नारद पुराण
The pañcamī vows of the twelve months114.1-10
1104 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 114.1-10

Sanātana

देवनागरी

श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि पंचम्यास्ते व्रतान्यहम् ॥ यानि भक्त्या समास्थाय सर्वान्कामानवाप्नुयात्
प्रोक्ता मत्स्यजयंती तु पंचमी मधुशुक्लगा ॥ अस्यां मत्स्यावतारार्चा भक्तैः कार्या महोत्सवा
श्रीपंचमीति चैषोक्ता तत्र कार्यं श्रियोऽर्चनम् ॥ गंधाद्यैरुपचारैस्तु नैवेद्यैः पायसादिभिः
यो लक्ष्मीं पूजयेच्चात्र तं वै लक्ष्मीर्न मुंचति ॥ पृथ्वीव्रतं तथा चांद्रं हयग्रीवव्रतं तथा
कार्यं तत्तद्विधानेन तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिः ॥ अथ वैशाखपंचम्यां शेषं चाभ्यर्च्य मानवः
सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टं लभते फलम् ॥ तथा ज्येष्ठस्य पंचम्यां पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीः
सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वै विप्रभोजनैः ॥ अथाषाढस्य पंचम्यां वायुं सर्वगतं मुने
ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्य धरोपस्थे समास्तितः ॥ ध्वजं च पंचवर्णं तु वंशदंडाग्रसंस्थितम्
समुच्छ्रितं निदध्यात्तु कल्पिताब्जे तु मध्यतः ॥ ततस्तन्मूलदेशे तु दिक्षु सर्वासु नारद
लोकपालान्समभ्यर्च्य कुर्याद्वायुपरीक्षणम् ॥ प्रथमादिषु यामेषु यो यो वायुः प्रवर्तते

लिप्यंतरण (IAST)

