महाभारत
The Merits of Cow-Gift and the Origin of Cows (Part 6)13.76.15-18
12359 / 15823
महाभारत · 13.76.15-18
देवनागरी

एतान्य् एव तु भूतानि प्राक्रोशन् वृत्तिकाङ्क्षया ॥
वृत्तिदं चान्वपद्यन्त तृषिताः पितृमातृवत् ॥
इतीदं मनसा गत्वा प्रजासर्गार्थम् आत्मनः ॥
प्रजापतिर् बलाधानम् अमृतं प्रापिबत् तदा ॥
स गतस् तस्य तृप्तिं तु गन्धं सुरभिम् उद्गिरन् ॥
ददर्शोद्गारसंवृत्तां सुरभिं मुखजां सुताम् ॥
सासृजत् सौरभेयीस् तु सुरभिर् लोकमातरः ॥
सुवर्णवर्णाः कपिलाः प्रजानां वृत्तिधेनवः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

etāny eva tu bhūtāni prākrośan vṛttikāṅkṣayā ||
vṛttidaṃ cānvapadyanta tṛṣitāḥ pitṛmātṛvat ||
itīdaṃ manasā gatvā prajāsargārtham ātmanaḥ ||
prajāpatir balādhānam amṛtaṃ prāpibat tadā ||
sa gatas tasya tṛptiṃ tu gandhaṃ surabhim udgiran ||
dadarśodgārasaṃvṛttāṃ surabhiṃ mukhajāṃ sutām ||
sāsṛjat saurabheyīs tu surabhir lokamātaraḥ ||
suvarṇavarṇāḥ kapilāḥ prajānāṃ vṛttidhenavaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एतानि एव तु भूतानिetāni eva tu bhūtāniэти же существа
प्राक्रोशन् वृत्तिकाङ्क्षयाprākrośan vṛttikāṅkṣayāвозопили, пропитания жаждой
वृत्तिदं च अन्वपद्यन्तvṛttidaṃ ca anvapadyantaи к пропитание-дающему припали
तृषिताः पितृमातृवत्tṛṣitāḥ pitṛmātṛvatжаждущие, как к отцу-матери
इति इदं मनसा गत्वाiti idaṃ manasā gatvāтак это умом помыслив
प्रजासर्गार्थम् आत्मनःprajāsargārtham ātmanaḥради творения существ своего
प्रजापतिः बलाधानम्prajāpatiḥ balādhānamПраджапати, сил-укрепление
अमृतं प्रापिबत् तदाamṛtaṃ prāpibat tadāнектар выпил тогда
सः गतः तस्य तृप्तिं तुsaḥ gataḥ tasya tṛptiṃ tuон, достигнув её насыщения
गन्धं सुरभिम् उद्गिरन्gandhaṃ surabhim udgiranзапах благоуханный изрыгая
ददर्श उद्गारसंवृत्तांdadarśa udgārasaṃvṛttāṃувидел, из отрыжки возникшую
सुरभिं मुखजां सुताम्surabhiṃ mukhajāṃ sutāmСурабхи, из уст рождённую дочь
सा असृजत् सौरभेयीः तुsā asṛjat saurabheyīḥ tuона сотворила саурабхеи (коров)
सुरभिः लोकमातरःsurabhiḥ lokamātaraḥСурабхи, мать миров
सुवर्णवर्णाः कपिलाःsuvarṇavarṇāḥ kapilāḥзолотого цвета бурые
प्रजानां वृत्तिधेनवःprajānāṃ vṛttidhenavaḥсуществ пропитание-коровы
अनुवाद

«Эти же существа возопили, пропитания жаждой, и к пропитание-дающему припали, жаждущие, как к отцу-матери. Так это умом помыслив, ради творения существ своего, Праджапати, сил-укрепление, нектар выпил тогда. Он, достигнув её насыщения, запах благоуханный изрыгая, увидел, из отрыжки возникшую, Сурабхи, из уст рождённую дочь. Она сотворила саурабхеи, Сурабхи, мать миров, — золотого цвета бурые, существ пропитание-коровы».

संस्करण

35e3f973bcb8 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:15:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से