नारद पुराण
The account of dharma12.19-27
128 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 12.19-27

Sanaka

देवनागरी

यद्दानं श्रद्धया दत्तं तथा विष्णुसमर्पणम् ॥ याचितं वापि पात्रेण भवेत्तद्दानमुत्तमम्
परलोकं समुद्दश्य ह्यैहिकं वापि नारद ॥ यद्दानं दीयते पात्रे तत्काम्यं मध्यमं स्मृतम्
दग्भेन चापि हिंसार्थं परस्याविधिनापि च ॥ क्रुद्धेनाश्रद्धयापात्रे तद्दानं मध्यमं स्मृतम्
अधमं बलितोषायमध्यमं स्वार्थसिद्धये ॥ उत्तमं हरिप्रीत्यर्थं प्राहुर्वेदविदां वराः
दानभोगविनाशाश्च रायः स्युर्गतयस्त्रिधा
यो ददाति च नोभुक्ते तद्धनं नाशकारणम् ॥ धनं धर्मफलं विप्र धर्मो माधवतुष्टिकृत्
तरवः किं न जीवन्ति तेऽपि लोके परार्थकाः ॥ यत्र मूलफलैर्वृक्षाः परकार्यं प्रकुर्वते
मनुष्या यदि विप्राग्थ्र न परार्थास्तदा मृताः ॥ परकार्यं न ये मर्त्याः कायेनापि धनेन वा
मनसा वचसा वापि ते ज्ञेयाः पापकृत्तमाः ॥ अत्रेतिहासं वक्ष्यामि श्रृणु नारद तत्त्वतः

लिप्यंतरण (IAST)

