पद्मपुराण
The Birth of Umā1.43.425-459
718 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 1.43.425-459
देवनागरी

जगाम मंदरगिरिं वायुवेगेन शृंगिणा । ततो गते भगवति नीललोहिते सहोमया रतिमनुभूतभूधरः
सबांधवो भवति हि कस्य नो मनो विशृंखलं जगति हि कन्यकापितुः । पुरोद्यानेषु रम्येषु विविक्तेषु वनेषु च
सुरक्तहृदयो देव्या विजहार भगाक्षिहा । ततो बहुतिथे काले पुत्रनाम्ना गिरेः सुता
सखीभिः सहिता क्रीडां चक्रे कृत्रिमपुत्रकैः । कदाचिद्गंधतैलेन गात्रमभ्यज्य शैलजा
चूर्णैरुद्वर्तयामास मलेनापूरितां तनुम् । तदुद्वर्तनकं गृह्य नरं चक्रे गजाननम्
पुरुषं क्रीडती देवी तच्चाप्यक्षिपदंभसि । जाह्नव्यां शिवया सख्या ततः सोऽभूद्बृहत्तनुः
कायेनातिविशालेन जगदापूरयत्तदा । पुत्रेत्युवाच तं देवी पुत्रेत्यूचे च जाह्नवी
गांगेय इति देवैस्तु पूजितोऽभूद्गजाननः । विनायकाधिपत्यं च ददावस्य पितामहः
पुनः सा क्रीडती चक्रे तरुं च वरवर्णिनी । मनोज्ञमंकुरं रूढमशोकस्य शुभानना
वर्धयामास तं चापि कृतसंस्कारमंगलम् । बृहस्पतिमुखैर्विप्रैर्दिवस्पतिपुरोहितैः
ततो देवैः समुनिभिः प्रोक्ता देवी त्विदं वचः । अधुना दर्शिते मार्गे मर्यादां कर्तुमर्हसि
फलं किं भविता देवि कल्पितैस्तरुपुत्रकैः । इत्युक्ता हर्षपूर्णांगी प्रोवाचाति शुभां गिरम्
एकं निरुदके ग्रामे यः कूपं कारयेद्बुधः । बिंदौ बिंदौ च तोयस्य स वसेद्वत्सरं दिवि
दशकूपसमा वापी दशवापीसमो ह्रदः । दशह्रदसमा कन्या दशकन्यासमो द्रुमः
एषा वै शुभमर्यादा नियता लोकभाविनी । इत्युक्तास्तु ततो विप्रा बृहस्पतिपुरोगमाः
जग्मुः स्वमंदिराण्येव भवानीं वंद्य मातरम् । गतेषु तेषु देवोऽपि शंकरः पर्वतात्मजाम्
पाणिनालंब्यमानेन स्वमावासमगच्छत । चित्तप्रसादजननं प्रासादाट्टालगोपुरम्
लंबमौक्तिकदामानं मालिकाकुलवेदिकम् । सुनद्धकलधौतं च क्रीडागृहमनोगतम्
प्रकीर्णकुसुमामोदमत्तालिकुलकूजितम् । किन्नरोद्गीतसंगीतगृहांतरितभित्तिकम्
सुगंधिधूपसंघातं मनःप्राप्यमलक्षितम् । क्रीडामयूरनारीभिरभितो रभसार्पितम्
हंससंघातसंदिष्टस्फटिकस्तंभतोरणम् । अनाविलमसंभ्रांत्या बहुशः किन्नराकुलम्
शुकैर्यत्राभिदृश्यंते पद्मरागविनिर्मिताः । भित्तयो जातिसंभ्रांत्या प्रतिबिंबितमौक्तिकाः
तत्राक्षैः प्रियया देवो विहर्तुमुपचक्रमे । स्वच्छेंद्रनीलभूभागे क्रीडंतौ यत्र संस्थितौ
वपुःसहायतां प्राप्तौ विनोदरसनिर्वृतौ । एवं प्रक्रीडतोस्तत्र देवीशंकरयोस्तदा
प्रादुर्भूतो महाशब्दः पतितांबरगोचरः । तच्छ्रुत्वा कौतुकाद्देवी किमेतदिति शंकरम्
पर्यपृच्छत्सुरवरं हरं विस्मितपूर्वकम् । उवाच देवो देवी तत्तददृष्टपूर्वं शुचिस्मिते
एते गणेशाः क्रीडंते शैलेऽस्मिन्मत्प्रियाः सदा । तपसा ब्रह्मचर्येण नामभिः क्षेत्रसेवनैः
यैरहं तोषितः पूर्वं त एते मनुजोत्तमाः । मत्समीपमनुप्राप्ता मम हृद्याः शुभानने
कामरूपा महोत्साहा महारूपगुणान्विताः । कर्मभिर्विस्मयं तेषां प्रयामि बलशालिनाम्
सामरस्यास्य जगतः सृष्टिसंहरणक्षमाः । ब्रह्मचंद्रेंद्रगंधर्वैस्सकिन्नरमहोरगैः
विवर्जितोऽप्यहं नित्यं नैभिर्विरहितो रमे । हृद्या मे चारुसर्वांगि त एते क्रीडिता गिरौ
इत्युक्ता तु तदा देवी त्यक्त्वा तं विस्मयाकुला । गवाक्षांतरमासाद्य प्रेक्षते चकिताननाः
यावंतस्ते कृशा दीर्घा ह्रस्वाः स्थूला महोदराः । व्याघ्रेभवदनाः केचित्केचिन्मेषाजरूपिणः
अनेकप्राणिरूपाश्च ज्वालास्याः कृष्णपिंगलाः । सौम्या भीमाः स्मितमुखाः कृष्णपिंगजटास्सदा
नानाविहंगवदना नानाविधसुराननाः । कौशेयचर्मवसना नग्नाश्चान्ये विरूपिणः

