नारद पुराण
The greatness of the Gaṅgā: the story of king Bāhu7.1-9
58 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 7.1-9

Nārada

देवनागरी

कोऽसौ राक्षसभावाद्धि मोचितः सगरान्वये । सगरः को मुनिश्रेष्ठ तन्ममाख्यातुमर्हसि
शृणुष्व मुनिशार्दूल गंगामाहात्म्यमुत्तमम् । यज्जलस्पर्शमात्रेण पावितं सागरं कुलम् । गतं विष्णुपदं विप्र सर्वलोकोत्तमोत्तमम्
आसीद्र विकुले जातो बाहुर्नाम वृकात्मजः । बुभुजे पृथिवीं सर्वां धर्मतो धर्मतत्परः
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा श्चान्ये च जन्तवः । स्थापिताःस्वस्वधर्मेषु तेन बाहुर्विशांपतिः
अश्वमेधैरियाजासौ सप्तद्वीपेषु सप्तभिः । अतर्प्पयद्भूमिदेवान् गोभूस्वर्णांशुकादिभिः
अशासन्नीतिशास्त्रेण यथेष्टं परिपन्थिनः । मेने कृतार्थमात्मानमन्यातपनिवारणम्
चन्दनानि मनोज्ञानि बलि यत्सर्वदा जनाः । भूषिता भूषणैर्दिव्यैस्तद्रा ष्ट्रे सुखिनो मुने
अकृष्टपच्या पृथिवी फलपुष्पसमन्विता
ववर्ष भूमौ देवेन्द्र ः! काले काले मुनीश्वर । अधर्मनिरतापाये प्रजा धर्मेण रक्षिताः

लिप्यंतरण (IAST)

