज्रनाभः वसुप्रभःvajranābhaḥ vasuprabhaḥВаджранабха, Васупрабха
समुद्रवेगः राजेन्द्रsamudravegaḥ rājendraСамудравега (Океан-стремительный), о владыка царей
शैलकम्पी तथा एव चśailakampī tathā eva caШайлакампи (Горотрясатель) также
अनुवाद

«Слушай имена и других, кои иные Сканды воины, разным оружием снабжённые, с пёстрыми уборами и бронёй: Шанкукарна (Колышек-ухий), Никумбха, Падма, Кумуда; Ананта, Двадашабхуджа (Двенадцатирукий) и Кришна, Упакришнака; Дронашравас, Капискандха (Обезьяноплечий), Канчанакша (Златоокий), Джаландхама; Акшасантарджана, о царь, Кунадика, Тамобхракрит; Экакша (Одноокий), Двадашакша (Двенадцатиокий) и Экаджата (Однокосый), владыка; Сахасрабаху (Тысячерукий), Виката, Вьягхракша (Тигроокий), Кшитикампана (Землетрясатель); Пуньянаман, Сунаман, Сувактра (Прекрасноликий), Приядаршана; Паришрута, Коканада, Приямальянулепана (С милыми венками); Аджодара (Козобрюхий), Гаджаширас (Слоноголовый), Скандхакша, Шаталочана (Стоокий); Джваладжихва (Пламенноязыкий), Карала, Ситакеша (Белокудрый), Джати, Хари; Чатурдамштра (Четырёхклыкий), Аштаджихва (Восьмиязыкий), Мегханада (Громогласный), Притхушравас; Видьюдакша (Молниеокий), Дханурвактра (Лук-ликий), Джатхара, Маруташана (Ветром питающийся); Ударакша, Джхашакша (Рыбоокий), Ваджранабха, Васупрабха; Самудравега (Океан-стремительный), о владыка царей, и Шайлакампи (Горотрясатель)».

संस्करण

2bd3b38325f7 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:35:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से