लिप्यंतरण (IAST)

jagāma maṃdaragiriṃ vāyuvegena śṛṃgiṇā | tato gate bhagavati nīlalohite sahomayā ratimanubhūtabhūdharaḥ
sabāṃdhavo bhavati hi kasya no mano viśṛṃkhalaṃ jagati hi kanyakāpituḥ | purodyāneṣu ramyeṣu vivikteṣu vaneṣu ca
suraktahṛdayo devyā vijahāra bhagākṣihā | tato bahutithe kāle putranāmnā gireḥ sutā
sakhībhiḥ sahitā krīḍāṃ cakre kṛtrimaputrakaiḥ | kadācidgaṃdhatailena gātramabhyajya śailajā
cūrṇairudvartayāmāsa malenāpūritāṃ tanum | tadudvartanakaṃ gṛhya naraṃ cakre gajānanam
puruṣaṃ krīḍatī devī taccāpyakṣipadaṃbhasi | jāhnavyāṃ śivayā sakhyā tataḥ so'bhūdbṛhattanuḥ
kāyenātiviśālena jagadāpūrayattadā | putretyuvāca taṃ devī putretyūce ca jāhnavī
gāṃgeya iti devaistu pūjito'bhūdgajānanaḥ | vināyakādhipatyaṃ ca dadāvasya pitāmahaḥ
punaḥ sā krīḍatī cakre taruṃ ca varavarṇinī | manojñamaṃkuraṃ rūḍhamaśokasya śubhānanā
vardhayāmāsa taṃ cāpi kṛtasaṃskāramaṃgalam | bṛhaspatimukhairviprairdivaspatipurohitaiḥ
tato devaiḥ samunibhiḥ proktā devī tvidaṃ vacaḥ | adhunā darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi
phalaṃ kiṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ | ityuktā harṣapūrṇāṃgī provācāti śubhāṃ giram
ekaṃ nirudake grāme yaḥ kūpaṃ kārayedbudhaḥ | biṃdau biṃdau ca toyasya sa vasedvatsaraṃ divi
daśakūpasamā vāpī daśavāpīsamo hradaḥ | daśahradasamā kanyā daśakanyāsamo drumaḥ
eṣā vai śubhamaryādā niyatā lokabhāvinī | ityuktāstu tato viprā bṛhaspatipurogamāḥ
jagmuḥ svamaṃdirāṇyeva bhavānīṃ vaṃdya mātaram | gateṣu teṣu devo'pi śaṃkaraḥ parvatātmajām
pāṇinālaṃbyamānena svamāvāsamagacchata | cittaprasādajananaṃ prāsādāṭṭālagopuram
laṃbamauktikadāmānaṃ mālikākulavedikam | sunaddhakaladhautaṃ ca krīḍāgṛhamanogatam
prakīrṇakusumāmodamattālikulakūjitam | kinnarodgītasaṃgītagṛhāṃtaritabhittikam
sugaṃdhidhūpasaṃghātaṃ manaḥprāpyamalakṣitam | krīḍāmayūranārībhirabhito rabhasārpitam
haṃsasaṃghātasaṃdiṣṭasphaṭikastaṃbhatoraṇam | anāvilamasaṃbhrāṃtyā bahuśaḥ kinnarākulam
śukairyatrābhidṛśyaṃte padmarāgavinirmitāḥ | bhittayo jātisaṃbhrāṃtyā pratibiṃbitamauktikāḥ
tatrākṣaiḥ priyayā devo vihartumupacakrame | svaccheṃdranīlabhūbhāge krīḍaṃtau yatra saṃsthitau
vapuḥsahāyatāṃ prāptau vinodarasanirvṛtau | evaṃ prakrīḍatostatra devīśaṃkarayostadā
prādurbhūto mahāśabdaḥ patitāṃbaragocaraḥ | tacchrutvā kautukāddevī kimetaditi śaṃkaram
