शक्रतुल्यप्रभावानाम् इज्यया विक्रमेण च ॥
सहस्रं निष्ककण्ठानाम् अददं दक्षिणाम् अहम् ॥
विजित्य नृपतीन् सर्वान् मखैर् इष्ट्वा पितामह ॥
अष्टभ्यो राजसूयेभ्यो न च तेनाहम् आगतः ॥
स्रोतश् च यावद् गङ्गायाश् छन्नम् आसीज् जगत्पते ॥
दक्षिणाभिः प्रवृत्ताभिर् मम नागां च तत्कृते ॥
वाजिनां च सहस्रे द्वे सुवर्णशतभूषिते ॥
वरं ग्रामशतं चाहम् एकैकस्य त्रिधाददम् ॥
तपस्वी नियताहारः शमम् आस्थाय वाग्यतः ॥
दीर्घकालं हिमवति गङ्गायाश् च दुरुत्सहाम् ॥
मूर्ध्ना धारां महादेवः शिरसा याम् अधारयत् ॥
न तेनाप्य् अहम् आगच्छं फलेनेह पितामह ॥
शम्याक्षेपैर् अयजं यच् च देवान्; सद्यस्कानाम् अयुतैश् चापि यत् तत् ॥
त्रयोदशद्वादशाहांश् च देव; सपौण्डरीकान् न च तेषां फलेन ॥
अष्टौ सहस्राणि ककुद्मिनाम् अहं; शुक्लर्षभाणाम् अददं ब्राह्मणेभ्यः ॥
एकैकं वै काञ्चनं शृङ्गम् एभ्यः; पत्नीश् चैषाम् अददं निष्ककण्ठीः ॥
śakratulyaprabhāvānām ijyayā vikrameṇa ca ||
sahasraṃ niṣkakaṇṭhānām adadaṃ dakṣiṇām aham ||
vijitya nṛpatīn sarvān makhair iṣṭvā pitāmaha ||
aṣṭabhyo rājasūyebhyo na ca tenāham āgataḥ ||
srotaś ca yāvad gaṅgāyāś channam āsīj jagatpate ||
dakṣiṇābhiḥ pravṛttābhir mama nāgāṃ ca tatkṛte ||
vājināṃ ca sahasre dve suvarṇaśatabhūṣite ||
varaṃ grāmaśataṃ cāham ekaikasya tridhādadam ||
tapasvī niyatāhāraḥ śamam āsthāya vāgyataḥ ||
dīrghakālaṃ himavati gaṅgāyāś ca durutsahām ||
mūrdhnā dhārāṃ mahādevaḥ śirasā yām adhārayat ||
na tenāpy aham āgacchaṃ phaleneha pitāmaha ||
śamyākṣepair ayajaṃ yac ca devān; sadyaskānām ayutaiś cāpi yat tat ||
trayodaśadvādaśāhāṃś ca deva; sapauṇḍarīkān na ca teṣāṃ phalena ||
aṣṭau sahasrāṇi kakudminām ahaṃ; śuklarṣabhāṇām adadaṃ brāhmaṇebhyaḥ ||
ekaikaṃ vai kāñcanaṃ śṛṅgam ebhyaḥ; patnīś caiṣām adadaṃ niṣkakaṇṭhīḥ ||
Бхагиратха сказал: «Шакре равных мощью, жертвою и доблестью, тысячу, с нишками на шеях, дал дакшиною я. Победив царей всех, жертвами пожертвовав, о Прародитель, от восьми раджасуй — и не тем я пришёл. Поток сколь Ганги покрыт был, о владыка мира, дакшинами текущими моими, — не пришёл я тем. Коней две тысячи, золота сотней украшенных, и лучших сёл сотню я каждому трояко давал. Долго на Химавате и Ганги неодолимый главою поток Махадева головою какой держал... Шамья-бросаниями жертвовал что богам, садьяска-жертв аютами что, тринадцати-, двенадцатидневные, о бог, с паундарика, — и не их плодом. Восемь тысяч горбатых быков я, белых быков дал брахманам, по одному золотому рогу им, и самок их дал, с нишками на шее».
9a2a636d92d0 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:45:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
К дарам прибавляются и подвиги власти и жертвы: восемь раджасуй по покорении всех царей, дакшины, «которыми был покрыт самый поток Ганги». Знаменательно, что среди перечня помянут и нисхождение Ганги, что Махадева принял на главу, — деяние, прославившее самое имя Бхагиратхи. И всё же даже оно не названо причиною: рядом с ним стоит то же отрицание. Так предание ставит превыше прославленнейших свершений нечто иное. Урок крепнет: ни царственное могущество, ни всемирно-знаменитый подвиг низведения небесной реки сами по себе не возводят к высшему миру. Слава деяний остаётся в мире деяний; врата же обители Брахмы отверзает не молва о величии, а сокровенная сила, о которой ещё будет сказано.