अन्नपानं च शयनमंधकारेषु रोचते । कदाचित्स्वस्थता नास्ति क्वचिद्वा शुचिता तनौ
लक्षणं नरलोकेषु प्रेतानामीदृशं किल । हिताहितं न जानंति मित्रामित्रं गुणागुणम्
पापपुण्यादिकं स्थानं स्नानं देवद्विजार्चनम् । अरिमित्रमुदासीनं नविंदंति स्वभावतः
मर्त्यस्थाः पशवस्ते च ज्ञायंते बुद्धिसंमतैः । बुद्ध्या नानात्वभावाश्च भ्रमंति च मृषा भुवि
यक्षरूपा नरास्ते च सर्वकर्मबहिष्कृताः । एषां भेदं प्रवक्ष्यामि लक्षणं धरणीतले
विजाता मर्त्यलोकेषु पापस्यैवानुरूपतः । मलीमसभुविप्रस्थं नागरं छद्मरूपिणम्
विघसादिप्रभोक्तारं काकमाहुर्मनीषिणः । अभक्ष्ये निरतः पापः कुक्कुरः पूतिसंप्रियः
प्रवृत्तस्सर्वगृहेषु भक्ष्याभक्ष्यसजीवनः । भूम्यां पश्चादियोनीनां कुलेषु प्राप्तसंभवाः
annapānaṃ ca śayanamaṃdhakāreṣu rocate | kadācitsvasthatā nāsti kvacidvā śucitā tanau
lakṣaṇaṃ naralokeṣu pretānāmīdṛśaṃ kila | hitāhitaṃ na jānaṃti mitrāmitraṃ guṇāguṇam
pāpapuṇyādikaṃ sthānaṃ snānaṃ devadvijārcanam | arimitramudāsīnaṃ naviṃdaṃti svabhāvataḥ
martyasthāḥ paśavaste ca jñāyaṃte buddhisaṃmataiḥ | buddhyā nānātvabhāvāśca bhramaṃti ca mṛṣā bhuvi
yakṣarūpā narāste ca sarvakarmabahiṣkṛtāḥ | eṣāṃ bhedaṃ pravakṣyāmi lakṣaṇaṃ dharaṇītale
vijātā martyalokeṣu pāpasyaivānurūpataḥ | malīmasabhuviprasthaṃ nāgaraṃ chadmarūpiṇam
vighasādiprabhoktāraṃ kākamāhurmanīṣiṇaḥ | abhakṣye nirataḥ pāpaḥ kukkuraḥ pūtisaṃpriyaḥ
pravṛttassarvagṛheṣu bhakṣyābhakṣyasajīvanaḥ | bhūmyāṃ paścādiyonīnāṃ kuleṣu prāptasaṃbhavāḥ
Еда, питьё и сон в темноте им по нраву; здоровья у них не бывает никогда, а чистоты на теле — нигде. Таков в мире людей признак прет. Не знают они полезного и вредного, друга и недруга, достоинства и порока; ни греха, ни заслуги, ни места, ни омовения, ни почитания богов и брахманов; по самой природе своей не различают они врага, друга и стороннего. Это скоты, пребывающие среди смертных, — так узнают их разумные; умом блуждают они во множестве состояний и живут на земле впустую. А те люди в облике якшей исключены из всех обрядов. Поведаю о различии их и о примете на земле. Рождённые в мире смертных соразмерно своему греху: того, кто живёт в грязи, городского, принимающего чужой вид, питающегося объедками, мудрые называют вороною; грешный, привязанный к недозволенному, любящий гниль, шныряющий по всем домам и живущий дозволенным и недозволенным вперемешку, — пёс. Затем на земле они получают рождение в родах этих самых лон.
ddb923a59dfd · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:30 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Сравнения с вороной и псом не бранные клички, а описание способа жить: ворона кормится тем, что бросили, и умеет прикинуться; пёс шныряет по дворам и ест что придётся. Определение «живут на земле впустую» относится не к бедности, а к отсутствию различения — человек не отличает друга от врага и оттого не может ни к чему привязаться.