paryapṛcchatsuravaraṃ haraṃ vismitapūrvakam | uvāca devo devī tattadadṛṣṭapūrvaṃ śucismite
ete gaṇeśāḥ krīḍaṃte śaile'sminmatpriyāḥ sadā | tapasā brahmacaryeṇa nāmabhiḥ kṣetrasevanaiḥ
yairahaṃ toṣitaḥ pūrvaṃ ta ete manujottamāḥ | matsamīpamanuprāptā mama hṛdyāḥ śubhānane
kāmarūpā mahotsāhā mahārūpaguṇānvitāḥ | karmabhirvismayaṃ teṣāṃ prayāmi balaśālinām
sāmarasyāsya jagataḥ sṛṣṭisaṃharaṇakṣamāḥ | brahmacaṃdreṃdragaṃdharvaissakinnaramahoragaiḥ
vivarjito'pyahaṃ nityaṃ naibhirvirahito rame | hṛdyā me cārusarvāṃgi ta ete krīḍitā girau
ityuktā tu tadā devī tyaktvā taṃ vismayākulā | gavākṣāṃtaramāsādya prekṣate cakitānanāḥ
yāvaṃtaste kṛśā dīrghā hrasvāḥ sthūlā mahodarāḥ | vyāghrebhavadanāḥ kecitkecinmeṣājarūpiṇaḥ
anekaprāṇirūpāśca jvālāsyāḥ kṛṣṇapiṃgalāḥ | saumyā bhīmāḥ smitamukhāḥ kṛṣṇapiṃgajaṭāssadā
nānāvihaṃgavadanā nānāvidhasurānanāḥ | kauśeyacarmavasanā nagnāścānye virūpiṇaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
जगामjagāmaотправился
मंदर-गिरिंmaṃdara-giriṃна гору Мандару
वायु-वेगेनvāyu-vegenaс быстротою ветра
शृंगिणाśṛṃgiṇāс рогатым
ततःtataḥзатем
गतेgateпри ушедшем
भगवतिbhagavatiвладыке
नील-लोहितेnīla-lohiteСинекрасном
सहsahaвместе
उमयाumayāс Умою
रतिम्ratimнаслаждение
अनुभूत-भूधरःanubhūta-bhūdharaḥиспытавший горонос
स-बांधवःsa-bāṃdhavaḥс роднёю
भवतिbhavatiбывает
हिhiведь
कस्यkasyaу кого
naне
मनःmanaḥум
विशृंखलंviśṛṃkhalaṃнеобузданный
जगतिjagatiв мире
हिhiже
कन्यका-पितुःkanyakā-pituḥу отца девицы
पुर-उद्यानेषुpura-udyāneṣuв городских садах
रम्येषुramyeṣuотрадных
विविक्तेषुvivikteṣuв уединённых
वनेषुvaneṣuв лесах
caи
सु-रक्त-हृदयःsu-rakta-hṛdayaḥс сердцем, полным любви
देव्याdevyāс богинею
विजहारvijahāraзабавлялся
भग-अक्षि-हाbhaga-akṣi-hāСокрушивший око Бхаги
ततःtataḥзатем
बहु-तिथेbahu-titheв долгое
कालेkāleвремя
पुत्र-नाम्नाputra-nāmnāпод именем сына
गिरेःgireḥгоры
सुताsutāдочь
सखीभिःsakhībhiḥс подругами
सहिताsahitāвместе
क्रीडांkrīḍāṃигру
चक्रेcakreсовершала
कृत्रिम-पुत्रकैःkṛtrima-putrakaiḥс рукотворными сыночками
कदाचित्kadācitоднажды
गंध-तैलेनgaṃdha-tailenaблаговонным маслом
गात्रम्gātramтело
अभ्यज्यabhyajyaумастив
शैल-जाśaila-jāРождённая горою
चूर्णैःcūrṇaiḥпорошками
उद्वर्तयाम्-आसudvartayām-āsaрастёрла
मलेनmalenaгрязью
आपूरितांāpūritāṃнаполненное
तनुम्tanumтело
तत्-उद्वर्तनकंtat-udvartanakaṃту растирку
गृह्यgṛhyaвзяв
नरंnaraṃмужа
चक्रेcakreсделала
