उतथ्य उवाच
कालवर्षी च पर्जन्यो धर्मचारी च पार्थिवः ॥
संपद् यदैषा भवति सा बिभर्ति सुखं प्रजाः ॥
यो न जानाति निर्हन्तुं वस्त्राणां रजको मलम् ॥
रक्तानि वा शोधयितुं यथा नास्ति तथैव सः ॥
एवम् एव द्विजेन्द्राणां क्षत्रियाणां विशाम् अपि ॥
शूद्राश् चतुर्णां वर्णानां नानाकर्मस्व् अवस्थिताः ॥
कर्म शूद्रे कृषिर् वैश्ये दण्डनीतिश् च राजनि ॥
ब्रह्मचर्यं तपो मन्त्राः सत्यं चापि द्विजातिषु ॥
तेषां यः क्षत्रियो वेद वस्त्राणाम् इव शोधनम् ॥
शीलदोषान् विनिर्हन्तुं स पिता स प्रजापतिः ॥
कृतं त्रेता द्वापरश् च कलिश् च भरतर्षभ ॥
राजवृत्तानि सर्वाणि राजैव युगम् उच्यते ॥
चातुर्वर्ण्यं तथा वेदाश् चातुराश्रम्यम् एव च ॥
सर्वं प्रमुह्यते ह्य् एतद् यदा राजा प्रमाद्यति ॥
राजैव कर्ता भूतानां राजैव च विनाशकः ॥
धर्मात्मा यः स कर्ता स्याद् अधर्मात्मा विनाशकः ॥
utathya uvāca
kālavarṣī ca parjanyo dharmacārī ca pārthivaḥ ||
saṃpad yadaiṣā bhavati sā bibharti sukhaṃ prajāḥ ||
yo na jānāti nirhantuṃ vastrāṇāṃ rajako malam ||
raktāni vā śodhayituṃ yathā nāsti tathaiva saḥ ||
evam eva dvijendrāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ viśām api ||
śūdrāś caturṇāṃ varṇānāṃ nānākarmasv avasthitāḥ ||
karma śūdre kṛṣir vaiśye daṇḍanītiś ca rājani ||
brahmacaryaṃ tapo mantrāḥ satyaṃ cāpi dvijātiṣu ||
teṣāṃ yaḥ kṣatriyo veda vastrāṇām iva śodhanam ||
śīladoṣān vinirhantuṃ sa pitā sa prajāpatiḥ ||
kṛtaṃ tretā dvāparaś ca kaliś ca bharatarṣabha ||
rājavṛttāni sarvāṇi rājaiva yugam ucyate ||
cāturvarṇyaṃ tathā vedāś cāturāśramyam eva ca ||
sarvaṃ pramuhyate hy etad yadā rājā pramādyati ||
rājaiva kartā bhūtānāṃ rājaiva ca vināśakaḥ ||
dharmātmā yaḥ sa kartā syād adharmātmā vināśakaḥ ||
Утатхья сказал: «Когда дождь Парджанья идёт вовремя, а земной владыка следует дхарме, это богатство счастливо поддерживает подданных. Прачечник, который не умеет удалить грязь с одежды или очистить пятно, всё равно что не существует. Так же и среди лучших дваждырождённых, кшатриев, вайшьев и шудр, стоящих в разных обязанностях, каждый имеет своё дело: служение у шудры, земледелие у вайшьи, наука наказания у царя, ученичество, аскеза, мантры и истина у дваждырождённых. Кшатрий, который умеет удалить пороки характера, словно очищая одежду, — отец и Праджапати. Крита, Трета, Двапара и Кали, лучший из Бхаратов, — все они являются состояниями царского поведения; именно царь называется югой. Четыре варны, Веды и четыре ашрама приходят в смятение, когда царь небрежен. Царь — созидатель существ, и царь же их разрушитель: дхармичный становится созидателем, адхармичный — губителем».
e429e9c74f4c · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:47:15 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Утатхья связывает космический порядок с царской дисциплиной. Юга проявляется через поведение царя: его дхарма очищает общество, а его небрежность смешивает обязанности и разрушает живых существ.