युधिष्ठिर उवाच
ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छन्ति दानानि विविधानि च ॥
दातृप्रतिग्रहीत्रोर् वा को विशेषः पितामह ॥
भीष्म उवाच
साधोर् यः प्रतिगृह्णीयात् तथैवासाधुतो द्विजः ॥
गुणवत्य् अल्पदोषः स्यान् निर्गुणे तु निमज्जति ॥
अत्राप्य् उदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
वृषादर्भेश् च संवादं सप्तर्षीणां च भारत ॥
कश्यपो ऽत्रिर् वसिष्ठश् च भरद्वाजो ऽथ गौतमः ॥
विश्वामित्रो जमदग्निः साध्वी चैवाप्य् अरुन्धती ॥
सर्वेषाम् अथ तेषां तु गण्डाभूत् कर्मकारिका ॥
शूद्रः पशुसखश् चैव भर्ता चास्या बभूव ह ॥
ते वै सर्वे तपस्यन्तः पुरा चेरुर् महीम् इमाम् ॥
समाधिनोपशिक्षन्तो ब्रह्मलोकं सनातनम् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
brāhmaṇebhyaḥ prayacchanti dānāni vividhāni ca ||
dātṛpratigrahītror vā ko viśeṣaḥ pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
sādhor yaḥ pratigṛhṇīyāt tathaivāsādhuto dvijaḥ ||
guṇavaty alpadoṣaḥ syān nirguṇe tu nimajjati ||
atrāpy udāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
vṛṣādarbheś ca saṃvādaṃ saptarṣīṇāṃ ca bhārata ||
kaśyapo 'trir vasiṣṭhaś ca bharadvājo 'tha gautamaḥ ||
viśvāmitro jamadagniḥ sādhvī caivāpy arundhatī ||
sarveṣām atha teṣāṃ tu gaṇḍābhūt karmakārikā ||
śūdraḥ paśusakhaś caiva bhartā cāsyā babhūva ha ||
te vai sarve tapasyantaḥ purā cerur mahīm imām ||
samādhinopaśikṣanto brahmalokaṃ sanātanam ||
Юдхиштхира сказал: «Брахманам дарят дары разные; дарителя-приемлющего ли какое различие, о дед?» Бхишма сказал: «У благого кто принял бы, так же от неблагого брахман: у достойного — малая вина, у недостойного же тонет. Здесь же приводят это древнее сказание — Вришадарбхи беседу и Семи риши, о Бхарата. Кашьяпа, Атри, Васиштха, Бхарадваджа, Гаутама, Вишвамитра, Джамадагни, и благая Арундхати. У всех же их Ганда была работница, шудра Пашусакха и муж её был. Они все, подвизаясь, некогда обходили землю эту, самадхи обучаясь, стремясь к миру Брахмы вечному».
a11616110ed2 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:45:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Знаменательно, что вопрос о различии дарителя и приемлющего Бхишма решает в пользу осторожности приемлющего: «у достойного (дарителя) — малая вина, у недостойного же — тонет». Принятие дара не безразлично: чистота источника переходит на берущего. В подтверждение приводится повесть о Семи риши, гонимых голодом. Знаменательно и то, кто причтён к их святому сонму: служанка Ганда и муж её, шудра Пашусакха, странствуют вместе с великими провидцами. Так предание исподволь напоминает, что в подвиге и нужде нет сословной розни: и шудра-труженик стоит при риши на пути к «вечному миру Брахмы».