महाभारत
The Merit of Digging Tanks and Planting Trees13.99.19-23
12510 / 15823
महाभारत · 13.99.19-23
देवनागरी

दुर्लभं सलिलं तात विशेषेण परत्र वै ॥
पानीयस्य प्रदानेन प्रीतिर् भवति शाश्वती ॥
तिलान् ददत पानीयं दीपान् ददत जाग्रत ॥
ज्ञातिभिः सह मोदध्वम् एतत् प्रेतेषु दुर्लभम् ॥
सर्वदानैर् गुरुतरं सर्वदानैर् विशिष्यते ॥
पानीयं नरशार्दूल तस्माद् दातव्यम् एव हि ॥
एवम् एतत् तडागेषु कीर्तितं फलम् उत्तमम् ॥
अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि वृक्षाणाम् अपि रोपणे ॥
स्थावराणां च भूतानां जातयः षट् प्रकीर्तिताः ॥
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यस् त्वक्सारास् तृणजातयः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

durlabhaṃ salilaṃ tāta viśeṣeṇa paratra vai ||
pānīyasya pradānena prītir bhavati śāśvatī ||
tilān dadata pānīyaṃ dīpān dadata jāgrata ||
jñātibhiḥ saha modadhvam etat preteṣu durlabham ||
sarvadānair gurutaraṃ sarvadānair viśiṣyate ||
pānīyaṃ naraśārdūla tasmād dātavyam eva hi ||
evam etat taḍāgeṣu kīrtitaṃ phalam uttamam ||
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi vṛkṣāṇām api ropaṇe ||
sthāvarāṇāṃ ca bhūtānāṃ jātayaḥ ṣaṭ prakīrtitāḥ ||
vṛkṣagulmalatāvallyas tvaksārās tṛṇajātayaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दुर्लभं सलिलं तातdurlabhaṃ salilaṃ tātaтруднодоступна вода, сын
विशेषेण परत्र वैviśeṣeṇa paratra vaiособенно в ином мире
पानीयस्य प्रदानेनpānīyasya pradānenaводы даянием
प्रीतिः भवति शाश्वतीprītiḥ bhavati śāśvatīрадость бывает вечная
तिलान् ददत पानीयंtilān dadata pānīyaṃсезам давайте, воду
दीपान् ददत जाग्रतdīpān dadata jāgrataсветильники давайте, бодрствуйте
ज्ञातिभिः सह मोदध्वम्jñātibhiḥ saha modadhvamс роднёю радуйтесь
एतत् प्रेतेषु दुर्लभम्etat preteṣu durlabhamэто у усопших труднодоступно
सर्वदानैः गुरुतरंsarvadānaiḥ gurutaraṃвсех даяний весомее
सर्वदानैः विशिष्यतेsarvadānaiḥ viśiṣyateвсех даяний превосходнее
पानीयं नरशार्दूलpānīyaṃ naraśārdūlaвода, о тигр среди людей
तस्मात् दातव्यम् एव हिtasmāt dātavyam eva hiпотому давать должно ведь
एवम् एतत् तडागेषुevam etat taḍāgeṣuтак это о прудах
कीर्तितं फलम् उत्तमम्kīrtitaṃ phalam uttamamповедан плод высший
अतः ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामिataḥ ūrdhvaṃ pravakṣyāmiотныне далее поведаю
वृक्षाणाम् अपि रोपणेvṛkṣāṇām api ropaṇeо деревьев насаждении
स्थावराणां च भूतानांsthāvarāṇāṃ ca bhūtānāṃнеподвижных существ
जातयः षट् प्रकीर्तिताःjātayaḥ ṣaṭ prakīrtitāḥроды шесть названы
वृक्षगुल्मलतावल्ल्यःvṛkṣagulmalatāvallyaḥдеревья, кусты, лианы, вьюны
त्वक्साराः तृणजातयःtvaksārāḥ tṛṇajātayaḥдревесные и травяные роды
अनुवाद

«Труднодоступна вода, сын, особенно в ином мире; воды даянием радость бывает вечная. Сезам давайте, воду, светильники давайте, бодрствуйте, с роднёю радуйтесь — это у усопших труднодоступно. Всех даяний весомее, всех даяний превосходнее вода, о тигр среди людей, потому давать должно ведь. Так это о прудах поведан плод высший; отныне далее поведаю о деревьев насаждении. Неподвижных существ роды шесть названы: деревья, кусты, лианы, вьюны, древесные и травяные роды».

संस्करण

f577c202aad9 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:10:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से