तदा त्वयापि सहिता भवानी सा भविष्यति । रूपांशेन तु संयुक्ता उमायास्त्वं भविष्यसि
एकानंशेति लोकस्त्वां वरदे पूजयिष्यति । भेदैर्बहुविधाकारैः सर्वगां कामसाधिनीम्
ओंकारवक्त्रा गायत्री त्वमिति ब्रह्मवादिभिः । आक्रांतैरूर्जिताकारा राजभिश्च महाभुजैः
त्वं भूरिति विशां माता शूद्रैश्शैवेति पूजिता । क्षांतिर्मुनीनामक्षोभ्या दया नियमिनामपि
त्वं महोपायसंदेहो नीतिर्नयविसर्पिणाम् । परिचितिस्त्वमर्थानां त्वमीहा प्राणिनां हृदि
त्वं मुक्तिस्सर्वभूतानां त्वं गतिःसर्वदेहिनाम् । रतिस्त्वं रतचित्तानां प्रीतिस्त्वं हृदि देहिनाम्
त्वं कीर्तिः सत्यभूतानां त्वं शांतिर्दृष्टकर्मणाम् । त्वं भ्रांतिः सर्वभूतानां त्वं गतिः क्रतुयाजिनाम् । जलधीनां महावेला त्वं च लीलाविलासिनी । प्रियकंठग्रहानंददायिनी त्वं विभावरी
इत्यनेकविधैर्देवि रूपैर्लोके त्वमर्चिता । ये त्वां स्तोष्यंति वरदे पूजयिष्यंति चापि ये
ते सर्वकामानाप्स्यंति नियता नात्र संशयः । इत्युक्ता तु निशा देवी तथेत्युक्त्वा कृतांजलिः
जगाम त्वरिता तूर्णं गृहं हिमगिरेर्महत् । तत्रासीनां महाहर्म्ये रत्नभित्तिसमाश्रयाम् । ददर्श मेनामापांडुच्छशिवक्त्रसरोरुहाम् । किंचित्क्षामां मुखोदग्रस्तनभारावनामिताम्
महौषधिगणाबद्धमंत्रराजनिषेविताम् । उदूढकनकोन्नद्धजीवरक्षामनोरमाम्
मणिदीपगणज्योतिर्महालोकप्रकाशिते । प्रकीर्णबहुसिद्धार्थमनोज्ञपरिचारके
शुद्धचीनांशुकच्छत्रभूशय्यास्तरणोज्ज्वले । धूपामोदमनोरम्ये सज्जसर्वोपयोगिके
ततः क्रमेण दिवसे गते दूरं विभावरी । विजृंभितसुखोदये ततो मेनामहागृहे
प्रसुप्तप्रायपुरुषे निद्राभूतोपचारके । स्फुटालोके शशभृति श्रांतरात्रिविहंगमे
रजनीचरसंचारभूतैरावृतचत्वरे । गाढकंठग्रहालग्ने शुभगोष्ठजने ततः
किंचिदाकुलतां प्राप्ते मेनानेत्रांबुजद्वये । आविवेश मुखे रात्रिः सुखमद्भुतसंगमा
उन्मादाय जगन्मातुः क्रमेण जठरांतरे । आविवेशातुलं जन्म मन्यमाना कदा तु वै
अरंजयद्गृहं देव्या गुहारण्यैर्विभावरी । ततो जगत्या निर्वाणहेतुर्हिमगिरिप्रिया
ब्राह्मे मुहूर्ते सुभगे प्रासूयत गुहारणिम् । तस्यां तु जायमानायां जंतवः स्थाणुजंगमाः
अभवन्सुखिनः सर्वे सर्वलोकनिवासिनः । नारकाणामपि तदा सुखं स्वर्गसमं महत्
अभवत्क्रूरसत्त्वानां चेतः शांतं च देहिनाम् । ज्योतिषामपि तेजस्तु सुतरां चाभवत्तदा
वनाश्रिताश्चौषधयः स्वादवंति फलानि च । गंधवंति च माल्यानि विमलं च नभोऽभवत्
मारुतश्च सुखस्पर्शो दिशश्च सुमनोहराः । ऋतूद्भवफलायोगपरिपाकगुणोज्ज्वला
अभवत्पृथिवी देवी शालिमालाकुलापि च । तपांसि दीर्घचीर्णानि मुनीनां भावितात्मनाम्
तस्मिन् गतानि साफल्यं काले निर्मलचेतसाम् । विस्मृतानि च शास्त्राणि प्रादुर्भावं प्रपेदिरे
प्रभावस्तीर्थमुख्यानां तदा पुण्यतमस्त्वभूत् । अंतरिक्षेऽमराश्चासन्विमानेषु सहस्रशः
समहेंद्रजलाधीशवायुवह्निपुरोगमाः । पुष्पवृष्टिं प्रमुमुचुस्तस्मिंस्तुहिनभूधरे
जगुर्गंधर्वमुख्याश्च ननृतुश्चाप्सरोगणाः । मेरुप्रभृतयश्चापि मूर्तिमंतो महाचलाः
तस्मिन्महोत्सवे प्राप्ते दिव्याः प्रसृतपाणयः । सागरास्सरितश्चैव समाजग्मुश्च सर्वशः
tadā tvayāpi sahitā bhavānī sā bhaviṣyati | rūpāṃśena tu saṃyuktā umāyāstvaṃ bhaviṣyasi
ekānaṃśeti lokastvāṃ varade pūjayiṣyati | bhedairbahuvidhākāraiḥ sarvagāṃ kāmasādhinīm
oṃkāravaktrā gāyatrī tvamiti brahmavādibhiḥ | ākrāṃtairūrjitākārā rājabhiśca mahābhujaiḥ
tvaṃ bhūriti viśāṃ mātā śūdraiśśaiveti pūjitā | kṣāṃtirmunīnāmakṣobhyā dayā niyamināmapi
tvaṃ mahopāyasaṃdeho nītirnayavisarpiṇām | paricitistvamarthānāṃ tvamīhā prāṇināṃ hṛdi
tvaṃ muktissarvabhūtānāṃ tvaṃ gatiḥsarvadehinām | ratistvaṃ ratacittānāṃ prītistvaṃ hṛdi dehinām
