Sanaka
आयुर्बलं यशो वर्चः प्रजाः पशुवसूनि च ॥ ब्रह्म प्रज्ञां च मेधां च त्वन्नो धेहि वनस्पते
कनिष्ठाग्रसमं स्थौल्ये विप्रः खादेद्दशांगुलम् ॥ नवांगुलं क्षत्रियश्च वैश्यश्चाष्टांगुलोन्मितम्
शूद्रो वेदांगुलमितं वनिता च मुनीश्वर ॥ अलाभे दंतकाष्ठानां गंडूषैर्भानुसंमितैः
मुखशुद्धिर्विधीयेत तृणपत्रसमन्वितैः ॥ करेणादाय वामेन संचर्वेद्वामदंष्ट्रया
द्विजान्संघर्ष्य गोदोहं ततः प्रक्षाल्य पाटयेत् ॥ जिह्वामुल्लिख्य ताभ्यां तु दलाभ्यां नियतेंद्रियः
प्रक्षाल्य प्रक्षिपेदू दूरे भूयश्चाचम्य पूर्ववत् ॥ ततः स्नानं प्रकुर्वीत नद्यादौ विमले जले
तटं प्रक्षाल्य दर्भाश्च विन्यस्य प्रविशेज्जलम् ॥ प्रणम्य तत्र तीर्थानि आवाह्य रविमंडलात्
गंधाद्यैर्मंडलं कृत्वा ध्यात्वा देवं जनार्दनम् ॥ स्नायान्मंत्रान्स्मरन्पुण्यांस्तीर्थानि च विरिंचिज
āyurbalaṃ yaśo varcaḥ prajāḥ paśuvasūni ca || brahma prajñāṃ ca medhāṃ ca tvanno dhehi vanaspate
kaniṣṭhāgrasamaṃ sthaulye vipraḥ khādeddaśāṃgulam || navāṃgulaṃ kṣatriyaśca vaiśyaścāṣṭāṃgulonmitam
śūdro vedāṃgulamitaṃ vanitā ca munīśvara || alābhe daṃtakāṣṭhānāṃ gaṃḍūṣairbhānusaṃmitaiḥ
mukhaśuddhirvidhīyeta tṛṇapatrasamanvitaiḥ || kareṇādāya vāmena saṃcarvedvāmadaṃṣṭrayā
dvijānsaṃgharṣya godohaṃ tataḥ prakṣālya pāṭayet || jihvāmullikhya tābhyāṃ tu dalābhyāṃ niyateṃdriyaḥ
prakṣālya prakṣipedū dūre bhūyaścācamya pūrvavat || tataḥ snānaṃ prakurvīta nadyādau vimale jale
taṭaṃ prakṣālya darbhāśca vinyasya praviśejjalam || praṇamya tatra tīrthāni āvāhya ravimaṃḍalāt
gaṃdhādyairmaṃḍalaṃ kṛtvā dhyātvā devaṃ janārdanam || snāyānmaṃtrānsmaranpuṇyāṃstīrthāni ca viriṃcija
«„Долголетие, силу, славу, блеск, потомство, скот и достаток, брахман, разумение и памятливость — ты нам даруй, о владыка лесов“. Толщиною равную кончику мизинца, в десять пальцев да жуёт брахман; в девять пальцев кшатрий, а вайшья мерою в восемь пальцев; шудра и женщина — мерою в четыре пальца, о владыка муни. При неполучении зубных палочек очищение рта да будет устроено двенадцатью полосканиями, с травою и листьями. Взяв левою рукою, да разжуёт он левым клыком; потерев зубы время дойки коровы, затем, омыв, да расщепит её и, поскоблив язык теми двумя половинками, обуздавший чувства, омыв, да отбросит далеко и, снова прополоскав рот, как прежде, затем да творит омовение в реке и прочем, в чистой воде. Омыв берег и разложив травы дарбха, да войдёт он в воду; поклонившись там тиртхам и призвав их из круга солнца, сотворив благовониями и прочим круг и созерцав бога Джанардану, да омывается, помня благие мантры и тиртхи, о сын Брахмы».
a2e056d8de49 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 11:45:04 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
К дереву обращаются с просьбою прежде, чем отломить ветку. Обиход зубной палочки начинается с благодарности.
Длину её расписали по сословиям: брахману десять пальцев, шудре и женщине четыре. Неравенство дошло до размера щепки, и в этом нет ни смысла, ни оправдания.
Время чистки зубов меряют дойкою коровы. Часов не было — были дела, по которым и считали.