पश्यन् प्रह्राद भूतानाम् उत्पत्तिम् अनिमित्ततः ॥
ह्रासं वृद्धिं विनाशं च न प्रहृष्ये न च व्यथे ॥
स्वभावाद् एव संदृश्य वर्तमानाः प्रवृत्तयः ॥
स्वभावनिरताः सर्वाः परितप्ये न केन चित् ॥
पश्यन् प्रह्राद संयोगान् विप्रयोगपरायणान् ॥
संचयांश् च विनाशान्तान् न क्व चिद् विदधे मनः ॥
अन्तवन्ति च भूतानि गुणयुक्तानि पश्यतः ॥
उत्पत्तिनिधनज्ञस्य किं कार्यम् अवशिष्यते ॥
जलजानाम् अपि ह्य् अन्तं पर्यायेणोपलक्षये ॥
महताम् अपि कायानां सूक्ष्माणां च महोदधौ ॥
जङ्गमस्थावराणां च भूतानाम् असुराधिप ॥
पार्थिवानाम् अपि व्यक्तं मृत्युं पश्यामि सर्वशः ॥
अन्तरिक्षचराणां च दानवोत्तम पक्षिणाम् ॥
उत्तिष्ठति यथाकालं मृत्युर् बलवताम् अपि ॥
दिवि संचरमाणानि ह्रस्वानि च महान्ति च ॥
ज्योतींषि च यथाकालं पतमानानि लक्षये ॥
इति भूतानि संपश्यन्न् अनुषक्तानि मृत्युना ॥
सर्वसामान्यतो विद्वान् कृतकृत्यः सुखं स्वपे ॥
paśyan prahrāda bhūtānām utpattim animittataḥ ||
hrāsaṃ vṛddhiṃ vināśaṃ ca na prahṛṣye na ca vyathe ||
svabhāvād eva saṃdṛśya vartamānāḥ pravṛttayaḥ ||
svabhāvaniratāḥ sarvāḥ paritapye na kena cit ||
paśyan prahrāda saṃyogān viprayogaparāyaṇān ||
saṃcayāṃś ca vināśāntān na kva cid vidadhe manaḥ ||
antavanti ca bhūtāni guṇayuktāni paśyataḥ ||
utpattinidhanajñasya kiṃ kāryam avaśiṣyate ||
jalajānām api hy antaṃ paryāyeṇopalakṣaye ||
mahatām api kāyānāṃ sūkṣmāṇāṃ ca mahodadhau ||
jaṅgamasthāvarāṇāṃ ca bhūtānām asurādhipa ||
pārthivānām api vyaktaṃ mṛtyuṃ paśyāmi sarvaśaḥ ||
antarikṣacarāṇāṃ ca dānavottama pakṣiṇām ||
uttiṣṭhati yathākālaṃ mṛtyur balavatām api ||
divi saṃcaramāṇāni hrasvāni ca mahānti ca ||
jyotīṃṣi ca yathākālaṃ patamānāni lakṣaye ||
iti bhūtāni saṃpaśyann anuṣaktāni mṛtyunā ||
sarvasāmānyato vidvān kṛtakṛtyaḥ sukhaṃ svape ||
Мудрец сказал: «Видя, Прахлада, как существа без видимой причины возникают, уменьшаются, растут и гибнут, я не ликую и не страдаю. Видя, что все деятельности происходят по собственной природе и все заняты своей природой, я ничем не мучаюсь. Видя, что соединения завершаются разлукой, а накопления — разрушением, я нигде не помещаю ум. Для того, кто видит, что все существа, наделённые качествами, имеют конец, и знает их возникновение и смерть, какое ещё дело остаётся? Я по порядку наблюдаю конец даже водных существ — больших и малых тел в великом океане. О владыка асуров, я ясно вижу смерть земных, движущихся и неподвижных существ. О лучший данава, смерть в своё время приходит и к движущимся в небе птицам, даже к сильным. Я вижу, как в своё время падают и малые, и великие светила, движущиеся в небе. Так созерцая существ, связанных со смертью, и понимая всеобщий закон, я, сделав то, что надо, сплю счастливо».
a8e245118049 · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:02:36 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Мудрец не строит покой на равнодушии, а на видении общего закона: всё возникшее меняется и уходит. Ум перестаёт цепляться, когда ясно видит конец всякого соединения.