Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
नारद पुराण
The teaching on yoga: a support for the mind47.46-54
484 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 47.46-54
॥

Keśidhvaja

देवनागरी

समस्ताः शक्तयश्चैता नृप यत्र प्रतिष्ठिताः । नहि स्वरूपरूपं वै रूपमन्यद्धरेर्महत्
समस्तशक्तिरूपाणि तत्करोति जनेश्वर । देवतिर्यङ्मनुष्यादिचेष्टावन्ति स्वलीलया
जगतामुपकाराय तस्य कर्मनिमित्तजा । चेष्टा तस्याप्रमेयस्य व्यापिन्यविहितात्मिका
तद्रू पं विश्वरूपस्य चिन्त्यं योगयुजा नृप । तस्य ह्यात्मविशुर्द्ध्य्थं सर्वकिल्बिषनाशनम्
यथाग्निरुद्धतशिखः कक्षं दहति सानिलः । तथा चित्तस्थितो विष्णुर्योगिनां सर्वकिल्बिषम्
तस्मात्समस्तशक्तीनामाद्यान्ते तत्र चेतसः । कुर्वीत संस्थितं साधु विज्ञेया शुद्धलक्षणा
शुभाश्रयः सचित्तस्य सर्वगस्य तथात्मनः । त्रिभावभावनातीतो मुक्तये योगिनां नृप
अन्ये तु पुरुषव्याघ्र चेतसो ये व्यपाश्रयाः । अशुद्धास्ते समस्तास्तु देवाद्याः कर्मयोनयः
मूर्त्तं भगवतो रूपं सर्वापाश्रयनिस्पृहः । एषा वै धारणा ज्ञेया यच्चित्तं तत्र धार्यते

लिप्यंतरण (IAST)