गज-आननम्gaja-ānanamслоноликого
पुरुषंpuruṣaṃчеловека
क्रीडतीkrīḍatīиграющая
देवीdevīбогиня
तत्tatто
चापिcāpiи
अक्षिपत्akṣipatбросила
अंभसिaṃbhasiв воду
जाह्नव्यांjāhnavyāṃв Джахнави
शिवयाśivayāс Шивою
सख्याsakhyāс подругою
ततःtataḥзатем
सःsaḥон
अभूत्abhūtстал
बृहत्-तनुःbṛhat-tanuḥогромнотелым
कायेनkāyenaтелом
अति-विशालेनati-viśālenaвесьма обширным
जगत्jagatмир
आपूरयत्āpūrayatнаполнил
तदाtadāтогда
पुत्रputra«сын»
इतिitiтак
उवाचuvācaсказала
तंtaṃему
देवीdevīбогиня
पुत्रputra«сын»
इतिitiтак
ऊचेūceсказала
caи
जाह्नवीjāhnavīДжахнави
गांगेयःgāṃgeyaḥГангея
इतिitiтак
देवैःdevaiḥбогами
तुtuже
पूजितःpūjitaḥчтимым
अभूत्abhūtстал
गज-आननःgaja-ānanaḥСлоноликий
विनायक-अधिपत्यंvināyaka-adhipatyaṃвладычество над винаяками
caи
ददौdadauдал
अस्यasyaему
पितामहःpitāmahaḥПрародитель
पुनःpunaḥснова
साона
क्रीडतीkrīḍatīиграющая
चक्रेcakreсделала
तरुंtaruṃдерево
caи
वर-वर्णिनीvara-varṇinīпрекрасноликая
मनः-ज्ञम्manaḥ-jñamотрадный
अंकुरंaṃkuraṃросток
रूढम्rūḍhamукоренившийся
अशोकस्यaśokasyaашоки
शुभ-आननाśubha-ānanāпрекрасноликая
वर्धयाम्-आसvardhayām-āsaвзрастила
तंtaṃего
चापिcāpiи
कृत-संस्कार-मंगलम्kṛta-saṃskāra-maṃgalamс совершёнными обрядами и благословениями
बृहस्पति-मुखैःbṛhaspati-mukhaiḥс Брихаспати во главе
विप्रैःvipraiḥбрахманами
दिवः-पति-पुरोहितैःdivaḥ-pati-purohitaiḥпурохитами владыки небес
ततःtataḥзатем
देवैःdevaiḥбогами
स-मुनिभिःsa-munibhiḥс отшельниками
प्रोक्ताproktāсказано
देवीdevīбогине
तुtuже
इदंidaṃэто
वचःvacaḥслово
अधुनाadhunāныне
दर्शितेdarśiteпри явленном
मार्गेmārgeпути
मर्यादांmaryādāṃпредел
कर्तुम्kartumустановить
अर्हसिarhasiблаговоли
फलंphalaṃплод
किंkiṃкакой
भविताbhavitāбудет
देविdeviо богиня
कल्पितैःkalpitaiḥсозданными
तरु-पुत्रकैःtaru-putrakaiḥсыновьями-деревьями
इतिitiтак
उक्ताuktāсказанная
हर्ष-पूर्ण-अंगीharṣa-pūrṇa-aṃgīс телом, полным радости
प्रोवाचprovācaсказала
अति-शुभांati-śubhāṃвесьма благую
गिरम्giramречь
एकंekaṃодин
निरुदकेnirudakeв безводном
ग्रामेgrāmeселении
यःyaḥкто
कूपंkūpaṃколодец
कारयेत्kārayetвелит выкопать
बुधःbudhaḥмудрый
बिंदौ बिंदौbiṃdau biṃdauза каждую каплю
caи
तोयस्यtoyasyaводы
सःsaḥтот
वसेत्vasetпроживёт
वत्सरंvatsaraṃгод
दिविdiviна небе
दश-कूप-समाdaśa-kūpa-samāравен десяти колодцам
वापीvāpīпруд
दश-वापी-समःdaśa-vāpī-samaḥравно десяти прудам
ह्रदःhradaḥозеро
दश-ह्रद-समाdaśa-hrada-samāравна десяти озёрам
कन्याkanyāдочь
दश-कन्या-समःdaśa-kanyā-samaḥравно десяти дочерям