śrṛṇu vipra pravakṣyāmi paṃcamyāste vratānyaham || yāni bhaktyā samāsthāya sarvānkāmānavāpnuyāt
proktā matsyajayaṃtī tu paṃcamī madhuśuklagā || asyāṃ matsyāvatārārcā bhaktaiḥ kāryā mahotsavā
śrīpaṃcamīti caiṣoktā tatra kāryaṃ śriyo'rcanam || gaṃdhādyairupacāraistu naivedyaiḥ pāyasādibhiḥ
yo lakṣmīṃ pūjayeccātra taṃ vai lakṣmīrna muṃcati || pṛthvīvrataṃ tathā cāṃdraṃ hayagrīvavrataṃ tathā
kāryaṃ tattadvidhānena tattatsiddhimabhīpsubhiḥ || atha vaiśākhapaṃcamyāṃ śeṣaṃ cābhyarcya mānavaḥ
sarvairnāgagaṇairyuktamabhīṣṭaṃ labhate phalam || tathā jyeṣṭhasya paṃcamyāṃ pitṝnabhyarcayetsudhīḥ
sarvakāmaphalāvāptirbhavedvai viprabhojanaiḥ || athāṣāḍhasya paṃcamyāṃ vāyuṃ sarvagataṃ mune
grāmādbahirvinirgatya dharopasthe samāstitaḥ || dhvajaṃ ca paṃcavarṇaṃ tu vaṃśadaṃḍāgrasaṃsthitam
samucchritaṃ nidadhyāttu kalpitābje tu madhyataḥ || tatastanmūladeśe tu dikṣu sarvāsu nārada
lokapālānsamabhyarcya kuryādvāyuparīkṣaṇam || prathamādiṣu yāmeṣu yo yo vāyuḥ pravartate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
श्रृणुśrṛṇuслушай
विप्रvipraо брахман
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiизложу
पंचम्यास्तेpaṃcamyāsteпятой титхи тебе
व्रतान्यहम्vratānyahamобеты я
यानिyāniкоторые
भक्त्याbhaktyāс преданностью
समास्थायsamāsthāyaприняв
सर्वान्कामानवाप्नुयात्sarvānkāmānavāpnuyātвсех желаний достигает
प्रोक्ताproktāназвана
मत्स्यजयंतीmatsyajayaṃtīМатсья-джаянти
तुtuже
पंचमीpaṃcamīпанчами
मधुशुक्लगाmadhuśuklagāсветлая, месяца мадху
अस्यांasyāṃв неё
मत्स्यावतारार्चाmatsyāvatārārcāпочитание воплощения Рыбы
भक्तैःbhaktaiḥпреданными
कार्याkāryāдолжно совершать
महोत्सवाmahotsavāс великим празднеством
श्रीपंचमीतिśrīpaṃcamītiШри-панчами — так
चैषोक्ताcaiṣoktāи она названа
तत्रtatraтам
कार्यंkāryaṃдолжно совершать
श्रियोऽर्चनम्śriyo'rcanamпочитание Шри
गंधाद्यैरुपचारैस्तुgaṃdhādyairupacāraistuблаговониями и прочими услугами
नैवेद्यैःnaivedyaiḥподношениями
पायसादिभिःpāyasādibhiḥмолочной кашей и прочим
योyoкто
लक्ष्मींlakṣmīṃЛакшми
पूजयेच्चात्रpūjayeccātraи почитает здесь
तंtaṃтого
वैvaiведь
लक्ष्मीर्नlakṣmīrnaЛакшми не
मुंचतिmuṃcatiпокидает
पृथ्वीव्रतंpṛthvīvrataṃобет Земли
तथाtathāтакже
चांद्रंcāṃdraṃлунный
हयग्रीवव्रतंhayagrīvavrataṃобет Хаягривы
तथाtathāтакже
कार्यंkāryaṃдолжно совершать
तत्तद्विधानेनtattadvidhānenaтем и тем уставом
तत्तत्सिद्धिमभीप्सुभिःtattatsiddhimabhīpsubhiḥжелающим того и того совершенства
अथathaзатем
वैशाखपंचम्यांvaiśākhapaṃcamyāṃв панчами вайшакхи
शेषंśeṣaṃШешу
चाभ्यर्च्यcābhyarcyaпочтив
मानवःmānavaḥчеловек
सर्वैर्नागगणैर्युक्तमभीष्टंsarvairnāgagaṇairyuktamabhīṣṭaṃсо всеми сонмами змиев; желанный
लभतेlabhateобретает
फलम्phalamплод
तथाtathāтакже
ज्येष्ठस्यjyeṣṭhasyaджьештхи
पंचम्यांpaṃcamyāṃв панчами
पितॄनभ्यर्चयेत्सुधीःpitṝnabhyarcayetsudhīḥмудрый пусть почтит предков
सर्वकामफलावाप्तिर्भवेद्वैsarvakāmaphalāvāptirbhavedvaiобретение плода всех желаний бывает ведь
विप्रभोजनैःviprabhojanaiḥкормлением брахманов
अथाषाढस्यathāṣāḍhasyaзатем ашадхи
पंचम्यांpaṃcamyāṃв панчами
वायुंvāyuṃВетер
सर्वगतंsarvagataṃвсепроникающий
मुनेmuneо муни
ग्रामाद्बहिर्विनिर्गत्यgrāmādbahirvinirgatyaвыйдя за пределы селения
धरोपस्थेdharopastheна лоне земли
समास्तितःsamāstitaḥрасположившись
ध्वजंdhvajaṃстяг
caи
पंचवर्णंpaṃcavarṇaṃпятицветный
तुtuже
वंशदंडाग्रसंस्थितम्vaṃśadaṃḍāgrasaṃsthitamна конце бамбукового шеста укреплённый
समुच्छ्रितंsamucchritaṃподнятый
निदध्यात्तुnidadhyāttuпусть поставит
कल्पिताब्जेkalpitābjeв изготовленном лотосе
तुtuже
मध्यतःmadhyataḥв середине
ततस्तन्मूलदेशेtatastanmūladeśeзатем у его подножия
तुtuже
दिक्षुdikṣuпо сторонам
सर्वासुsarvāsuвсем
नारदnāradaо Нарада
लोकपालान्समभ्यर्च्यlokapālānsamabhyarcyaпочтив хранителей мира
कुर्याद्वायुपरीक्षणम्kuryādvāyuparīkṣaṇamпусть совершит испытание ветра
प्रथमादिषुprathamādiṣuв первой и прочих
यामेषुyāmeṣuстражах
योyoкакой
योyoкакой
वायुःvāyuḥветер
प्रवर्ततेpravartateдвижется
अनुवाद

«Слушай, о брахман, изложу тебе обеты пятой титхи, с преданностью приняв которые, человек достигает всех желаний. Светлая панчами месяца мадху названа Матсья-джаянти: в неё преданными должно совершать почитание воплощения Рыбы с великим празднеством. И она же названа Шри-панчами: там должно совершать почитание Шри — благовониями и прочими услугами, подношениями, молочной кашей и прочим. Кто почитает здесь Лакшми, того Лакшми не покидает. Также обет Земли, лунный обет и обет Хаягривы должно совершать тем и тем уставом желающим того и того совершенства. Затем, в панчами вайшакхи, почтив Шешу со всеми сонмами змиев, человек обретает желанный плод. Также в панчами джьештхи мудрый пусть почтит предков: обретение плода всех желаний бывает кормлением брахманов. Затем, в панчами ашадхи, — Ветер, всепроникающий, о муни. Выйдя за пределы селения и расположившись на лоне земли, пусть поставит пятицветный стяг, укреплённый на конце бамбукового шеста, поднятый, в изготовленном лотосе, посередине; затем у его подножия, по всем сторонам, о Нарада, почтив хранителей мира, пусть совершит испытание ветра: в первой и прочих стражах — какой и какой ветер движется…»

संस्करण

e5578b2a3b37 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 9:32:35 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से