महाभारत
Good Conduct: The Source of Long Life, Fame, and Fortune (Part 1)13.107.98-104
12572 / 15823
महाभारत · 13.107.98-104
देवनागरी

परापवादं न ब्रूयान् नाप्रियं च कदा चन ॥
न मन्युः कश् चिद् उत्पाद्यः पुरुषेण भवार्थिना ॥
पतितैस् तु कथां नेच्छेद् दर्शनं चापि वर्जयेत् ॥
संसर्गं च न गच्छेत तथायुर् विन्दते महत् ॥
न दिवा मैथुनं गच्छेन् न कन्यां न च बन्धकीम् ॥
न चास्नातां स्त्रियं गच्छेत् तथायुर् विन्दते महत् ॥
स्वे स्वे तीर्थे समाचम्य कार्ये समुपकल्पिते ॥
त्रिः पीत्वापो द्विः प्रमृज्य कृतशौचो भवेन् नरः ॥
इन्द्रियाणि सकृत् स्पृश्य त्रिर् अभ्युक्ष्य च मानवः ॥
कुर्वीत पित्र्यं दैवं च वेददृष्टेन कर्मणा ॥
ब्राह्मणार्थे च यच् छौचं तच् च मे शृणु कौरव ॥
प्रवृत्तं च हितं चोक्त्वा भोजनाद्यन्तयोस् तथा ॥
सर्वशौचेषु ब्राह्मेण तीर्थेन समुपस्पृशेत् ॥
निष्ठीव्य तु तथा क्षुत्वा स्पृश्यापो हि शुचिर् भवेत् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

parāpavādaṃ na brūyān nāpriyaṃ ca kadā cana ||
na manyuḥ kaś cid utpādyaḥ puruṣeṇa bhavārthinā ||
patitais tu kathāṃ necched darśanaṃ cāpi varjayet ||
saṃsargaṃ ca na gaccheta tathāyur vindate mahat ||
na divā maithunaṃ gacchen na kanyāṃ na ca bandhakīm ||
na cāsnātāṃ striyaṃ gacchet tathāyur vindate mahat ||
sve sve tīrthe samācamya kārye samupakalpite ||
triḥ pītvāpo dviḥ pramṛjya kṛtaśauco bhaven naraḥ ||
indriyāṇi sakṛt spṛśya trir abhyukṣya ca mānavaḥ ||
kurvīta pitryaṃ daivaṃ ca vedadṛṣṭena karmaṇā ||
brāhmaṇārthe ca yac chaucaṃ tac ca me śṛṇu kaurava ||
pravṛttaṃ ca hitaṃ coktvā bhojanādyantayos tathā ||
sarvaśauceṣu brāhmeṇa tīrthena samupaspṛśet ||
niṣṭhīvya tu tathā kṣutvā spṛśyāpo hi śucir bhavet ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
परापवादं न ब्रूयात्parāpavādaṃ na brūyātчужого хулы да не говорит
न अप्रियं च कदा चनna apriyaṃ ca kadā canaи неприятного когда-либо
न मन्युः कः चित् उत्पाद्यःna manyuḥ kaḥ cit utpādyaḥи гнев никакой да не возбуждается
पुरुषेण भवार्थिनाpuruṣeṇa bhavārthināчеловеком, благоденствия ищущим
पतितैः तु कथां न इच्छेत्patitaiḥ tu kathāṃ na icchetс падшими беседы да не желает
दर्शनं च अपि वर्जयेत्darśanaṃ ca api varjayetи видения да избегает
संसर्गं च न गच्छेतsaṃsargaṃ ca na gacchetaи общения да не имеет
तथा आयुः विन्दते महत्tathā āyuḥ vindate mahatтак жизни обретает долгой
न दिवा मैथुनं गच्छेत्na divā maithunaṃ gacchetне днём к соитию да идёт
न कन्यां न च बन्धकीम्na kanyāṃ na ca bandhakīmни к деве, ни к блуднице
न च अस्नातां स्त्रियं गच्छेत्na ca asnātāṃ striyaṃ gacchetи к неомытой женщине да не идёт
तथा आयुः विन्दते महत् पुनःtathā āyuḥ vindate mahat punaḥтак жизни обретает долгой
स्वे स्वे तीर्थे समाचम्यsve sve tīrthe samācamyaв своих тиртхах прополоскав
कार्ये समुपकल्पितेkārye samupakalpiteкогда дело устроено
त्रिः पीत्वा अपः द्विः प्रमृज्यtriḥ pītvā apaḥ dviḥ pramṛjyaтрижды испив воды, дважды обтерев
कृतशौचः भवेत् नरःkṛtaśaucaḥ bhavet naraḥочищенным да станет человек
इन्द्रियाणि सकृत् स्पृश्यindriyāṇi sakṛt spṛśyaчувств единожды коснувшись
त्रिः अभ्युक्ष्य च मानवःtriḥ abhyukṣya ca mānavaḥтрижды окропив, человек
कुर्वीत पित्र्यं दैवं चkurvīta pitryaṃ daivaṃ caда творит предкам и богам
वेददृष्टेन कर्मणाvedadṛṣṭena karmaṇāВедою виданным обрядом
ब्राह्मणार्थे च यत् शौचंbrāhmaṇārthe ca yat śaucaṃради брахмана какое очищение
तत् च मे शृणु कौरवtat ca me śṛṇu kauravaто от меня слушай, Каурава
प्रवृत्तं च हितं च उक्त्वाpravṛttaṃ ca hitaṃ ca uktvāподобающее и благое сказав
भोजनाद्यन्तयोः तथाbhojanādyantayoḥ tathāв начале-конце еды также
सर्वशौचेषु ब्राह्मेणsarvaśauceṣu brāhmeṇaво всех очищениях Брахма-(тиртхою)
तीर्थेन समुपस्पृशेत्tīrthena samupaspṛśetтиртхою да касается воды
निष्ठीव्य तु तथा क्षुत्वाniṣṭhīvya tu tathā kṣutvāплюнув или чихнув
स्पृश्य अपः हि शुचिः भवेत्spṛśya apaḥ hi śuciḥ bhavetкоснувшись воды, чистым да станет
अनुवाद

«Чужого хулы да не говорит и неприятного когда-либо; и гнев никакой да не возбуждается человеком, благоденствия ищущим. С падшими беседы да не желает и видения да избегает, и общения да не имеет, — так жизни обретает долгой. Не днём к соитию да идёт, ни к деве, ни к блуднице, и к неомытой женщине да не идёт, — так жизни обретает долгой. В своих тиртхах прополоскав, когда дело устроено, трижды испив воды, дважды обтерев уста, очищенным да станет человек. Чувств единожды коснувшись, трижды окропив, человек да творит предкам и богам Ведою виданным обрядом. Ради брахмана какое очищение, то от меня слушай, Каурава, — подобающее и благое сказав, в начале-конце еды также. Во всех очищениях Брахма-тиртхою да касается воды; плюнув или чихнув, коснувшись воды, чистым да станет».

संस्करण

dfd82c650168 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:50:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से