द्रुमःdrumaḥдерево
एषाeṣāэто
वैvaiже
शुभ-मर्यादाśubha-maryādāблагой предел
नियताniyatāустановленный
लोक-भाविनीloka-bhāvinīтворящий миры
इतिitiтак
उक्ताःuktāḥсказанные
तुtuже
ततःtataḥзатем
विप्राःviprāḥбрахманы
बृहस्पति-पुरोगमाःbṛhaspati-purogamāḥс Брихаспати во главе
जग्मुःjagmuḥотправились
स्व-मंदिराणिsva-maṃdirāṇiв свои обители
एवevaже
भवानींbhavānīṃБхавани
वंद्यvaṃdyaприветствовав
मातरम्mātaramмать
गतेषुgateṣuпри ушедших
तेषुteṣuних
देवःdevaḥбог
अपिapiже
शंकरःśaṃkaraḥШанкара
पर्वत-आत्मजाम्parvata-ātmajāmДочь горы
पाणिनाpāṇināрукою
आलंब्यमानेनālaṃbyamānenaподдерживаемую
स्वम्svamв своё
आवासम्āvāsamжилище
अगच्छतagacchataпошёл
चित्त-प्रसाद-जननंcitta-prasāda-jananaṃрождающее ясность сердца
प्रासाद-अट्टाल-गोपुरम्prāsāda-aṭṭāla-gopuramс чертогами, башнями и вратами
लंब-मौक्तिक-दामानंlaṃba-mauktika-dāmānaṃсо свисающими жемчужными нитями
मालिका-आकुल-वेदिकम्mālikā-ākula-vedikamс площадками, полными венков
सु-नद्ध-कलधौतंsu-naddha-kaladhautaṃхорошо оправленное золотом
caи
क्रीडा-गृह-मनः-गतम्krīḍā-gṛha-manaḥ-gatamс игровыми покоями по сердцу
प्रकीर्ण-कुसुम-आमोद-मत्त-अलि-कुल-कूजितम्prakīrṇa-kusuma-āmoda-matta-ali-kula-kūjitamоглашаемое роями пчёл, опьянённых благоуханием рассыпанных цветов
किन्नर-उद्गीत-संगीत-गृह-अंतरित-भित्तिकम्kinnara-udgīta-saṃgīta-gṛha-aṃtarita-bhittikamсо стенами, за которыми поют киннары
सुगंधि-धूप-संघातंsugaṃdhi-dhūpa-saṃghātaṃс клубами благовонных курений
मनः-प्राप्यम्manaḥ-prāpyamдостижимое умом
अलक्षितम्alakṣitamнезримое
क्रीडा-मयूर-नारीभिःkrīḍā-mayūra-nārībhiḥигровыми павлинами и женщинами
अभितःabhitaḥотовсюду
रभस-अर्पितम्rabhasa-arpitamстремительно наполненное
हंस-संघात-संदिष्ट-स्फटिक-स्तम्भ-तोरणम्haṃsa-saṃghāta-saṃdiṣṭa-sphaṭika-stambha-toraṇamс хрустальными столпами и вратами, указанными стаями лебедей
अनाविलम्anāvilamнезамутнённое
असंभ्रांत्याasaṃbhrāṃtyāбез смятения
बहुशःbahuśaḥмногократно
किन्नर-आकुलम्kinnara-ākulamполное киннаров
शुकैःśukaiḥпопугаями
यत्रyatraгде
अभिदृश्यंतेabhidṛśyaṃteвидятся
पद्म-राग-विनिर्मिताःpadma-rāga-vinirmitāḥсделанные из рубинов
भित्तयःbhittayaḥстены
जाति-संभ्रांत्याjāti-saṃbhrāṃtyāот смятения о породе
प्रतिबिंबित-मौक्तिकाःpratibiṃbita-mauktikāḥс отражёнными жемчугами
तत्रtatraтам
अक्षैःakṣaiḥв кости
प्रिययाpriyayāс любимою
देवःdevaḥбог
विहर्तुम्vihartumзабавляться
उपचक्रमेupacakrameначал
