महौषधी चारणा च नागतीर्थप्रवर्त्तिनी । महावेणा नदीपुण्या महाशालस्तथैव च
गोमती वरुणा तद्वत्तीर्थं हौताशनं परम् । भैरवं भृगुतुंगं च गौरीतीर्थमनुत्तमम्
तीर्थं वैनायकं नाम वस्त्रेश्वरमनुत्तमम् । तथा पापहरं नाम पुण्या वेत्रवती नदी
महारुद्रं महालिंगं दशार्णा च महानदी । शतरुद्रा शताह्वा च तथा पितृपदं पुरम्
अंगारवाहिका तद्वन्नदौ द्वौ शोणघर्घरौ । कालिका च नदी पुण्या पितरा च नदी शुभा
एतानि पितृतीर्थानि शस्यंते स्नानदानयोः । श्राद्धमेतेषु यद्दत्तं तदनंतफलदं स्मृतम्
mahauṣadhī cāraṇā ca nāgatīrthapravarttinī | mahāveṇā nadīpuṇyā mahāśālastathaiva ca
gomatī varuṇā tadvattīrthaṃ hautāśanaṃ param | bhairavaṃ bhṛgutuṃgaṃ ca gaurītīrthamanuttamam
tīrthaṃ vaināyakaṃ nāma vastreśvaramanuttamam | tathā pāpaharaṃ nāma puṇyā vetravatī nadī
mahārudraṃ mahāliṃgaṃ daśārṇā ca mahānadī | śatarudrā śatāhvā ca tathā pitṛpadaṃ puram
aṃgāravāhikā tadvannadau dvau śoṇaghargharau | kālikā ca nadī puṇyā pitarā ca nadī śubhā
etāni pitṛtīrthāni śasyaṃte snānadānayoḥ | śrāddhameteṣu yaddattaṃ tadanaṃtaphaladaṃ smṛtam
«Махаушадхи и Чарана, текущая от тиртхи нагов; святая река Махавена и Махашала; так же Гомати, Варуна и высшая тиртха Хауташана; Бхайрава, Бхригутунга и непревзойдённая Гауритиртха; тиртха по имени Вайнаяка и непревзойдённая Вастрешвара; Папахара и святая река Ветравати; Махарудра, Махалинга и великая река Дашарна; Шатарудра, Шатахва и город Питрипада; Ангаравахика и две реки — Шона и Гхаргхара; святая Калика и благая Питара. Это тиртхи праотцов, восхваляемые для омовения и даяния; шраддха, данная в них, признана дающей бесконечный плод».
e5b1c137cb46 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:26 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Перечень идёт почти без пояснений — одни имена. Так составляют не описание, а память: список, который заучивают и повторяют.
Многие из этих рек текут и сейчас: Гомати, Шона, Гхаргхара — притоки Ганги, по берегам которых стоят города. Святость здесь не отделена от географии.
И везде повторяется одно: для омовения и даяния. Тиртха нужна не для созерцания, а для двух простых действий.