महाभारत · 12.247.1-2
॥
देवनागरी
भीष्म उवाच
भूतानां गुणसंख्यानं भूयः पुत्र निशामय ॥
द्वैपायनमुखाद् भ्रष्टं श्लाघया परयानघ ॥
दीप्तानलनिभः प्राह भगवान् धूम्रवर्चसे ॥
ततो ऽहम् अपि वक्ष्यामि भूयः पुत्र निदर्शनम् ॥
लिप्यंतरण (IAST)
bhīṣma uvāca
bhūtānāṃ guṇasaṃkhyānaṃ bhūyaḥ putra niśāmaya ||
dvaipāyanamukhād bhraṣṭaṃ ślāghayā parayānagha ||
dīptānalanibhaḥ prāha bhagavān dhūmravarcase ||
tato 'ham api vakṣyāmi bhūyaḥ putra nidarśanam ||
शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; Бхишма продолжил
भूतानाम् गुण संख्यानम्bhūtānām guṇa saṃkhyānamперечисление качеств элементов; существ
भूयः पुत्र निशामयbhūyaḥ putra niśāmayaснова, сын, выслушай; внимай
द्वैपायन मुखात् भ्रष्टम्dvaipāyana mukhāt bhraṣṭamиз уст Двайпаяны сошедшее; Вьясы
श्लाघया परया अनघślāghayā parayā anaghaс высшей похвалой, безгрешный; достойное
दीप्त अनल निभः प्राहdīpta anala nibhaḥ prāhaподобный пылающему огню сказал; произнёс
भगवान् धूम्र वर्चसेbhagavān dhūmra varcaseблагословенный туманносияющему; облачносветлому
ततः अहम् अपि वक्ष्यामिtataḥ aham api vakṣyāmiзатем я также скажу; расскажу
भूयः पुत्र निदर्शनम्bhūyaḥ putra nidarśanamснова, сын, пример; объяснение
अनुवाद
Бхишма сказал: «Снова выслушай, сын, достойное высшей похвалы перечисление качеств элементов, сошедшее из уст Двайпаяны. Благословенный, подобный пылающему огню, сказал это туманносияющему ученику; теперь и я снова изложу тебе, сын, это объяснение».
संस्करण
3ac1405841b2 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:47:18 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Бхишма подчёркивает источник учения: это не произвольная классификация, а передача от Вьясы. Перечисление качеств нужно как опора для различающего знания.