स्वच्छ-इंद्र-नील-भू-भागेsvaccha-iṃdra-nīla-bhū-bhāgeна чистом сапфировом полу
क्रीडंतौkrīḍaṃtauиграющие
यत्रyatraгде
संस्थितौsaṃsthitauпребывали
वपुः-सहायतांvapuḥ-sahāyatāṃтелесную близость
प्राप्तौprāptauобретшие
विनोद-रस-निर्वृतौvinoda-rasa-nirvṛtauупоённые вкусом забавы
एवंevaṃтак
प्रक्रीडतोःprakrīḍatoḥу играющих
तत्रtatraтам
देवी-शंकरयोःdevī-śaṃkarayoḥу Богини и Шанкары
तदाtadāтогда
प्रादुः-भूतःprāduḥ-bhūtaḥявился
महा-शब्दःmahā-śabdaḥвеликий шум
पतित-अंबर-गोचरःpatita-aṃbara-gocaraḥупавший из области небес
तत्tatто
श्रुत्वाśrutvāуслышав
कौतुकात्kautukātиз любопытства
देवीdevīбогиня
किम्kimчто
एतत्etatэто
इतिitiтак
शंकरम्śaṃkaramШанкару
पर्यपृच्छत्paryapṛcchatспросила
सुर-वरंsura-varaṃлучшего из богов
हरंharaṃХару
विस्मित-पूर्वकम्vismita-pūrvakamс изумлением
उवाचuvācaсказал
देवःdevaḥбог
देवीdevīбогине
तत्tatто
तत्tatто
अदृष्ट-पूर्वंadṛṣṭa-pūrvaṃпрежде невиданное
शुचि-स्मितेśuci-smiteо светло улыбающаяся
एतेeteэти
गण-ईशाःgaṇa-īśāḥвладыки ганов
क्रीडंतेkrīḍaṃteиграют
शैलेśaileна горе
अस्मिन्asminэтой
मत्-प्रियाःmat-priyāḥмои любимцы
सदाsadāвсегда
तपसाtapasāподвигом
ब्रह्म-चर्येणbrahma-caryeṇaцеломудрием
नामभिःnāmabhiḥименами
क्षेत्र-सेवनैःkṣetra-sevanaiḥслужением святым местам
यैःyaiḥкем
अहंahaṃя
तोषितःtoṣitaḥудовольствован
पूर्वंpūrvaṃпрежде
तेteони
एतेeteэти
मनुज-उत्तमाःmanuja-uttamāḥлучшие из людей
मत्-समीपम्mat-samīpamко мне
अनुप्राप्ताःanuprāptāḥпришедшие
ममmamaмне
हृद्याःhṛdyāḥмилые
शुभ-आननेśubha-ānaneо прекрасноликая
काम-रूपाःkāma-rūpāḥпринимающие облик по желанию
महा-उत्साहाःmahā-utsāhāḥвесьма ретивые
महा-रूप-गुण-अन्विताःmahā-rūpa-guṇa-anvitāḥнаделённые великим обликом и достоинствами
कर्मभिःkarmabhiḥделами
विस्मयंvismayaṃизумление
तेषांteṣāṃих
प्रयामिprayāmiобретаю
बल-शालिनाम्bala-śālināmмощных
स-आमरस्यsa-āmarasyaс богами
अस्यasyaэтого
जगतःjagataḥмира
सृष्टि-संहरण-क्षमाःsṛṣṭi-saṃharaṇa-kṣamāḥспособные творить и уничтожать
ब्रह्म-चंद्र-इंद्र-गंधर्वैःbrahma-caṃdra-iṃdra-gaṃdharvaiḥБрахмою, Луною, Индрою и гандхарвами
स-किन्नर-महा-उरगैःsa-kinnara-mahā-uragaiḥс киннарами и великими змеями
विवर्जितःvivarjitaḥпокинутый
अपिapiдаже
अहंahaṃя
नित्यंnityaṃвсегда
naне
एभिःebhiḥими
विरहितःvirahitaḥразлучённый
रमेrameрадуюсь
हृद्याःhṛdyāḥмилы
मेmeмне
चारु-सर्व-अंगिcāru-sarva-aṃgiо прекрасная всеми членами
तेteони
एतेeteэти
क्रीडिताःkrīḍitāḥиграющие
गिरौgirauна горе
अनुवाद