tvaṃ kīrtiḥ satyabhūtānāṃ tvaṃ śāṃtirdṛṣṭakarmaṇām | tvaṃ bhrāṃtiḥ sarvabhūtānāṃ tvaṃ gatiḥ kratuyājinām | jaladhīnāṃ mahāvelā tvaṃ ca līlāvilāsinī | priyakaṃṭhagrahānaṃdadāyinī tvaṃ vibhāvarī
ityanekavidhairdevi rūpairloke tvamarcitā | ye tvāṃ stoṣyaṃti varade pūjayiṣyaṃti cāpi ye
te sarvakāmānāpsyaṃti niyatā nātra saṃśayaḥ | ityuktā tu niśā devī tathetyuktvā kṛtāṃjaliḥ
jagāma tvaritā tūrṇaṃ gṛhaṃ himagirermahat | tatrāsīnāṃ mahāharmye ratnabhittisamāśrayām | dadarśa menāmāpāṃḍucchaśivaktrasaroruhām | kiṃcitkṣāmāṃ mukhodagrastanabhārāvanāmitām
mahauṣadhigaṇābaddhamaṃtrarājaniṣevitām | udūḍhakanakonnaddhajīvarakṣāmanoramām
maṇidīpagaṇajyotirmahālokaprakāśite | prakīrṇabahusiddhārthamanojñaparicārake
śuddhacīnāṃśukacchatrabhūśayyāstaraṇojjvale | dhūpāmodamanoramye sajjasarvopayogike
tataḥ krameṇa divase gate dūraṃ vibhāvarī | vijṛṃbhitasukhodaye tato menāmahāgṛhe
prasuptaprāyapuruṣe nidrābhūtopacārake | sphuṭāloke śaśabhṛti śrāṃtarātrivihaṃgame
rajanīcarasaṃcārabhūtairāvṛtacatvare | gāḍhakaṃṭhagrahālagne śubhagoṣṭhajane tataḥ
kiṃcidākulatāṃ prāpte menānetrāṃbujadvaye | āviveśa mukhe rātriḥ sukhamadbhutasaṃgamā
unmādāya jaganmātuḥ krameṇa jaṭharāṃtare | āviveśātulaṃ janma manyamānā kadā tu vai
araṃjayadgṛhaṃ devyā guhāraṇyairvibhāvarī | tato jagatyā nirvāṇaheturhimagiripriyā
brāhme muhūrte subhage prāsūyata guhāraṇim | tasyāṃ tu jāyamānāyāṃ jaṃtavaḥ sthāṇujaṃgamāḥ
abhavansukhinaḥ sarve sarvalokanivāsinaḥ | nārakāṇāmapi tadā sukhaṃ svargasamaṃ mahat
abhavatkrūrasattvānāṃ cetaḥ śāṃtaṃ ca dehinām | jyotiṣāmapi tejastu sutarāṃ cābhavattadā
vanāśritāścauṣadhayaḥ svādavaṃti phalāni ca | gaṃdhavaṃti ca mālyāni vimalaṃ ca nabho'bhavat
mārutaśca sukhasparśo diśaśca sumanoharāḥ | ṛtūdbhavaphalāyogaparipākaguṇojjvalā
abhavatpṛthivī devī śālimālākulāpi ca | tapāṃsi dīrghacīrṇāni munīnāṃ bhāvitātmanām
tasmin gatāni sāphalyaṃ kāle nirmalacetasām | vismṛtāni ca śāstrāṇi prādurbhāvaṃ prapedire
prabhāvastīrthamukhyānāṃ tadā puṇyatamastvabhūt | aṃtarikṣe'marāścāsanvimāneṣu sahasraśaḥ
samaheṃdrajalādhīśavāyuvahnipurogamāḥ | puṣpavṛṣṭiṃ pramumucustasmiṃstuhinabhūdhare
jagurgaṃdharvamukhyāśca nanṛtuścāpsarogaṇāḥ | meruprabhṛtayaścāpi mūrtimaṃto mahācalāḥ
tasminmahotsave prāpte divyāḥ prasṛtapāṇayaḥ | sāgarāssaritaścaiva samājagmuśca sarvaśaḥ
«Тогда, соединённая и с тобою, она будет Бхавани; и ты, соединённая долею облика, будешь Умою. Единою нераздельною будет чтить тебя мир, о дающая дары, — многовидными обликами и различениями, всепроникающую, исполняющую желания. Знатоками Брахмана — ты Гаятри с омкарою в устах; одолёнными мощнорукими царями — мощнообразная; ты Земля, мать вайшьев; шудрами чтимая как Шайва; непоколебимое терпение отшельников и милосердие обуздавших себя. Ты совокупность великих средств и политика у следующих правилам; ты познание целей и стремление в сердце существ. Ты освобождение всех существ и путь всех воплощённых; ты услада у сердец, преданных наслаждению, и радость в сердце воплощённых. Ты слава ставших истиною и покой узревших дело; ты морок всех существ и путь совершающих жертвы. Ты великий берег океанов и играющая забавами; ты, Вибхавари, дающая радость объятия шеи любимого.