yaddānaṃ śraddhayā dattaṃ tathā viṣṇusamarpaṇam || yācitaṃ vāpi pātreṇa bhavettaddānamuttamam
paralokaṃ samuddaśya hyaihikaṃ vāpi nārada || yaddānaṃ dīyate pātre tatkāmyaṃ madhyamaṃ smṛtam
dagbhena cāpi hiṃsārthaṃ parasyāvidhināpi ca || kruddhenāśraddhayāpātre taddānaṃ madhyamaṃ smṛtam
adhamaṃ balitoṣāyamadhyamaṃ svārthasiddhaye || uttamaṃ hariprītyarthaṃ prāhurvedavidāṃ varāḥ
dānabhogavināśāśca rāyaḥ syurgatayastridhā
yo dadāti ca nobhukte taddhanaṃ nāśakāraṇam || dhanaṃ dharmaphalaṃ vipra dharmo mādhavatuṣṭikṛt
taravaḥ kiṃ na jīvanti te'pi loke parārthakāḥ || yatra mūlaphalairvṛkṣāḥ parakāryaṃ prakurvate
manuṣyā yadi viprāgthra na parārthāstadā mṛtāḥ || parakāryaṃ na ye martyāḥ kāyenāpi dhanena vā
manasā vacasā vāpi te jñeyāḥ pāpakṛttamāḥ || atretihāsaṃ vakṣyāmi śrṛṇu nārada tattvataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यद्दानंyaddānaṃкоторый дар
श्रद्धयाśraddhayāс верою
दत्तंdattaṃдан
तथाtathāтак же
विष्णुसमर्पणम्viṣṇusamarpaṇamВишну поднесение
याचितंyācitaṃиспрошенный
वापिvāpiили же
पात्रेणpātreṇaдостойным
भवेत्तद्दानमुत्तमम्bhavettaddānamuttamamда будет тот дар высшим
परलोकंparalokaṃиной мир
समुद्दश्यsamuddaśyaимея в виду
ह्यैहिकंhyaihikaṃили здешнее
वापिvāpiили же
नारदnāradaо Нарада
यद्दानंyaddānaṃкоторый дар
दीयतेdīyateдаётся
पात्रेpātreдостойному
तत्काम्यंtatkāmyaṃтот с желанием
मध्यमंmadhyamaṃсредним
स्मृतम्smṛtamпомянут
दग्भेनdagbhenaсожжённым
चापिcāpiи же
हिंसार्थंhiṃsārthaṃради вреда
परस्याविधिनापिparasyāvidhināpiдругому, и не по уставу
caи
क्रुद्धेनाश्रद्धयापात्रेkruddhenāśraddhayāpātreгневным, без веры, недостойному
तद्दानंtaddānaṃтот дар
मध्यमंmadhyamaṃсредним
स्मृतम्smṛtamпомянут
अधमंadhamaṃнизший
बलितोषायमध्यमंbalitoṣāyamadhyamaṃради довольства силы; средний
स्वार्थसिद्धयेsvārthasiddhayeради своей выгоды
उत्तमंuttamaṃвысший
हरिप्रीत्यर्थंhariprītyarthaṃради довольства Хари
प्राहुर्वेदविदांprāhurvedavidāṃсказали знатоков Веды
वराःvarāḥлучшие
दानभोगविनाशाश्चdānabhogavināśāścaдар, вкушение и утрата
रायःrāyaḥбогатства
स्युर्गतयस्त्रिधाsyurgatayastridhāда будут пути троякие
योyoкто
ददातिdadātiдаёт
caи
नोभुक्तेnobhukteи не вкушает
तद्धनंtaddhanaṃто богатство
नाशकारणम्nāśakāraṇamутраты причина
धनंdhanaṃбогатство
धर्मफलंdharmaphalaṃплод закона
विप्रvipraо брахман
धर्मोdharmoзакон
माधवतुष्टिकृत्mādhavatuṣṭikṛtМадхаве довольство творящий
तरवःtaravaḥдеревья
किंkiṃразве
naне
जीवन्तिjīvantiживут
तेऽपिte'piи они
लोकेlokeв мире
परार्थकाःparārthakāḥради других
यत्रyatraгде
मूलफलैर्वृक्षाःmūlaphalairvṛkṣāḥкорнями и плодами деревья
परकार्यंparakāryaṃчужое дело
प्रकुर्वतेprakurvateсовершают
मनुष्याmanuṣyāлюди
यदिyadiесли
विप्राग्थ्रviprāgthraо брахман, тут
naне
परार्थास्तदाparārthāstadāради других, тогда
मृताःmṛtāḥмертвы
परकार्यंparakāryaṃчужое дело
naне
येyeкоторые
मर्त्याःmartyāḥсмертные
कायेनापिkāyenāpiи телом
धनेनdhanenaбогатством
वाили
मनसाmanasāумом
वचसाvacasāречью
वापिvāpiили же
तेteони
ज्ञेयाःjñeyāḥдолжны быть знаемы
पापकृत्तमाःpāpakṛttamāḥхудшими из грешников
अत्रेतिहासंatretihāsaṃтут предание
वक्ष्यामिvakṣyāmiизреку
श्रृणुśrṛṇuслушай
नारदnāradaо Нарада
तत्त्वतःtattvataḥпо сути
अनुवाद

«Который дар дан с верою, так же поднесение Вишну, или испрошенный достойным, — да будет тот дар высшим. Который дар даётся достойному, имея в виду иной мир или здешнее, о Нарада, — тот, с желанием, помянут средним. И сожжённым гневом ради вреда другому, не по уставу, без веры, недостойному данный, — тот дар помянут средним. Низший — ради довольства силы, средний — ради своей выгоды, высший — ради довольства Хари; так сказали лучшие из знатоков Веды. Дар, вкушение и утрата — да будут троякие пути богатства. Кто не даёт и не вкушает, то богатство его — причина утраты. Богатство — плод закона, о брахман, а закон творит довольство Мадхаве. Разве деревья не живут? И они в мире ради других — где деревья корнями и плодами совершают чужое дело. Люди, если они, о брахман, не ради других — тогда они мертвы. Которые смертные не делают чужого дела ни телом, ни богатством, ни умом, ни речью, — те должны быть знаемы худшими из грешников. Тут изреку предание — слушай, о Нарада, по сути».

संस्करण

d79b08e5a748 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 9:47:21 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से