महाभारत · 12.92.55-56
॥
देवनागरी
भीष्म उवाच
स एवम् उक्तो मान्धाता तेनोतथ्येन भारत ॥
कृतवान् अविशङ्कस् तद् एकः प्राप च मेदिनीम् ॥
भवान् अपि तथा सम्यङ् मान्धातेव महीपतिः ॥
धर्मं कृत्वा महीं रक्षन् स्वर्गे स्थानम् अवाप्स्यसि ॥
लिप्यंतरण (IAST)
bhīṣma uvāca
sa evam ukto māndhātā tenotathyena bhārata ||
kṛtavān aviśaṅkas tad ekaḥ prāpa ca medinīm ||
bhavān api tathā samyaṅ māndhāteva mahīpatiḥ ||
dharmaṃ kṛtvā mahīṃ rakṣan svarge sthānam avāpsyasi ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма заключил
सः एवम् उक्तः मान्धाताsaḥ evam uktaḥ māndhātāон, так наставленный, Мандхатар; сказанный
तेन उतथ्येन भारतtena utathyena bhārataтем Утатхьей, Бхарата; мудрецом
कृतवान् अविशङ्कः तत्kṛtavān aviśaṅkaḥ tatсделал это без сомнения; не колеблясь
एकः प्राप च मेदिनीम्ekaḥ prāpa ca medinīmи один достиг земли; власти
भवान् अपि तथा सम्यक्bhavān api tathā samyakты также так правильно; подобно
मान्धाता इव मही पतिःmāndhātā iva mahī patiḥкак Мандхатар, владыка земли; царь
धर्मम् कृत्वा महीम् रक्षन्dharmam kṛtvā mahīm rakṣanдхарму совершив, землю защищая; охраняя
स्वर्गे स्थानम् अवाप्स्यसिsvarge sthānam avāpsyasiна небе место получишь; обретёшь
अनुवाद
Бхишма сказал: «Так наставленный Утатхьей, Бхарата, Мандхатар исполнил это без колебаний и один обрёл землю. И ты, как владыка земли Мандхатар, правильно совершив дхарму и защищая землю, обретёшь место на небе».
संस्करण
c1c526309087 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:47:15 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхишма завершает пример практическим выводом для Юдхиштхиры: дхарма царя должна быть не предметом восхищения, а правилом действия, через которое земля защищается и открывается путь вверх.