ko'sau rākṣasabhāvāddhi mocitaḥ sagarānvaye | sagaraḥ ko muniśreṣṭha tanmamākhyātumarhasi
śṛṇuṣva muniśārdūla gaṃgāmāhātmyamuttamam | yajjalasparśamātreṇa pāvitaṃ sāgaraṃ kulam | gataṃ viṣṇupadaṃ vipra sarvalokottamottamam
āsīdra vikule jāto bāhurnāma vṛkātmajaḥ | bubhuje pṛthivīṃ sarvāṃ dharmato dharmatatparaḥ
brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrā ścānye ca jantavaḥ | sthāpitāḥsvasvadharmeṣu tena bāhurviśāṃpatiḥ
aśvamedhairiyājāsau saptadvīpeṣu saptabhiḥ | atarppayadbhūmidevān gobhūsvarṇāṃśukādibhiḥ
aśāsannītiśāstreṇa yatheṣṭaṃ paripanthinaḥ | mene kṛtārthamātmānamanyātapanivāraṇam
candanāni manojñāni bali yatsarvadā janāḥ | bhūṣitā bhūṣaṇairdivyaistadrā ṣṭre sukhino mune
akṛṣṭapacyā pṛthivī phalapuṣpasamanvitā
vavarṣa bhūmau devendra ḥ! kāle kāle munīśvara | adharmaniratāpāye prajā dharmeṇa rakṣitāḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कोऽसौko'sauкто тот
राक्षसभावाद्धिrākṣasabhāvāddhiот ракшасова состояния ведь
मोचितःmocitaḥосвобождённый
सगरान्वयेsagarānvayeв роду Сагары
सगरःsagaraḥСагара
कोkoкто
मुनिश्रेष्ठmuniśreṣṭhaо лучший из мудрецов
तन्ममाख्यातुमर्हसिtanmamākhyātumarhasiто мне поведать изволь
शृणुष्वśṛṇuṣvaслушай
मुनिशार्दूलmuniśārdūlaо тигр среди мудрецов
गंगामाहात्म्यमुत्तमम्gaṃgāmāhātmyamuttamamвеличие Ганги высшее
यज्जलस्पर्शमात्रेणyajjalasparśamātreṇaчьей воды одним прикосновением
पावितंpāvitaṃочищен
सागरंsāgaraṃСагаров
कुलम्kulamрод
गतंgataṃушедший
विष्णुपदंviṣṇupadaṃв обитель Вишну
विप्रvipraо брахман
सर्वलोकोत्तमोत्तमम्sarvalokottamottamamиз всех миров наилучшую
आसीद्रāsīdraбыл
विकुलेvikuleв роду Солнца
जातोjātoрождённый
बाहुर्नामbāhurnāmaБаху по имени
वृकात्मजःvṛkātmajaḥсын Врики
बुभुजेbubhujeвладел
पृथिवींpṛthivīṃземлёю
सर्वांsarvāṃвсею
धर्मतोdharmatoпо закону
धर्मतत्परःdharmatatparaḥзакону преданный
ब्राह्मणाःbrāhmaṇāḥбрахманы
क्षत्रियाkṣatriyāкшатрии
वैश्याःvaiśyāḥвайшьи
शूद्राśūdrāшудры
श्चान्येścānyeи иные
caи
जन्तवःjantavaḥсущества
स्थापिताःस्वस्वधर्मेषुsthāpitāḥsvasvadharmeṣuпоставлены каждый в своём законе
तेनtenaим
बाहुर्विशांपतिःbāhurviśāṃpatiḥБаху, владыкою народов
अश्वमेधैरियाजासौaśvamedhairiyājāsauашвамедхами чтил он
सप्तद्वीपेषुsaptadvīpeṣuна семи материках
सप्तभिःsaptabhiḥсемью
अतर्प्पयद्भूमिदेवान्atarppayadbhūmidevānублажал земных богов
गोभूस्वर्णांशुकादिभिःgobhūsvarṇāṃśukādibhiḥкоровами, землёй, золотом, тканями и прочим
अशासन्नीतिशास्त्रेणaśāsannītiśāstreṇaправил по науке управления
यथेष्टंyatheṣṭaṃкак желал
परिपन्थिनःparipanthinaḥпротивящихся
मेनेmeneсчитал
कृतार्थमात्मानमन्यातपनिवारणम्kṛtārthamātmānamanyātapanivāraṇamсебя достигшим цели — отвращением чужого зноя
चन्दनानिcandanāniсандалом
मनोज्ञानिmanojñāniприятным
बलिbaliподношение
यत्सर्वदाyatsarvadāкоторое всегда
जनाःjanāḥлюди
भूषिताbhūṣitāукрашенные
भूषणैर्दिव्यैस्तद्राbhūṣaṇairdivyaistadrāукрашениями дивными, в том
ष्ट्रेṣṭreцарстве
सुखिनोsukhinoсчастливы
मुनेmuneо мудрец
अकृष्टपच्याakṛṣṭapacyāневспаханная, плодоносящая
पृथिवीpṛthivīземля
फलपुष्पसमन्विताphalapuṣpasamanvitāплодами и цветами наделённая
ववर्षvavarṣaпроливал дождь
भूमौbhūmauна землю
देवेन्द्रdevendraвладыка богов
— окончание предыдущего слова
कालेkāleв срок
कालेkāleза сроком
मुनीश्वरmunīśvaraо владыка мудрецов
अधर्मनिरतापायेadharmaniratāpāyeкогда беззаконию преданные сгинули
प्रजाprajāподданные
धर्मेणdharmeṇaзаконом
रक्षिताःrakṣitāḥхранимы
अनुवाद

Нарада: «Кто тот, освобождённый от ракшасова состояния в роду Сагары, и кто такой Сагара, о лучший из мудрецов? То мне поведать изволь». Санака: «Слушай, о тигр среди мудрецов, высшее величие Ганги, чьей воды одним прикосновением очищен род Сагаров, ушедший в обитель Вишну, о брахман, наилучшую из всех миров. Был в роду Солнца рождённый Баху по имени, сын Врики; владел он всею землёю по закону, закону преданный. Брахманы, кшатрии, вайшьи, шудры и иные существа поставлены им, Баху, владыкою народов, каждый в своём законе. Он чтил семью ашвамедхами на семи материках и ублажал земных богов коровами, землёй, золотом, тканями и прочим. Правил он по науке управления и, как желал, — противящихся; и считал себя достигшим цели, отвратившим чужой зной. Приятным сандалом — подношение, которое всегда; люди в том царстве украшены дивными украшениями и счастливы, о мудрец. Земля, невспаханная, плодоносила, наделённая плодами и цветами. Владыка богов проливал дождь на землю в срок за сроком, о владыка мудрецов; когда сгинули преданные беззаконию, подданные хранимы были законом».

संस्करण

ae22db1c62c9 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 8:42:59 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से