महाभारत
Tapas Supreme: Bhagīratha and Brahmā (Part 1)13.106.36-42
12557 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.106.36-42

Бхагиратха

देवनागरी

भिर् विश्वजिद्भिश् तैर् ष्टाशोत्तरैः
चै तेषां देवे लेनाहम् हातः
य्वां बाहुदायां ङ्गायाम् नैमिषे
वां तानाम् युतम् दं ते वै
न्द्रे गुह्यं निहितं वै गुहायां; यद् भार्गवस् सेहाभ्यविन्दत्
जाज्वल्यमानम् स्तेसे; तत् सायाम् हं रेण्यम्
तो मे ब्राह्मणास् तुष्टास् स्मिन् र्मणि साधिते
स्रम् यश् चासन् ये वै त्र माताः
क्तस् तैर् स्मि च्छ त्वं ब्रह्मलोकम् ति प्रभो
प्रीतेनोक्तः स्रे ब्राह्मणानाम् हं प्रभो
मं लोकम् नुप्राप्तो मा भूत् ते ऽत्र विचाणा
कामं थावद् विहितं विधात्रा; पृष्टे वाच्यं तु या थावत्
पो हि नान्यच् चानान् तं मे; मो ऽस्तु ते दे प्रसी
भीष्म उवाच
इत्य् क्तन्तं तं ब्रह्मा राजानं स्म गीथम्
पूयाम् पूजार्हं विधिदृष्टे र्मणा

लिप्यंतरण (IAST)

daśabhir viśvajidbhiś ca śatair aṣṭādaśottaraiḥ ||
na caiva teṣāṃ deveśa phaleham igataḥ ||
sarayvāṃ huyāṃ ca gaṅgām atha naimiṣe ||
gavāṃ śam ayutam adadaṃ na ca tena vai ||
indreṇa guhyaṃ nihitaṃ vai guyāṃ; yad bhārgavas tapasebhyavindat ||
jvalyanam uśanastejaseha; tat sādham āsa mahaṃ vareṇyam ||
tato me brāhmaṇās tuṣṭās tasmin karmaṇi dhite ||
sahasram ṛṣayaś cāsan ye vai tatra sagatāḥ ||
uktas tair asmi gaccha tvaṃ brahmalokam iti prabho ||
prītenoktaḥ sahasreṇa brāhmaṇām ahaṃ prabho ||
imaṃ lokam anuprāpto bhūt te 'tra viraṇā ||
maṃ yathāvad vihitaṃ vidhātrā; pṛṣṭena cyaṃ tu ma yathāvat ||
tapo hi nyac cānaśan mataṃ me; namo 'stu te devavara prada ||
bhīṣma uvāca
ity uktavantaṃ taṃ brahmā naṃ sma bharatham ||
jam āsa rhaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā ||

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दशभिः विश्वजिद्भिः चdaśabhiḥ viśvajidbhiḥ ca«десятью вишваджитами
शतैः अष्टादश-उत्तरैःśataiḥ aṣṭādaśa-uttaraiḥс сотнями, на восемнадцать больше
न च एव तेषां देवेशna ca eva teṣāṃ deveśaи не их, о владыка богов
फलेन अहम् इह आगतःphalena aham iha āgataḥплодом я сюда пришёл»
सरय्वां बाहुदायां चsarayvāṃ bāhudāyāṃ ca«на Сараю, Бахуде
गङ्गायाम् अथ नैमिषेgaṅgāyām atha naimiṣeна Ганге и в Наймише
गवां शतानाम् अयुतम्gavāṃ śatānām ayutamкоров сотен ают
अददं न च तेन वैadadaṃ na ca tena vaiдал, и не тем»
इन्द्रेण गुह्यं निहितं वै गुहायांindreṇa guhyaṃ nihitaṃ vai guhāyāṃ«Индрою тайно сокрытое в пещере
यत् भार्गवः तपसा इह अभ्यविन्दत्yat bhārgavaḥ tapasā iha abhyavindatчто Бхаргава подвигом тут обрёл
जाज्वल्यमानम् उशनस्तेजसा इहjājvalyamānam uśanastejasā ihaпылающее Ушанаса жаром тут
तत् साधयाम् आस महं वरेण्यम्tat sādhayām āsa mahaṃ vareṇyamто совершил я, превосходное»
ततः मे ब्राह्मणाः तुष्टाःtataḥ me brāhmaṇāḥ tuṣṭāḥ«тогда мною брахманы довольны
तस्मिन् कर्मणि साधितेtasmin karmaṇi sādhiteв том деле свершённом
सहस्रम् ऋषयः च आसन्sahasram ṛṣayaḥ ca āsanтысяча риши были
ये वै तत्र समागताःye vai tatra samāgatāḥкоторые там сошлись»
प्रीतेन उक्तः सहस्रेणprītena uktaḥ sahasreṇa«обрадованной тысячею сказанный
ब्राह्मणानाम् अहं प्रभोbrāhmaṇānām ahaṃ prabhoбрахманов, я, о владыка
इमं लोकम् अनुप्राप्तःimaṃ lokam anuprāptaḥэтот мир обрёл
मा भूत् ते अत्र विचारणाmā bhūt te atra vicāraṇāда не будет тебе тут сомнения»
कामं यथावत् विहितं विधात्राkāmaṃ yathāvat vihitaṃ vidhātrā«хотя как должно установлено Творцом
पृष्टेन वाच्यं तु मया यथावत्pṛṣṭena vācyaṃ tu mayā yathāvatспрошенным, сказать должно мною как есть
तपः हि न अन्यत् चtapaḥ hi na anyat caподвига нет иного
अनशनात् मतं मेanaśanāt mataṃ meкроме поста, по мне
नमः अस्तु ते देववर प्रसीदnamaḥ astu te devavara prasīdaпоклон тебе, о лучший из богов, будь милостив»
इति उक्तवन्तं तं ब्रह्माiti uktavantaṃ taṃ brahmāтак сказавшего, его Брахма
राजानं स्म भगीरथम्rājānaṃ sma bhagīrathamцаря Бхагиратху
पूजयाम् आस पूजार्हंpūjayām āsa pūjārhaṃпочтил, достойного почёта
विधिदृष्टेन कर्मणाvidhidṛṣṭena karmaṇāпо уставу виданным обрядом
अनुवाद

«Десятью вишваджитами с сотнями, на восемнадцать больше, — и не их, о владыка богов, плодом я сюда пришёл. На Сараю, Бахуде, на Ганге и в Наймише коров сотен ают дал, — и не тем. Индрою тайно сокрытое в пещере, что Бхаргава подвигом тут обрёл, пылающее Ушанаса жаром, — то совершил я, превосходное. Тогда мною брахманы довольны в том деле свершённом; тысяча риши были, которые там сошлись. Обрадованной тысячею сказанный брахманов, я, о владыка, этот мир обрёл; да не будет тебе тут сомнения. Хотя как должно установлено Творцом, спрошенным, сказать должно мною как есть: подвига нет иного, кроме поста, по мне; поклон тебе, о лучший из богов, будь милостив». Бхишма сказал: «Так сказавшего, его Брахма, царя Бхагиратху, почтил, достойного почёта, по уставу виданным обрядом».

संस्करण

eee1c21f7b17 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:45:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से