वैशंपायन उवाच
बृहस्पतिसमं बुद्ध्या क्षमया ब्रह्मणः समम् ॥
पराक्रमे शक्रसमम् आदित्यसमतेजसम् ॥
गाङ्गेयम् अर्जुनेनाजौ निहतं भूरिवर्चसम् ॥
भ्रातृभिः सहितो ऽन्यैश् च पर्युपास्ते युधिष्ठिरः ॥
शयानं वीरशयने कालाकाङ्क्षिणम् अच्युतम् ॥
आजग्मुर् भरतश्रेष्ठं द्रष्टुकामा महर्षयः ॥
अत्रिर् वसिष्ठो ऽथ भृगुः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः ॥
अङ्गिरा गौतमो ऽगस्त्यः सुमतिः स्वायुर् आत्मवान् ॥
विश्वामित्रः स्थूलशिराः संवर्तः प्रमतिर् दमः ॥
उशना बृहस्पतिर् व्यासश् च्यवनः काश्यपो ध्रुवः ॥
दुर्वासा जमदग्निश् च मार्कण्डेयो ऽथ गालवः ॥
भरद्वाजश् च रैभ्यश् च यवक्रीतस् त्रितस् तथा ॥
स्थूलाक्षः शकलाक्षश् च कण्वो मेधातिथिः कृशः ॥
नारदः पर्वतश् चैव सुधन्वाथैकतो द्वितः ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
bṛhaspatisamaṃ buddhyā kṣamayā brahmaṇaḥ samam ||
parākrame śakrasamam ādityasamatejasam ||
gāṅgeyam arjunenājau nihataṃ bhūrivarcasam ||
bhrātṛbhiḥ sahito 'nyaiś ca paryupāste yudhiṣṭhiraḥ ||
śayānaṃ vīraśayane kālākāṅkṣiṇam acyutam ||
ājagmur bharataśreṣṭhaṃ draṣṭukāmā maharṣayaḥ ||
atrir vasiṣṭho 'tha bhṛguḥ pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ ||
aṅgirā gautamo 'gastyaḥ sumatiḥ svāyur ātmavān ||
viśvāmitraḥ sthūlaśirāḥ saṃvartaḥ pramatir damaḥ ||
uśanā bṛhaspatir vyāsaś cyavanaḥ kāśyapo dhruvaḥ ||
durvāsā jamadagniś ca mārkaṇḍeyo 'tha gālavaḥ ||
bharadvājaś ca raibhyaś ca yavakrītas tritas tathā ||
sthūlākṣaḥ śakalākṣaś ca kaṇvo medhātithiḥ kṛśaḥ ||
nāradaḥ parvataś caiva sudhanvāthaikato dvitaḥ ||
Вайшампаяна сказал: «Брихаспати равного разумом, терпением Брахме равного, в доблести Шакре равного, блеском солнцу равного — Гангею (Бхишму), Арджуной в битве повергнутого, многосиятельного, с братьями и иными чтит, сидя подле, Юдхиштхира. Возлежащего на ложе героя, ждущего своего часа, неколебимого, лучшего из Бхаратов пришли видеть махариши: Атри, Васиштха, Бхригу, Пуластья, Пулаха, Крату, Ангирас, Гаутама, Агастья, Сумати, Сваю, владеющий собою; Вишвамитра, Стхулашира, Самварта, Прамати, Дама, Ушанас, Брихаспати, Вьяса, Чьявана, Кашьяпа, Дхрува; Дурваса, Джамадагни, Маркандея, Галава, Бхарадваджа, Райбхья, Явакрита, Трита также; Стхулакша, Шакалакша, Канва, Медхатитхи, Криша, Нарада, Парвата, Судханван, Эката, Двита».
fcac1675e5d1 · प्रकाशित 20 जून 2026, 9:10:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Открывается величественная сцена: к Бхишме, лежащему на ложе из стрел и ждущему урочного часа смерти, стекаются все великие риши земли — Атри, Васиштха, Вьяса, Нарада и множество иных. Знаменательно это стечение святых к одру умирающего: смерть праведника есть не одинокий уход, а собор мудрецов. Бхишма, «блеском солнцу равный», явлен здесь не побеждённым, а чтимым: его кончина — торжество, на коем самое небо мудрости склоняется к изголовью.