Отправился он на гору Мандару с быстротою ветра, с рогатым. Затем, когда владыка Синекрасный ушёл вместе с Умою, горонос, испытавший наслаждение, — у кого же в мире с роднёю не бывает необузданным ум у отца девицы?

В отрадных городских садах и в уединённых лесах с сердцем, полным любви, забавлялся с богинею Сокрушивший око Бхаги. Затем, в долгое время, дочь горы под именем сына совершала вместе с подругами игру с рукотворными сыночками.

Однажды, умастив тело благовонным маслом, Рождённая горою растёрла порошками тело, наполненное грязью; и, взяв ту растирку, сделала мужа со слоновьим лицом. Играющая богиня бросила и того человека в воду — в Джахнави, с подругою Шивою; и затем он стал огромнотелым и весьма обширным телом наполнил тогда мир. «Сын», — сказала ему богиня; «сын», — сказала и Джахнави. И Слоноликий стал чтим богами как Гангея; и Прародитель дал ему владычество над винаяками.

Снова, играющая, прекрасноликая сделала дерево — отрадный укоренившийся росток ашоки; и взрастила его с совершёнными обрядами и благословениями, брахманами с Брихаспати во главе, пурохитами владыки небес. Тогда богами с отшельниками сказано было богине это слово: «Ныне, при явленном пути, благоволи установить предел. Какой будет плод, о богиня, от созданных сыновей-деревьев?»

Так сказанная, с телом, полным радости, сказала она весьма благую речь: «Кто, мудрый, велит выкопать один колодец в безводном селении, тот за каждую каплю воды проживёт год на небе. Пруд равен десяти колодцам, озеро — десяти прудам, дочь равна десяти озёрам, а дерево равно десяти дочерям. Это и есть благой установленный предел, творящий миры».

Так сказанные, брахманы с Брихаспати во главе, приветствовав Бхавани как мать, отправились в свои обители. Когда они ушли, бог Шанкара пошёл с Дочерью горы, поддерживаемою рукою, в своё жилище — рождающее ясность сердца, с чертогами, башнями и вратами, со свисающими жемчужными нитями, с площадками, полными венков, хорошо оправленное золотом, с игровыми покоями по сердцу; оглашаемое роями пчёл, опьянённых благоуханием рассыпанных цветов; со стенами, за которыми поют киннары; с клубами благовонных курений, достижимое умом и незримое; отовсюду стремительно наполненное игровыми павлинами и женщинами; с хрустальными столпами и вратами, указанными стаями лебедей; незамутнённое, без смятения, многократно полное киннаров, — где попугаи видятся на стенах, сделанных из рубинов, с отражёнными жемчугами, от смятения о своей породе.

Там начал бог забавляться с любимою в кости; и на чистом сапфировом полу, где они пребывали играющие, обретшие телесную близость, упоённые вкусом забавы. И когда так играли там Богиня и Шанкара, явился великий шум, упавший из области небес.

Услышав то, богиня из любопытства спросила с изумлением Шанкару, лучшего из богов, Хару: «Что это?» И бог сказал богине: «То, прежде невиданное, о светло улыбающаяся: это играют на этой горе владыки ганов, всегда мои любимцы. Кем я прежде удовольствован подвигом, целомудрием, именами и служением святым местам, — те эти, лучшие из людей, пришедшие ко мне, милы мне, о прекрасноликая. Принимающие облик по желанию, весьма ретивые, наделённые великим обликом и достоинствами; делами их, мощных, я обретаю изумление. Они способны творить и уничтожать этот мир с богами. Даже покинутый Брахмою, Луною, Индрою и гандхарвами с киннарами и великими змеями, я не радуюсь, разлучённый с ними; милы они мне, о прекрасная всеми членами, — эти играющие на горе».

संस्करण

81996d812d38 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:28 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से