पद्मपुराण
The Book's Contents and the Beginning of Creation1.2.24-27
27 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 1.2.24-27
देवनागरी

कीर्त्यते ध्रुवसामर्थ्यात्प्रजानां च शुभाशुभम् । ब्रह्मणा निर्मितः सौरः स्यंदनोऽर्थवशात् स्वयम्
कल्पितो भगवांस्तेन प्रसर्पतिदिवाकरः । सूर्यादीनां स्यंदनानां ध्रुवादेव प्रवर्त्तनम्
कल्पितः शिशुमारश्च यस्य पुच्छे ध्रुवः स्थितः । संभवांते च संहारः संहारांते च संभवः
देवतानामृषीणां च मनोः पितृगणस्य च । न शक्यं विस्तराद्वक्तुमित्युक्तं च समासतः

लिप्यंतरण (IAST)

kīrtyate dhruvasāmarthyātprajānāṃ ca śubhāśubham | brahmaṇā nirmitaḥ sauraḥ syaṃdano'rthavaśāt svayam
kalpito bhagavāṃstena prasarpatidivākaraḥ | sūryādīnāṃ syaṃdanānāṃ dhruvādeva pravarttanam
kalpitaḥ śiśumāraśca yasya pucche dhruvaḥ sthitaḥ | saṃbhavāṃte ca saṃhāraḥ saṃhārāṃte ca saṃbhavaḥ
devatānāmṛṣīṇāṃ ca manoḥ pitṛgaṇasya ca | na śakyaṃ vistarādvaktumityuktaṃ ca samāsataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कीर्त्यतेkīrtyateвозвещается
ध्रुव-सामर्थ्यात्dhruva-sāmarthyātпо силе Дхрувы
प्रजानांprajānāṃсуществ
caи
शुभ-अशुभम्śubha-aśubhamблагое и неблагое
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмой
निर्मितःnirmitaḥсоздана
सौरःsauraḥсолнечная
स्यंदनःsyaṃdanaḥколесница
अर्थ-वशात्artha-vaśātпо нужде
स्वयम्svayamсам
कल्पितःkalpitaḥустроен
भगवान्bhagavānвладыка
तेनtenaим
प्रसर्पतिprasarpatiдвижется
दिवाकरःdivākaraḥсолнце
सूर्य-आदीनांsūrya-ādīnāṃсолнца и прочих
स्यंदनानांsyaṃdanānāṃколесниц
ध्रुवात्dhruvātот Дхрувы
एवevaже
प्रवर्त्तनम्pravarttanamдвижение
शिशुमारःśiśumāraḥШишумара
यस्यyasyaу которого
पुच्छेpuccheна хвосте
ध्रुवःdhruvaḥДхрува
स्थितःsthitaḥстоит
संभव-अन्तेsaṃbhava-anteв конце возникновения
संहारःsaṃhāraḥуничтожение
संहार-अन्तेsaṃhāra-anteв конце уничтожения
संभवःsaṃbhavaḥвозникновение
देवतानाम्devatānāmбогов
ऋषीणांṛṣīṇāṃмудрецов
मनोःmanoḥМану
पितृ-गणस्यpitṛ-gaṇasyaсонма праотцов
naне
शक्यंśakyaṃвозможно
विस्तरात्vistarātподробно
वक्तुम्vaktumсказать
इतिitiпотому
उक्तंuktaṃсказано
समासतःsamāsataḥвкратце
अनुवाद

Возвещается — по силе Дхрувы — благое и неблагое, что бывает с существами. Брахмой создана солнечная колесница, по нужде устроенная им самим; ею и движется владыка-солнце. Движение колесниц солнца и прочих светил — от Дхрувы же. Устроен и Шишумара, на хвосте которого стоит Дхрува. В конце возникновения — уничтожение, в конце уничтожения — возникновение. О богах, мудрецах, Ману и сонме праотцов подробно сказать невозможно, потому сказано вкратце.

संस्करण

48a1a9e2c8a6 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:25 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से