पद्मपुराण
The Curse of the Gandharva Maidens3.22.77-82
2318 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 3.22.77-82
देवनागरी

प्रथमाश्रमनिष्ठस्य किं तु नश्येत मे व्रतम् । विद्याभ्यसनशीलस्य नाभूत्पारं गुरोः कुले
आश्रमे यत्र यो धर्मो रक्षणीयः सुपण्डितैः । विवाहोऽयमतो मन्ये न धर्म इति कन्यकाः
आकर्ण्य विप्रवाक्यानि विप्रमूचुर्वरस्त्रियः । सकलध्वनिसोत्कण्ठ्यः कोकिला इव माधवे
धर्मादर्थोऽर्थतः कामः कामात्सुखफलोदयः । इत्येवं निश्चयज्ञास्ते वर्णयन्ति विपश्चितः
सकामो धर्मबाहुल्यात्पुरतस्ते समुत्थितः । सेव्यतां विविधैर्भोगैः स्वच्छाभूमिरियं यतः
श्रुत्वा तद्वचनं तासां प्राह गम्भीरया गिरा । तथ्यं वो वचनं किं तु ममाप्यावश्यकं व्रतम्

लिप्यंतरण (IAST)

prathamāśramaniṣṭhasya kiṃ tu naśyeta me vratam | vidyābhyasanaśīlasya nābhūtpāraṃ guroḥ kule
āśrame yatra yo dharmo rakṣaṇīyaḥ supaṇḍitaiḥ | vivāho'yamato manye na dharma iti kanyakāḥ
ākarṇya vipravākyāni vipramūcurvarastriyaḥ | sakaladhvanisotkaṇṭhyaḥ kokilā iva mādhave
dharmādartho'rthataḥ kāmaḥ kāmātsukhaphalodayaḥ | ityevaṃ niścayajñāste varṇayanti vipaścitaḥ
sakāmo dharmabāhulyātpurataste samutthitaḥ | sevyatāṃ vividhairbhogaiḥ svacchābhūmiriyaṃ yataḥ
śrutvā tadvacanaṃ tāsāṃ prāha gambhīrayā girā | tathyaṃ vo vacanaṃ kiṃ tu mamāpyāvaśyakaṃ vratam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
प्रथम-आश्रम-निष्ठस्यprathama-āśrama-niṣṭhasyaутвердившегося в первом ашраме
किम्kimоднако
तुtuже
नश्येतnaśyetaпогибнет
मेmeмой
व्रतम्vratamобет
विद्या-अभ्यसन-शीलस्यvidyā-abhyasana-śīlasyaу прилежного в изучении науки
naне
अभूत्abhūtдостигнут
पारम्pāramпредел
गुरोःguroḥнаставника
कुलेkuleв доме
आश्रमेāśrameв ашраме
यत्रyatraв котором
यःyaḥкакая
धर्मःdharmaḥдхарма
रक्षणीयःrakṣaṇīyaḥдолжна быть хранима
सु-पण्डितैःsu-paṇḍitaiḥвесьма учёными
विवाहःvivāhaḥбрак
अयम्ayamэтот
अतःataḥпотому
मन्येmanyeполагаю
धर्मःdharmaḥдхарма
इतिitiтак
कन्यकाःkanyakāḥо девы
आकर्ण्यākarṇyaвыслушав
विप्र-वाक्यानिvipra-vākyāniслова випры
विप्रम्vipramвипре
ऊचुःūcuḥсказали
वर-स्त्रियःvara-striyaḥпревосходные жёны
सकल-ध्वनि-सोत्कण्ठ्यःsakala-dhvani-sotkaṇṭhyaḥс тоскою во всяком звуке
कोकिलाःkokilāḥкукушки
इवivaсловно
माधवेmādhaveвесною
धर्मात्dharmātот дхармы
अर्थःarthaḥпольза
अर्थतःarthataḥот пользы
कामःkāmaḥжелание
कामात्kāmātот желания
सुख-फल-उदयःsukha-phala-udayaḥвосход плода счастья
एवम्evamтак
निश्चय-ज्ञाःniścaya-jñāḥзнающие достоверно
तेteте
वर्णयन्तिvarṇayantiизъясняют
विपश्चितःvipaścitaḥсведущие
स-कामःsa-kāmaḥс желанием
धर्म-बाहुल्यात्dharma-bāhulyātот обилия дхармы
पुरतःpurataḥвпереди
समुत्थितःsamutthitaḥявился
सेव्यताम्sevyatāmда будет вкушаема
विविधैःvividhaiḥразными
भोगैःbhogaiḥнаслаждениями
स्वच्छाsvacchāчистая
भूमिःbhūmiḥземля
इयम्iyamэта
यतःyataḥибо
श्रुत्वाśrutvāуслышав
तत्tatту
वचनम्vacanamречь
तासाम्tāsāmих
प्राहprāhaпромолвил
गम्भीरयाgambhīrayāглубоким
गिराgirāголосом
तथ्यम्tathyamистинно
वःvaḥваше
वचनम्vacanamслово
ममmamaу меня
अपिapiже
आवश्यकम्āvaśyakamнепреложен
व्रतम्vratamобет
तेteони
caи
तुtuже
इतिitiтак
किम्kimчто
naне
caи
यतःyataḥибо
तथाtathāтак
एवम्evamтак
पुरतःpurataḥвпереди
इयम्iyamэта
अनुवाद

«…Однако у утвердившегося в первом ашраме погибнет мой обет: у прилежного в изучении науки не достигнут ещё предел в доме наставника. В каком ашраме какая дхарма — та и должна быть хранима весьма учёными; потому и полагаю, что этот брак — не дхарма, о девы». Выслушав слова випры, сказали випре превосходные жёны — с тоскою во всяком звуке, как кукушки весною: «От дхармы — польза, от пользы — желание, от желания — восход плода счастья; так изъясняют сведущие, знающие достоверно. Наделённый желанием, от обилия дхармы явился ты впереди [нас]; да будет вкушаема разными наслаждениями эта чистая земля». Услышав ту речь их, промолвил он глубоким голосом: «Истинно слово ваше; однако и у меня непреложен обет…»

संस्करण

291cafb47042 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:40 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से