महाभारत
Good Conduct: The Source of Long Life, Fame, and Fortune (Part 1)13.107.1-7
12558 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.107.1-7

Бхишма

देवनागरी

युधिष्ठिर उवाच
तायुर् क्तः पुरुषः वीर्यश् वैदिके
स्मान् म्रिन्ते पुरुषा बाला पि पिता
युष्मान् के ति स्वल्पायुर् वापि मावः
के वा ते कीर्तिं के वा ते श्रियम्
सा ब्रह्मर्ये पैर् होमैस् थौधैः
न्मना दि वाचारात् तन् मे ब्रूहि पिता
भीष्म उवाच
त्र ते र्तयिष्यामि यन् मां त्वम् नुपृच्छसि
ल्पायुर् ये ति दीर्घायुर् वापि मावः
ये वा ते कीर्तिं ये वा ते श्रियम्
था र्तन् पुरुषः श्रेसा संप्रयुज्यते
चाराल् ते ह्य् युर् चाराल् ते श्रियम्
चारात् कीर्तिम् प्नोति पुरुषः प्रेत्य चे
दुराचारो हि पुरुषो नेहायुर् विन्दते हत्
त्रन्ति स्माद् भूतानि था रिन्ति

लिप्यंतरण (IAST)

yudhiṣṭhira uvāca
śayur uktaḥ puruṣaḥ śataryaś ca vaidike ||
kasmān mriyante puruṣā api pimaha ||
āyuṣmān kena bhavati svalpāyur vāpi navaḥ ||
kena labhate rtiṃ kena labhate śriyam ||
tapa brahmacaryeṇa japair homais tathauṣadhaiḥ ||
janma yadi t tan me brūhi pimaha ||
bhīṣma uvāca
atra te vartayiṣyāmi yan māṃ tvam anupṛcchasi ||
alpāyur yena bhavati rghāyur vāpi navaḥ ||
yena labhate rtiṃ yena labhate śriyam ||
yathā ca vartan puruṣaḥ śreya saṃprayujyate ||
āl labhate hy āyur āl labhate śriyam ||
āt kīrtim āpnoti puruṣaḥ pretya ceha ca ||
duro hi puruṣo neyur vindate mahat ||
trasanti yasmād bhūni tathā paribhavanti ca ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×7

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
शतायुः उक्तः पुरुषःśatāyuḥ uktaḥ puruṣaḥстолетним назван человек
शतवीर्यः च वैदिकेśatavīryaḥ ca vaidikeи стосильным в Веде
कस्मात् म्रियन्ते पुरुषाःkasmāt mriyante puruṣāḥотчего умирают люди
बालाः अपि पितामहbālāḥ api pitāmahaдаже детьми, о дед
आयुष्मान् केन भवतिāyuṣmān kena bhavatiдолголетним отчего бывает
स्वल्पायुः वा अपि मानवःsvalpāyuḥ vā api mānavaḥили малолетним человек
केन वा लभते कीर्तिंkena vā labhate kīrtiṃчем обретает славу
केन वा लभते श्रियम्kena vā labhate śriyamчем обретает удачу
तपसा ब्रह्मचर्येणtapasā brahmacaryeṇaподвигом, целомудрием
जपैः होमैः तथा औषधैःjapaiḥ homaiḥ tathā auṣadhaiḥджапой, возлияниями, и снадобьями
जन्मना यदि वा आचारात्janmanā yadi vā ācārātрождением ли, или поведением
तत् मे ब्रूहि पितामहtat me brūhi pitāmahaто мне поведай, о дед
अत्र ते वर्तयिष्यामिatra te vartayiṣyāmiтут тебе расскажу
यत् मां त्वम् अनुपृच्छसिyat māṃ tvam anupṛcchasiчто меня ты спрашиваешь
अल्पायुः येन भवतिalpāyuḥ yena bhavatiмалолетним чем бывает
दीर्घायुः वा अपि मानवःdīrghāyuḥ vā api mānavaḥили долголетним человек
येन वा लभते कीर्तिंyena vā labhate kīrtiṃчем обретает славу
येन वा लभते श्रियम्yena vā labhate śriyamчем обретает удачу
यथा च वर्तन् पुरुषःyathā ca vartan puruṣaḥи как живущий человек
श्रेयसा संप्रयुज्यतेśreyasā saṃprayujyateс благом соединяется
आचारात् लभते हि आयुःācārāt labhate hi āyuḥповедением обретает ведь жизнь
आचारात् लभते श्रियम्ācārāt labhate śriyamповедением обретает удачу
आचारात् कीर्तिम् आप्नोतिācārāt kīrtim āpnotiповедением славу обретает
पुरुषः प्रेत्य च इह चpuruṣaḥ pretya ca iha caчеловек, по смерти и тут
दुराचारः हि पुरुषःdurācāraḥ hi puruṣaḥдурного поведения ведь человек
न इह आयुः विन्दते महत्na iha āyuḥ vindate mahatне тут жизни обретает долгой
त्रसन्ति यस्मात् भूतानिtrasanti yasmāt bhūtāniстрашатся которого существа
तथा परिभवन्ति चtathā paribhavanti caи презирают
अनुवाद

Юдхиштхира сказал: «Столетним назван человек, и стосильным в Веде; отчего умирают люди даже детьми, о дед? Долголетним отчего бывает или малолетним человек? Чем обретает славу, чем обретает удачу? Подвигом, целомудрием, джапой, возлияниями, и снадобьями, рождением ли, или поведением, — то мне поведай, о дед». Бхишма сказал: «Тут тебе расскажу, что меня ты спрашиваешь: малолетним чем бывает или долголетним человек, чем обретает славу, чем обретает удачу, и как живущий человек с благом соединяется. Поведением обретает ведь жизнь, поведением обретает удачу, поведением славу обретает человек, по смерти и тут. Дурного поведения ведь человек не тут жизни обретает долгой, — страшатся которого существа и презирают».

संस्करण

b615c8d16da3 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:50:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से