samastāḥ śaktayaścaitā nṛpa yatra pratiṣṭhitāḥ | nahi svarūparūpaṃ vai rūpamanyaddharermahat
samastaśaktirūpāṇi tatkaroti janeśvara | devatiryaṅmanuṣyādiceṣṭāvanti svalīlayā
jagatāmupakārāya tasya karmanimittajā | ceṣṭā tasyāprameyasya vyāpinyavihitātmikā
tadrū paṃ viśvarūpasya cintyaṃ yogayujā nṛpa | tasya hyātmaviśurddhythaṃ sarvakilbiṣanāśanam
yathāgniruddhataśikhaḥ kakṣaṃ dahati sānilaḥ | tathā cittasthito viṣṇuryogināṃ sarvakilbiṣam
tasmātsamastaśaktīnāmādyānte tatra cetasaḥ | kurvīta saṃsthitaṃ sādhu vijñeyā śuddhalakṣaṇā
śubhāśrayaḥ sacittasya sarvagasya tathātmanaḥ | tribhāvabhāvanātīto muktaye yogināṃ nṛpa
anye tu puruṣavyāghra cetaso ye vyapāśrayāḥ | aśuddhāste samastāstu devādyāḥ karmayonayaḥ
mūrttaṃ bhagavato rūpaṃ sarvāpāśrayanispṛhaḥ | eṣā vai dhāraṇā jñeyā yaccittaṃ tatra dhāryate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
समस्ताःsamastāḥвсе
शक्तयश्चैताśaktayaścaitāи эти силы
नृपnṛpaо царь
यत्रyatraв котором
प्रतिष्ठिताःpratiṣṭhitāḥутверждены
नहिnahiи нет
स्वरूपरूपंsvarūparūpaṃоблика собственной природы
वैvaiименно
रूपमन्यद्धरेर्महत्rūpamanyaddharermahatиного великого облика Хари
समस्तशक्तिरूपाणिsamastaśaktirūpāṇiвсе облики сил
तत्करोतिtatkarotiто творит
जनेश्वरjaneśvaraо владыка людей
देवतिर्यङ्मनुष्यादिचेष्टावन्तिdevatiryaṅmanuṣyādiceṣṭāvantiимеющие движение богов, животных, людей и прочих
स्वलीलयाsvalīlayāсвоею игрою
जगतामुपकारायjagatāmupakārāyaради помощи мирам
तस्यtasyaу него
कर्मनिमित्तजाkarmanimittajāрождённое причиною дела
चेष्टाceṣṭāдвижение
तस्याप्रमेयस्यtasyāprameyasyaу него, неизмеримого
व्यापिन्यविहितात्मिकाvyāpinyavihitātmikāвсепроникающее, не предписанное
तद्रूtadrūтот об
पंpaṃлик
विश्वरूपस्यviśvarūpasyaВишварупы
चिन्त्यंcintyaṃдолжно мыслить
योगयुजाyogayujāсопряжённому с йогою
नृपnṛpaо царь
तस्यtasyaу него
ह्यात्मविशुर्द्ध्य्थंhyātmaviśurddhythaṃведь ради очищения души
सर्वकिल्बिषनाशनम्sarvakilbiṣanāśanamвсякий грех истребляющий
यथाग्निरुद्धतशिखःyathāgniruddhataśikhaḥкак огонь с поднятым пламенем
कक्षंkakṣaṃхворост
दहतिdahatiсжигает
सानिलःsānilaḥс ветром
तथाtathāтак
चित्तस्थितोcittasthitoв сознании пребывающий
विष्णुर्योगिनांviṣṇuryogināṃВишну у йогинов
सर्वकिल्बिषम्sarvakilbiṣamвсякий грех
तस्मात्समस्तशक्तीनामाद्यान्तेtasmātsamastaśaktīnāmādyānteоттого всех сил в начале и в конце
तत्रtatraтам
चेतसःcetasaḥсознания
कुर्वीतkurvītaда сотворит
संस्थितंsaṃsthitaṃпребывание
साधुsādhuблагое
विज्ञेयाvijñeyāдолжно знать
शुद्धलक्षणाśuddhalakṣaṇāчистый признак
शुभाश्रयःśubhāśrayaḥблагая опора
सचित्तस्यsacittasyaу обладающего сознанием
सर्वगस्यsarvagasyaу всепроникающей
तथात्मनःtathātmanaḥтак же души
त्रिभावभावनातीतोtribhāvabhāvanātītoтри представления о бытии превзошедшая
मुक्तयेmuktayeради освобождения
योगिनांyogināṃйогинов
नृपnṛpaо царь
अन्येanyeиные
तुtuже
पुरुषव्याघ्रpuruṣavyāghraо тигр среди мужей
चेतसोcetasoсознания
येyeкоторые
व्यपाश्रयाःvyapāśrayāḥопоры
अशुद्धास्तेaśuddhāsteнечисты они
समस्तास्तुsamastāstuвсе же
देवाद्याःdevādyāḥбоги и прочие
कर्मयोनयःkarmayonayaḥлона дела
मूर्त्तंmūrttaṃтелесный
भगवतोbhagavatoВладыки
रूपंrūpaṃоблик
सर्वापाश्रयनिस्पृहःsarvāpāśrayanispṛhaḥне жаждущий всякой иной опоры
एषाeṣāэта
वैvaiименно
धारणाdhāraṇāдхарана
ज्ञेयाjñeyāдолжна быть знаема
यच्चित्तंyaccittaṃкогда сознание
तत्रtatraтам
धार्यतेdhāryateудерживается
अनुवाद

Кешидхваджа: «Все эти силы, о царь, в котором утверждены; и нет иного великого облика Хари, кроме облика его собственной природы. Все облики сил творит он, о владыка людей, — имеющие движение богов, животных, людей и прочих, — своею игрою. Движение его, рождённое причиною дела, — ради помощи мирам; у него, неизмеримого, оно всепроникающее и никем не предписанное. Тот облик Вишварупы должно мыслить сопряжённому с йогою, о царь, — ради очищения его души, истребляющий всякий грех. Как огонь с поднятым пламенем, с ветром, сжигает хворост, так пребывающий в сознании Вишну — всякий грех йогинов. Оттого в начале и в конце всех сил да сотворит он там благое пребывание сознания; и должно знать чистый признак. Благая опора у обладающего сознанием и у всепроникающей души, превзошедшая три представления о бытии, — ради освобождения йогинов, о царь. А иные опоры сознания, о тигр среди мужей, все нечисты: боги и прочие, лона дела. Телесный облик Владыки — у того, кто не жаждет всякой иной опоры; это и должно знать как дхарану, когда сознание там удерживается».

संस्करण

9d34ccfe5ab1 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 4:06:58 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 47.37-45

श्लोक बदलें इन कुंजियों से