Так многовидными обликами ты почитаема в мире, о богиня. Которые будут славить тебя и чтить, о дающая дары, — те непременно обретут все желания, нет здесь сомнения».
Так сказанная, богиня Ночь, сказав «да будет так» и сложив ладони, поспешно и скоро отправилась в великий дом Снежной горы. Там увидела она Мену, восседающую в великом чертоге, опирающемся на самоцветные стены, — с бледным луноликим лотосом лица, несколько исхудавшую, склонённую тяжестью высокой груди, обслуживаемую царём мантр, связанным с сонмом великих трав, с прекрасным оберегом жизни, повязанным на золоте, — в чертоге, озарённом великим светом сонма самоцветных светильников, с приятною прислугою и рассыпанной белой горчицей, сияющем зонтом, ложем и покровами из чистого китайского шёлка, отрадном благоуханием курений, со всем наготове.
Затем, когда день постепенно ушёл далеко и развернулся восход счастья, — в великом доме Мены, где люди почти уснули и прислуга обратилась в сон, при ясном свете Носящего зайца, с усталыми ночными птицами, с двором, укрытым бродящими в ночи существами, при крепких объятиях и добрых домочадцах, когда два лотоса очей Мены достигли некоторого смятения, — Ночь вошла в её уста благополучно, с дивным соединением; и ради восторга матери мира постепенно вошло во чрево несравненное рождение, помышляющее: «когда же?»
Вибхавари радовала дом богини пещерами и лесами. Затем возлюбленная Снежной горы, причина упокоения мира, в благую брахма-мухурту родила аранью для Гухи. И при её рождении твари недвижные и движущиеся, все обитатели всех миров, стали счастливы; даже у обитателей ада было тогда великое счастье, равное небу; у жестоких существ сердце стало умиротворённым, и у воплощённых; и жар у светил стал тогда гораздо более. Лесные травы и плоды стали сладки, венки благоуханны, небо чистым; ветер приятен касанием, стороны весьма отрадны; и стала земля-богиня сияющею достоинством созревания плодов по временам года, полная рядов риса. Долго совершаемые подвиги отшельников с очищенною душою в то время достигли плодотворности у тех, кто с чистым сердцем; забытые шастры обрели проявление; и мощь главных тиртх стала тогда святейшею.
a52f7f3d76ad · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:28 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Перечень имён Ночи собирает несовместимое: терпение отшельников и услада преданных наслаждению, освобождение всех существ и «морок всех существ». Одно и то же названо и путём, и обманом — потому что зависит от того, кто смотрит.
Приметно, как описан дом Мены: светильники, шёлк, курения, рассыпанная горчица, оберег на золоте. Ночь входит не в пустошь, а в обжитой и оберегаемый дом — и входит через уста, когда очи хозяйки «достигли некоторого смятения».
А рождение узнаётся не по знамениям в небе, а по тому, что сделалось со всеми: даже в аду наступило счастье, у жестоких умирилось сердце, травы стали сладки и вспомнились забытые шастры. Приход той, кто ещё ничего не сделала, уже переменил мир.