महाभारत
The Merit of Digging Tanks and Planting Trees13.99.29-33
12512 / 15823
महाभारत · 13.99.29-33
देवनागरी

किंनरोरगरक्षांसि देवगन्धर्वमानवाः ॥
तथा ऋषिगणाश् चैव संश्रयन्ति महीरुहान् ॥
पुष्पिताः फलवन्तश् च तर्पयन्तीह मानवान् ॥
वृक्षदं पुत्रवद् वृक्षास् तारयन्ति परत्र च ॥
तस्मात् तडागे वृक्षा वै रोप्याः श्रेयोर्थिना सदा ॥
पुत्रवत् परिपाल्याश् च पुत्रास् ते धर्मतः स्मृताः ॥
तडागकृद् वृक्षरोपी इष्टयज्ञश् च यो द्विजः ॥
एते स्वर्गे महीयन्ते ये चान्ये सत्यवादिनः ॥
तस्मात् तडागं कुर्वीत आरामांश् चैव रोपयेत् ॥
यजेच् च विविधैर् यज्ञैः सत्यं च सततं वदेत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kiṃnaroragarakṣāṃsi devagandharvamānavāḥ ||
tathā ṛṣigaṇāś caiva saṃśrayanti mahīruhān ||
puṣpitāḥ phalavantaś ca tarpayantīha mānavān ||
vṛkṣadaṃ putravad vṛkṣās tārayanti paratra ca ||
tasmāt taḍāge vṛkṣā vai ropyāḥ śreyorthinā sadā ||
putravat paripālyāś ca putrās te dharmataḥ smṛtāḥ ||
taḍāgakṛd vṛkṣaropī iṣṭayajñaś ca yo dvijaḥ ||
ete svarge mahīyante ye cānye satyavādinaḥ ||
tasmāt taḍāgaṃ kurvīta ārāmāṃś caiva ropayet ||
yajec ca vividhair yajñaiḥ satyaṃ ca satataṃ vadet ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
किंनर-उरग-रक्षांसिkiṃnara-uraga-rakṣāṃsiкиннары, наги, ракшасы
देव-गन्धर्व-मानवाःdeva-gandharva-mānavāḥбоги, гандхарвы, люди
तथा ऋषिगणाः च एवtathā ṛṣigaṇāḥ ca evaтакже сонмы риши
संश्रयन्ति महीरुहान्saṃśrayanti mahīruhānприбегают к деревьям
पुष्पिताः फलवन्तः चpuṣpitāḥ phalavantaḥ caцветущие и плодоносные
तर्पयन्ति इह मानवान्tarpayanti iha mānavānнасыщают тут людей
वृक्षदं पुत्रवत् वृक्षाःvṛkṣadaṃ putravat vṛkṣāḥдреводарителя, как сыновья, деревья
तारयन्ति परत्र चtārayanti paratra caспасают и в ином мире
तस्मात् तडागे वृक्षाः वैtasmāt taḍāge vṛkṣāḥ vaiпотому у пруда деревья
रोप्याः श्रेयः-अर्थिना सदाropyāḥ śreyaḥ-arthinā sadāда насаждаются благоищущим всегда
पुत्रवत् परिपाल्याः चputravat paripālyāḥ caкак сыновья, оберегаемы
पुत्राः ते धर्मतः स्मृताःputrāḥ te dharmataḥ smṛtāḥсыновьями они по дхарме помянуты
तडागकृत् वृक्षरोपीtaḍāgakṛt vṛkṣaropīпруда-творец, древонасадитель
इष्टयज्ञः च यः द्विजःiṣṭayajñaḥ ca yaḥ dvijaḥи жертвователь который брахман
एते स्वर्गे महीयन्तेete svarge mahīyanteэти на небе чествуются
ये च अन्ये सत्यवादिनःye ca anye satyavādinaḥи которые другие правдоречивые
तस्मात् तडागं कुर्वीतtasmāt taḍāgaṃ kurvītaпотому пруд да устроит
आरामान् च एव रोपयेत्ārāmān ca eva ropayetи сады да насаждает
यजेत् च विविधैः यज्ञैःyajet ca vividhaiḥ yajñaiḥи да жертвует разными жертвами
सत्यं च सततं वदेत्satyaṃ ca satataṃ vadetи правду всегда да говорит
अनुवाद

«Киннары, наги, ракшасы, боги, гандхарвы, люди, также сонмы риши прибегают к деревьям. Цветущие и плодоносные, насыщают тут людей; древодарителя, как сыновья, деревья спасают и в ином мире. Потому у пруда деревья да насаждаются благоищущим всегда; как сыновья, оберегаемы — сыновьями они по дхарме помянуты. Пруда-творец, древонасадитель, и жертвователь который брахман, — эти на небе чествуются, и которые другие правдоречивые. Потому пруд да устроит, и сады да насаждает, и да жертвует разными жертвами, и правду всегда да говорит».

संस्करण

effa247aa31d · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:10:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से